mikudagur 19. august 2009síða 13

Nr. 156 - 19. august 2009 13 Herfyri setti Jógvan Sund­ stein, fyrrverandi løgtings­ maður, millum annað undir­ ritaðu í Sosialinum spurn­ ingin, hvussu skal áseting­ in »lívfrøðiliga burðardygg veiða« skiljast. Ivaleyst eru fleiri definitiónir av hesum hugtaki, skal stutt lýsa hugtakið samsvarandi míni fatan av hesi orðing. Stutt kann sigast, at tá ið støddin á gýtingarstovnin­ um er avgerandi fyri, hvussu nógv verður fiskað, er veiðan burðardygg. ICES hevur ásetingar um, nær stovnurin er soleiðis fyri, at ein kann fiska ávísa nøgd, nær tað er í lagi at fiska, um ávís verjutiltøk mótvegis stovninum verða sett í verk t. d. friðingar av ávísum økjum í ávísa tíð, og nær t. d. toskastovnurin er so illa fyri, at ikki er ráðiligt at troyta hann meir. Um vit fylgja hesum áset­ ingum, so hava vit eina lívfrøðiliga burðardygga veiðu. Fyri at útgreina hetta nærri fari eg at endurgeva Skipannarnevndina tann 8. februar 1996: »Stovnsrøkt­ arendamálið er rokkið, um gýtingarstovnurin er oman fyri ávísa minstustødd, og veiðutrýstið síðan er so, at umleið ein triðingur av stovninum verður veiddur á hvørjum ári«, kelda: www.frs.fo At vit eiga at hava eina burðardygga veiðu er eisini ásett í lógini um vinnu­ ligan fiskiskap: »Dentur verður lagdur á, í umsit­ ingini av hesi lóg, at varð­ veita tilfongi og at troyta og gagnnýta hetta burðar­ dygt á skilabesta hátt, lív­ frøðiliga og búskaparliga«, kelda: www.logir.fo At vit eiga at veiða burð­ ardygt fyri at lata nokk av hesum tilfongi víðari til okkara eftirkomarar er sjálvsagt. Í dag er tað eisini alt meira vanligt, at ein ikki fær nøktandi prís fyri veiðuna, um hon ikki er fingin til høldar á ein burðardyggan hátt. Vónandi er hetta eitt nøktandi svar. Lívfrøðiliga burðardygg veiða løgtingskvinna Eyðgunn SamuElSEn Iktys Tíðindaskriv Í skjótt trý ár hevur ”Neyð­ hjálp fólkakirkjunnar” havt lítlan handil á horninum M. A. Winthersgøta/Tróndar­ gøta, har brúkt klæðir verða seld fyri lítiðog lætt. Pening­ urin fer til hjálparfelagsskap­ in ”Neyðhjálp fólkakirkj­ unnar”, og fólkini í handli­ num arbeiða sjálvboðið. Dentur verður lagdur á góða kundatænastu og hampulig klæði. Á hvørjum plaggi er fest prísmerki, og um tú hyggur væl eftir, sært tú tekst, skrivaðan við heilt smáum stavum. Her stendur, hvat t.d. ein hálvtrýsskrónuseðil kann brúkast til, har illa stendur til úti í verðini. Fyri 50 krónur kann Neyðhjálp fólkakirkjunnar tryggja, at eitt gøtubarn í Kirgistan fær mat, song, heilivág og ráðgeving í 4 dagar. Handilin arbeiðir væl saman við tí donsku ”Folke­ kirkens nødhjælp”, men er tó lagaður til føroysk viður­ skifti. Tvinni sløg av hjálp eru: Hjálp, tá ið katastrofur ráma og hjálp til fólk, so tey verða før fyri at breyð­ føða seg og sína familju. Nógv fólk fregnast eftir og ivast í, um nú alt hetta hjálpir nakað. Vit vita, at tað hjálpir, og hetta gevur okkum treysti til at halda fram. Niðanfyri finnur tú dømi um, hvussu peningurin kann gagna. Fyri 40 krónur kann Neyð­ hjálp fólkakirkjunnar (N.F.) tryggja, at eitt flóttabarn kann verða ansað í 3 dagar, har tað fær kreppuhjálp fyri sálarligu løstir sínar. Fyri 45 krónur kann N.F. keypa 35 kg. av rísi til tey burmesisku flóttafólkini í Tailandi. Fyri 60 krónur kann N.F. tryggja einum kastuleysum indiskum barni uppihald á kostskúla í 6 vikur. Fyri 90 krónur kann N.F. keypa køksgreiðir við t.d. gasskókara, gassi og pann­ um til eina familju, sum hev­ ur mist alt í eini katastrofu. Fyri 100 krónur kann N. F. keypa 600 proteinkeksir, sum geva 100 fólkum (í flóttafólkalegu eftir kata­ strofu) mat í ein dag. Fyri 125 krónur kann N. F. bjóða eini kvinnu í Guatemala eitt skeið í sniðgeving, framleiðslu og sølu av listahandverki, sum kann tryggja lívsgrundar­ lagið hjá allari familjuni. Frágreiðing um Neyðhjálp fólkakirkjunnar og handilin »Iktys« LeItILoyvI Jan Müller jan@sosialurin.fo Loyvini hjá tveimum av oljufeløgunum, sum hava verið við í forkanningunum og leitingini eftir olju við Føroyar, BP og Anadarko, gingu út mánadagin. Tað var 17. august í ár 2000, at landsstýrið lat tey fyrstu leitiloyvini á ser­ stakari hátíðarløtu í Norður­ landahúsinum. BP og Ana­ darko hava latið sínar skriv­ stovur aftur men umboð fyri feløgini koma tó at brúka nakað av tíð aftrat til at rigga av. Umboðsmaður fyri BP er Hjarnar Djurhuus og fyri Anadarko er tað Johan Mortensen. Tey bæði oljufeløgini hava verið við í oljuvirk­ seminum síðani miðskeiðis í 90­unum. BP var leingi eitt av lokomotivunum í leitingini við Føroyar men gjørdi herfyri av at gevast í Føroyum eftir at William­ brunnurin varð turrur. Nú eru so 9 feløg eftir í leitingini. Tey eru Statoil, ENI, Dong, OMV, Shell, Chevron, Geysir og bæði føroysku feløgini Atlantic Petroleum og Faroe Petrol­ eum. ENI fer í mars ella apríl næsta ár at bora ein brunn á landgrunninum, og Statoil hevur boðað frá, at tað fer at bora ein brunn helst í 2010. Tvey oljuleitiloyvi ganga út Stjórin á lemma­ virk­inum Rock­ Trawldoors í Vági undrast á, at tað eru stórtíðindi, at útlendingar nú k­oma við einum modelli av flótitrolslemmum á mark­naðin og siga monnum, at hesir saman við botntroli sk­ulu fara betur við botninum FIskIvInna Árni Joensen arni@sosialurin.fo Hans J. Joensen er stjóri á lemmavirkinum Rock Trawldoors í Oyrunum í Vági, og hann er ørkymlaður í hesum døgum. Ørkymlaður av stórtíðindunum um, at nakrar royndir hjá trolaran­ um Rankanum av Tvøroyri skulu hava víst, at ein lemmatrolari sum brúkar flótitrolslemmar, saman við tungum ketuvektum, skal verja botnin meir enn vanligir botntrolslemmar. Sambært tíðindunum í Kringvarpinum ger Rankin kanningarnar í samstarvi við eina smiðju í Thyborøn í Danmark.Men tað ber ti, at fáa lka góðir flótitrols­ lemmar á Oyrunum í Vági. ­ Á okkara verksmiðju hava vit gjørt flótitrols­ lemmar í áravís, og á okkara heimasíðu, sum eitur www. rock..fo, kunnu fólk lesa, hvussu nógva olju Enniberg spardi við at fara yvir til okkara flótitrolslemmar í 2006, sigur Hans J. Joensen. Gloymdu vektirnar Hann undrast á, at tað eru stórtíðindi, at útlendingar nú koma við einum modelli av flótitrolslemmum á marknaðin og siga monnum, at hesir saman við botntroli skulu fara betri við botn­ umhvørvinum, og at teir skulu spara so og so nógva olju. ­Sum lemmaframleið­ arar kanna vit alla tíðina, hvat kann spara olju, og hvat kann gerast fyri verja botnin, men vit eru komnir til tað niðurstøðu, at ein hvørki sparir olju ella verjir botnin við teirri útgerðini, sum hevur verið umrødd í kringvarpinum í dagavís, sigur Hans J. Joensen. Hann undrast eisini á, at fólk á Havstovuni siga, at allir trolarar áttu at brúkt flótitrolslemmar til botntrol, tí at tað verjir havbotnin. ­ Menn greiða frá, at botn­ trollemmarnir, sum teir brúktu frammanundan, vig­ aðu 2800 kilo hvør, og at teir lemmarnir, sum teir brúka nú, viga 1400 kilo hvør. Men teir gloymdu at siga, at tvær ketuvektir, sum viga 1200­1400 kilo hvør, hanga á breiðlunum og skulu eisini dragast fram eftir botni. Kjølurin á einum botntrollemmi er 14 cm breiður, og sostatt røra hesir eina flatu, sum er 28 cm av botninum undir towing. Harafturímóti røra tvær ketuvektir í minsta lagi eina flatu á 140 cm av botninum tá towað verður, sigur stjórin á lemmavirkinum í Oyrunum. Aðrir givnir Hans J. Joensen sigur, at við at slakka av á motorinum og towa seinni ber eisini til at spara nógva olju, men hvat við fiskiskapinum tá. Ferðin á skipinum er sera tíðandi fyri fiskiskapin , og tí heldur hann, at Havstovan eigur at gera nógv fleiri kanningar við at rokna út, hvat verður spart av olju pr. kilo veiddan fisk, áðrenn ein so tíðandi stovnur ferð út at taka dagar í millum hvat lønar seg. ­Vit fylgja við hvat hend­ ur í londunum rundan um okkum og vita, at í Grøn­ landi hava menn kasta útgerðina upp á land, tí teir fingu nógv minni í, og skuldu teir fáa tað sama í sum aðrir, spardu teir ikki eina krónu í olju. Trý skip hava roynt hetta í Íslandi. Hjá tí eina bátinum, sum roynir á Eystlandinum, hevur tað gingið væl, tað vil siga, at teir hava fingið tað sama sum aðrir. Hinir báðir hava ikki varið nøgdir, og annar hevur koyrt útgerðina í land. Í Noregi hava fleiri roynt hesa út­ gerð. Vit hava just gjørt eitt botntrolsett til ´´Havbris´´, sum hevur koyrt útgerðina í land. Tann skiparin segði, at skuldu teir fáa tað sama sum hini skipini, máttu teir heingja so nógvar vektir á breidlarnarn, at teir brúktu meiri olju enn við teimum vanligu lemmunum, og tí vildu teir hava nýggjar lemmar frá okkum, sigur Hans J. Joensen. Smærri útgerð loysnin Hann harmast um óvanan hjá føroyingum at leypa á bláman, tá okkurt útlendskt kemur fram, at tað ofta eru summir, sum síggja sær møguleikan í at fáa stuðul til alla ta útgerð, sum skal keypast fyri at kunna fiska við hesari útgerðini. Hann ásannar, at hetta kann møguliga brúkast í fínasta veðri og góðum streymi, men spyr, hvussu verður við oljusparingini, tá veðrið verður ringt í vetur. Ein annar spurningur er, hvussu tað tá fer at gangast at halda lemmunum 10 metrar frá botni, og hvat hendir við tunnu løttu lemmunum, tá teir fleiri ferð hvørt tow bresta í botn. ­Tann einasti veruligi møguleikin fyri at spara olju hjá trolarunum er at brúka minni trol og minni lemmar og so heldur toga eina hálva míl skjótari. Tá ber til at spara olju, so tað forslær og fiska tað sama, sigur stjórin á Rock Trawldoors. Bara lúsin útlendsk er Hans J. Joensen