mikudagur 26. august 2009síða 12

12 Nr. 161 - 26. august 2009 Sosialurin Politisk virði til umrøðu SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Eilen Anthoniussen eilen@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Javnaðarfloksins grundleggjandi virði eru av álvara komin á dagskrá eftir vánligu veljarakanningina. Formaður Javnaðarfloksins á tingi hevur stovnað bólk á Facebook til tess at fáa gongd á orðaskiftið. Virði er eitt mótaorð, sum kom inn í politikk við nýggja ættarliðinum av donskum politikkarum, so hvat hugsar formaður floksins á tingi um, tá hann meldar út um floksins virði? Hann sipar til floksins grundsjónarmið. Hvørji eru so grundsjónarmiðini hjá Javnaðarflokkinum. Grundsjónarmiðini eru tey vælkendu sosialdemokratisku og hava sjálvsagt verið fyri broytingum við tíðini. Hesar broytingar eru sjálvsagt komnar av teimum samfelagsbroytingum, sum eru hendar í Føroyum, síðan flokkurin á fyrsta sinni sá dagsins ljós. Tað, sum kanska meira enn nakað ávirkar ein flokk sum Javnaðarflokkin, er samgongusamstarv. Í samgongusamstarvi noyðist einhvør flokkur at slaka og ofta verður slakað í grundsjónarmiðunum. Hetta hava vit sæð í ríkligt mát er hent við Javnaðarflokkinum og serstakliga tað mangan tætta samstarvið við Fólkaflokkin hevur slitið uppá virðini. Dømini eru mong og eingin orsøk er her til at gníggja salt í sárið. Samantikið kann tó staðfestast, at flokkurin stútt og støðugt hevur flutt seg burtur frá teim sosialistisku grundsjónarmiðum, sum flokkurin upprunaliga varð grundaður á. Henda tilgongd kom í hæddina í og við, at tær stóru almennu fyritøkurnar Føroyagrunnurin og Føroya Banki við Javnaðarfloksins vælsignisli aftur komu á privatar hendur. Onnur dømi kundu verið nevnd eitt nú, at flokkurin hevur avblást stættastríðið, men hetta lata vit liggja fyri fyrst. Henda broytingartilgongd er væl skiljandi. Okkara tíðarskeið er ikki tað mest ideologiska og heimurin er umbroyttur eftir, at Múrurin fall. Neoliberalisman og neokonservatisman hava í ártíggjur sett dám á politiska lívið í vesturheiminum og ikki minst í ríkisfelagskapinum. Freistingin at glíða við streyminum er stór. Men tað er vandamikið, spyr bert Blair og Helle Thorning og skjótt kann streymurin venda og so rekru aftur annan veg. Hygg bert at Obama! Hvør hevði droymt um, at maður við javnaðarsjónarmiðum kundi gerast forseti í USA? Tann, sum bert hevur eina hylling av politisku søguni, veit, at hjá sosialdemokratskum flokkum loysir tað seg ikki reka við borgarligum politiskum mótastreymum. Vil ein sosialdemokratiskur flokkur liva og mennast, so er bert eitt at gera nevnliga at halda fast við sosialdemokratisku grundsjónarmiðini. Hetta merkir í nútímanssamfeglanum tað saman sum at verja og støðugt at útbyggja og menna vælferðarsamfelagið. Slík kós kann kosta bæði so og so, men mangt bendir á, at kósin loysir seg politiskt í eini seinni atløgu og nøkur virði eru eisini so fundamental, at haldast má fast við tey. Hetta krevur tol og seiggj. Tað kann tí bert gagna Javnaðarflokkinum at byrja orðaskifti um virðini. Orðaskifti um virði er ikki tað, sum flokkurin er mest kendur fyri. At so hetta orðaskiftið er avmarkað til tey, sum nýta Facebook kann undra, men onnur er sjálvsagt vælkomin t.d. her í blaðnum. Ja nú fekk flokkurin eina heilsan frá veljarunum, hetta úrslitið hevur flokkurin sjálvur biðið um má sigast. Støðið í sær sjálvum Hvønn hevur flokkurin havt til ráðgeva? Aftur og aftur hevur Kári Petersen verið frammi sum eksperturin, hvat pensjón­ um viðvíkur. Hvørjum hevur hesin ser­ frøðingurin hjá samgonguni tikið støði í? Jú hjá sær sjálvum, tí helst hevur hann betur pensjónir enn verka­ maðurin og sjómaðurin. Eg meti hetta ótrúligt. Kári Petersen var vanur at stilla upp fyri Javnaðar­ flokkin og sat einkulta ferð á tingi fyri flokkin. Nú hann stillaði upp fyri Sjálvsstýrið og hevur sitið nógv á tingi sum anstøðu­ tingmaður, ja nú fær hann premiu fyri at sníkja pen­ sjónsuppskotið út frá um­ sitingini fyri at skaða Javn­ aðarflokkin, og Javnað­ arflokkurin kíkar sum brosma. Í sjónvarpsstovuni Síðan kom ein útlendingur, sum presenteraði seg sjálv­ fylgiligt einki minni enn professara í tjóðarbúskapi. Jú hesin norðmaður, klædningurin skein sum silvur og slipsknúturin sum ein melón, hann visti, at føroyingar áttu ikki at pen­ sjonerast fyrr enn teir vórðu 71 ára gamlir. Eingin fekk skaða av at arbeiða, helt hesin norrmað­ urin, helst hevur ikki nógv staðið á hesum manni, sum helst er uppvaksin aftan fyri eitt A4­ark. Nei tit! Nei tit, tað hevur verið stór vanærulig skomm at hoyra hesar ekspertar, sum taka støði í síni góðu pensjón. Okkara sjómenn og verkamenn eru útslitnir, tá teir eru um 60 ára aldur, tá skuldu teir havt møguleik­ an at blivi pensjoneraðir. Hesi fólk ganga og krúpa totalt útslitin, so skulu onnur, sum kanska ongan­ tíð hava tikið eitt likamligt tak og hava sínar pensjónir í fínasta lagi, alt sítt á tí reina, pensjoneraði sum 60 ára gomul, siga øðrum hvat skal gerast. Meðan eg siti og skrivi hesa grein, kemur ein kvinna á kontórið, hon bankar upp á hurðina og vil tosa við meg. Eg bjóði henni sess inni á minum kontóri, har eg kann eyg­ leiða tað virksemi, sum er á Skopunar kai. Eg lati hana tala, hon sigur: »Gerhard góði, nú er støðan ring, eg eri sjálv 66 ára gomul og maður mín er 80 ára gamal. Hann hevur stríðst á havinum, síðan hann fór til skips 14 ára gamal við »Streymoy«, hann silgdi í 55 ár. Gerhard, veit tú hvat hann fær í pensjón; 3.400,00 kr + samhaldsfasta.« Hon heldur fram: »Tað eg kom inn at tosa við teg um er heilivágur, tú góði, eg fekk í morgun uppkrav uppá 2.420,19 krónur, tárini vóru í eygna­ krókinum, eg má senda henda pakkan avstað aftur, tí eg eigi ikki pening at loysa hann út, hetta er ikki tan fyrsti í fer retur.« Hon reistist og fór, eg segði, at eg skuldi skoyta hetta upp í greinina, sum eg sat og skrivaði. Kanska Rósa Samuelsen, landsstýriskvinna lesur hetta, annars skal eg gera mítt besta fyri at rættað upp á hetta. Orðatakið sigur: 70’tyve er støves år, 80’tyve kun hvad en kæmpe når. Umsitingin Umsitingin stýrir landin­ um, síðan lirka teir upp­ skotini til landstýrið, síðan kemur landsstýrið brølandi til løgtingið og sigur »ger so væl«, og tá skal tú svølgja og atkvøða. Ein álvarsligur feilur Tá Javnaðarflokkurin skuldi seta fólk í landsstýr­ ið fyri Hans Paula Strøm, gjørdi ein partur av ting­ manningini tann stóra feil at turrgelda Suðuroynna fyri tingfólk. Soleiðis at mín góði vin­ ur Mikkjal Sørensen mátti takka fyri seg á tingi, tað hevur eisini kostað dýrt. Eini góð ráð til flokkin Latið okkum brenna tey uppskot, sum eru við einum fyri eyga at knúsa flokkin og aftur føra javnaðarpolitikk. Álvaratos. Vit eiga ikki at brúka tíð upp á at viðgera mál, sum skaða vælferðina hjá føroyinginum. ­ Pensjonistar skulu ikki blíva eldri enn 67 ára gaml­ ir, tá teir fáa pensjón. ­ Fyritíðarpensjónin skal ikki broytast til tað verra. ­ Sjómannsfrádrátturin skal ikki vekk. ­ Teir smáu skúlarnir skulu ikki steingjast, uttan at kommunan vil tað. ­ Eingin eykaskattur á tey, sum í forvegin gjalda sín skatt (DIS). Eg veit, og øll onnur vita, at pensjonistarnir gjalda so dýrt fyri heilivág, at teir næstan ikki hóra undan. Hví so grammir, tá tað er til onnur. Føroyingar vóru teir fyrstu við kreppuhjálp til Ísland, eg atkvøddi fyri. Vit bjargaðu »Norrønu«, eg atkvøddi fyri. Hví fara vit ikki til Dan­ markar at biða teir prístals­ regulera blokkin, sum vit eiga, jú av berum national­ um undirlutakenslum. Um leiðslan í flokkinum ikki ætlar framyvir at vera sjøldur hjá verkamannin­ um, sjómanninum og teimum gomlu, so vil eg gjarna hava tað at vita, so eg kann taka støði í tí. Við javnaðarkvøðu Pensjónin var ein óneyðug bumba løgtingsmaður GErHArd LoGNBErG Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – he­ vur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli.