mikudagur 26. august 2009síða 24

MIÐvIkan 24 nr. 161 • 26. august 2009 Ein av grundunum til, at vátt kemur í reiðrið, er tann, at tvey brøv frá Jóhannes eru nógv seinkað og koma ikki fram, fyrr enn stjórnin í felagnum hevur sent brævið 18. Apríl 1868. Í hesum seinkaður brøvunum hevur Jóhannes ein fyribils roknskap yvir inntøkur og útreiðslur hjá Caprice. Annars draga teir hvør sína línu: Norðingar hugsa mest um fiskiskap, meðan Jóhannes hugsar mest um at fáa nakað burturúr peningaliga, og her heldur hann farmasiglingina vera tryggari vinnuveg enn fiskiskap. Jóhannes heldur á at pløga høvini við síni stoltu Caprice, skrivar heim, sendir pening og roknskap. Brøvini eru skrivað í ymsum býum í Onglandi, New Foundlandi, Canarisku oyggjun­ um, Azorunum, Cadis. 1869 kemur, men ongin Caprice. Tá gekk tolið út hjá monnum. Á aðalfundi 19. oktober verður skriv sett saman og sent Johannesi, har hann fær tvinnar treytir. Antin keypir hann hinar partaeigararnar úr fyritøkuni ella skal hann keypast úr. Jóhannes fær brævið í januar 1870 og skrivar aftur úr Grikka­ landi, at hann fegin vil lata seg keypa úr felagnum, og at hetta skal greiðast, tá hann í apríl kemur aftur til Føroya. Ongin Caprice kom á hesum sinni. Í teim fyrstu døgum av juni kom tó bræv. Tað er skrivað í Leith 8. mai, og her sigur Jóhannes frá, at hann hevur sligið av at koma til Føroyar í ár. Ætlan sín hevði verið at farið til Onglands og har fermt salt og epli til Føroyar, men so slerdi hann av at fara til Onglands beinanvegin. Hann hevði í so fall verið noyddur at ligið stillur í 3 mánaðir. Caprice fór so ístaðin at sigla við vøru á Svartahavinum allan veturin. Ferðin heim til Onglands hevði gingið nógv longur enn væntað, hann kom ikki hagar fyrr enn í apríl, men tá vísti tað seg, at bæði salt og epli vóru dýr og farmagjøldini lág. Tað hevði ikki lønað seg at gjørt túrin til Føroya. Tað hevði verið ov seint til, at Caprice hevði kunnað farið til fiskiskap. Jóhannes leggur afturat, at hann hevur frætt frá ringum tíðum í Føroyum, at sluppin “Surprice” er seld fyri hálvan prís. Hann er vegna tær ringu tíðir í Føroyum bangin fyri ikki at fáa peningin, um hann kemur til Føroya við ongum farmi. Jóhannes endar brævið við at siga, at hann nú hevur tikið farm til tær Canarisku oyggjarnar og vónar við Guds hjálp at kunna koma heim til Føroyar komandi vár. Hann sendir 50 £, sum teir kunnu hava antin til at útbetala teim misnøgdu ella til at betala rentur við. Tolið gongur undan Hesi tíðindi gjørdu enda á øllum vónum um samarbeiði millum partarnar. Nú vóru teir sviknir í fýra ár og krógva als ikki, at teir ynskja at skiljast, jú fyrr, jú betur. Nakrar fáar dagar eftir at brævið frá Jóhannesi er teim í honum, senda teir honum svar, har teir ilskast um undanførslurnar fyri ikki at koma til Føroya við skipinum. Tað, teir hava áhuga fyri, er at fáa skipið heim og at fáa eina skipara til at fiska við skipinum. Tí nú er fiskiskapur farin at gerast ein lønandi vinna. 7. okt. skrivar Jóhannes aftur úr Seville í Spaniu og er hetta helst seinasta brævið, sum teir skriva sínámillum. Brævið frá Jóhannes er aftur sett upp sum ein verjurøða; har hann sigur seg hava havt sum fremsta endamál at verja áhugamálini hjá partaeigarunum. Men hann vil fegin gera reint borð. Jóhannes endar brævið við at siga, hvussu ferðaætlanin liggur, til hann kemur heim: London, Canarisku oyggjarnar, St. John í New Foundlandi, Vianna í Portugal, Onglandi og Føroyar. Sum sagt endar brævskrivingin her; men tað skilst, at onnur brøv eru skrivað millum Jóhannes og Faktor Djurhuus; tey eru tó neyvan til longur. Caprice aftur á Klaksvík Í mai 1871 var Caprice aftur á Vánni fermd við eplum og salti. 26. mai 1871 var sølusáttmálin undirskrivaður, har Johannes keypir skipið. Uppgerðirnar standa í Havið og Vit. Tað sum undrar er annars, at í seinasta brævinum sigur Johannes seg fegnan vilja selja sín part til hinar partareigararnar, og hetta høvdu teir eisini sett fram sum ein av tveimum møgu­ leikum. Og við tí byrjandi góða fiskiskapinum skuldi hetta verið ein upplagdur endi á hesum máli. Hóast hetta so gongur tað beint mótsatt. Nú vóru allir fagrir dreymar foknir. Men peningaligt tap høvdu teir ikki havt kortini. Hvør, sum vildi, fekk sítt, og 20% í rentu fingu allir. 24 mans úr Mikladali, úr Kunoy og av Trøllanesi lótu allar sínar aktiur (90 à 10Rd) standa eftir í skipinum “­ paa tab eller Vinding, ifald John Johnson bliver ved med at føre Caprice“, og teir fingu váttað skuldarbræv uppá peningin. Fyrst í juli 1871 fór Union Jack á stong. Jóhannes átti nú skipið sjálvur, burtursæð frá teim 2565 Rd, sum felagið hevði fingið skuldarbræv uppá og so teir 900 Rd, sum teir 24 høvdu latið staðið eftir í skipinum. Nevndu 2565 Rd komu várið eftir; annar spurningur er, hvussu gekk við teim 900 Rd. Óeydnislig var henda roynd. Herviligt ísár í Íslandi og fiska­ loysi undir Føroyum og so selja teir skipið, júst tá tey góðu fiskiárini koma í 1870­unum, og skipsfiskiskapurin av álvara fer at gerast lønandi. Hvør var nú Jóhannes? Hann er føddur á Trøllanesi 30. Juli 1829, sonur Jógvan bónda í Innistovu, Fuglfjarðar­Jógvan kallaður og Elsebeth Simonsen, bóndadóttur í Innistovu. Jógvan var bókligur maður, verður sagt og lærdi í mong ár børnini har í bygdini at lesa og skriva. Hann royndi eisini at útvega teim meir kunnleika, enn hann sjálvur var førur fyri at geva teimum. Trøllanesmenn vóru komnir inn í Bø (Klaksvík) til handils. Har lá ein donsk bark, sum sóknaðist eftir einum manni. Jóhannes, sum tá var ungur drongur, vildi fegin sleppa við og slapp eisini. Jóhannes man hava verið nakað leingi burtur, tí tá hann kom aftur á Klaksvík, skuldi skiparin siga, at nú var Jóhannes líka góður maður sum hann og kundi vera kapteynur. Tá Jóhannes hevði lært til stýrimann og kom aftur í Kals­ oynna til Syðradals, segði hann syðradalsmonnum, at teir høvdu skeivan middag, men nú skuldi hann forandra teimum strikið. Hann man hava lært til stýri­ mann í Danmark, men er síðan farin til Onglands, og tá hann kemur aftur til Føroyar í 1865 at ferðast, er hann giftur og eigur ungan son, John. Jóhannes var tá búsitandi í Leith, Shore 55. Í Mikladali heldur hann heima­ brúðleyp og bjóðar allari Kalsoynni. Hann kom til skaða umborð og 1. dec 1877 situr konan einkja. Hann eigur eftirkomarar. Lang­ abbasonurin John Johnson hevur verið í Føroyum og ferðast. Komandi partur Komandi Miðvika verður meira søga um ættina hjá Símin uttan Garða. Vit greiða frá søguni hjá abbasoninum Símun á Høgabóli Johannes á Trøllanesi saman við konu og soni John Johnson, uppkallaður eftir pápanum Langabbasonur Jóhannes, John Johnson, sum saman við konuni Pam vitjaði í Føroyum í 2005. Her eru tey kirkjugarðinum á grøvinum hjá oldurabbanum Fuglafjarða Jógvan, sum saman við trimum synum settu pening í Caprice Tað sama gjørdist beiggin Elias, sum giftist til Selatraðar Mikkjal Pauli í Innistovu á Trøllanesi bar beiggi Jóahnnes, og hann setti í