týsdagur 1. september 2009síða 12

12 Nr. 165 - 1. september 2009 Sosialurin Ein viti á vinstravongi SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Eilen Anthoniussen eilen@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Við deyða Edward Kennedys er ein viti á amerikanska politiska vinstravonginum slóknaður. Hetta skal ikki skiljast sum, at Edward Kenneydy var ein víðgongdur vinstrahallur í okkara merking, men í amerikanskum politiskum høpi var hann við sínum liberalu og human- istisku sjónarmiðjum oddamaðurin á vinstravonginum í Senatinum, har hann hevði verið limur í meira enn 45 ár. Edward Kennedy royndi at gerast forsetavalevni, men henda roynd miseydnaðist, tá ið demokratiski flokkurin valdi Jimmy Carter fram um Ted, sum hann vanliga varð róptur. Tá vónin um at gerast forsetavalevni var brostin, legði Ted Kennedy alla sína orku í at fremja síni liberalu sjónarmið í senatinum. Hann stríddist fyri betri sosialum korum hjá børnum og teimum fátøku. Hann var ímóti álopinum á Irak, og eftirtíðin kom at vísa, at hann fekk rætt í sínum spádomum, um hvussu henda herferð fór at enda. Við síni sterku og kompromisleysu støðu í eitt nú spurningum um innlendis vápnalóggávuna og í etiskum spurningum fekk hann nógvar fíggindar á uttasta amerikanska høgravonginum. Hóast sterk vinstravend sjónarmið, sum í USA vanliga verða nevnd liberal sjónarmið, var Edward Kennedy oftast tann, sum megnaði at sameina tey mongu ymisku sjónarmiðini í Senatinum. Hann fekk eina heilt serstaka støðu í amerikanska lóggávutinginum og hevði meira enn nakar annar einstakur senatorur ómetaliga stóra ávirkan á lóggávuna. Hetta megnaði hann, hóast hann í nógvum og stórum málum var langt frá teimum sterku konservativu kreftunum í amerikanska lóggávutinginum. Hann átti framúrskar- andi gávur at finna semjur og at vinna sjálvt teir mest konservativu senatorar fyri eini góðari søk. Hann gjørdist soleiðis sjálv ímyndin uppá tað góða stríðið, og tað var tí sjálvsagt, at hann av fullum huga stuðlaði Obama frá fyrsta degi. Obama umboðaði tað Amerika, sum Kennedy so fegin vildi lata teimum uppvaksandi ættarliðum - eitt USA, har øllu høvdu somu rættindi og somu møguleigar uttan mun til mentan, búskaparlig kor, lit, kyn, trúgv ella etniskan uppruna annars. Uttanríkispolitiskt hevði hann mangan eina serstøðu, sum var fjart frá tí, sum meirilutin stóð fyri. Hann gjørdist tíðliga harður mótstøðumaður av apartheid í Suðurafrika og stríddist fyri at fáa USA at gerast meira virkið í stríðnum móti hesi órættvísu samfelagsskipan. Hann fanst harðliga at uttanríkispolitisku kósini hjá Georg W. Bush, sum hann metti skaðiliga og sum fór at elva til, at USA fór at gerast alt meira isolerað. Edward Kennedy fekk rætt í sínum uttanríkispolitisku meting- um og situr Obama nú við upptakinum eftir Bush í einum heimi, har USA hevur størri uttanríkispolitiskar trupulleikar enn nakantíð áður í søgu landsins. Við deyða Edward Kennedys er komið stórt lið á demokratiska garðin í amerikanskum politikki. Hann hevði størri jaliga ávirkan á politikkin enn nakar annar einstaklingur og hann verður djúpt saknaður av øllum teimum, sum ynskja, at USA skal gerast til eitt vælferð- arsamfelag og annars átaka sær alheimsleiklutin sum verji fyri umhvørvi, mannarættindum og fólkaræði. Almannamálaráðið ætlar at taka egingjald upp á 500 kr. fyri hjálpartól Almannamálaráðið boðar í skrivi frá, at ætlanin er at taka 500 kr. í egingjaldi fyri hvørt einstakt hjálpar­ tól. Í uppskotinum hjá Almannamálaráðnum verður onki verður nevnt um, hvør grundgevingin er fyri at krevja 500 kr. í egin­ gjaldi fyri hvørt hjálpartól. Fólk, ið verða rakt av álvarsamari sjúku, hava aloftast brúk fyri nógvum ymiskum hjálpartólum at lætta um í gerandisdegnum. Hjálpartól, ið somuleiðis kunnu lætta um hjá møgu­ ligum avvarandi, ið skulu vera um tann sjúkurakta. Fólk, ið verða rakt av álvarsomum sjúkum, so sum fólk, ið fáa heilatøpp ella heilabløðing, sklerosu, liðagikt, Parkinsonsjúku og ymsar aðrar líknandi sjúk­ ur, hava aloftast brúk fyri fleiri ymiskum hjálpartól­ um, tað veri seg gangistavi, gangitóli/gangistativi, ser­ støkum hondtøkum, grípi­ tong, wc­hækkara, song, ið kann hækkast og lækkast, serstaka madrassu, koyri­ stól og møgulig onnur hjálpitól. Verður egingjald upp á 500 kr. ásett fyri hvørt hjálpartól, kann tað koma at kosta teimum, ið verða rakt av álvarsamari sjúku, fleiri túsund krónur at útvega vanlig og neyðug hjálpartól. Tað er tískil ikki rímuligt ella rætt at áseta egingjald uppá 500 kr. fyri hvørt hjálpartól. Landsfelag Pensjónista mælir frá, at áseta egin­ gjald upp á 500 kr. fyri hvørt hjálpartól. Hjálpar­ tól til sjúkurakt eiga fram­ haldandi at verða veitt sum ókeypis lán. Almannamálaráðið ætlar at strika stuðulin til fótarøkt hjá diabetikarum Almannamálaráðið boðar somuleiðis í skrivi frá, at ráðið er í ferð við at endur­ skoða forsorgarlógina og herundir endurskoða skip­ anina í § 18 í forsorgarlóg­ ini við hjálparráðum. Í hesum sambandi verður sagt frá, at Almannamála­ ráðið ætlar at taka av til­ skotið til fótarøkt hjá diabetikarum. Almanna­ mála­ráðið sigur, at grund­ gevingin fyri hesi broyting er, at hjálparráð ikki longur skal fevna um viðgerðir. Hetta uttan samstundis at vísa á, hvør myndugleiki/ hvat ráð framyvir skal yvirtaka uppgávuna at veita stuðul til fótarøkt hjá diabetikarum. Tað er sera óheppið at Almannamálaráðið við einum pennastroki ætlar at taka av stuðulin til fótarøkt hjá diabetikarum, hetta uttan samstundis at vísa á, hvør myndugleiki ella hvat ráð skal yvirtaka hesa uppgávu í framtíðini. Líkt er til, at Almannamálaráðið við hesi broyting av § 18 um hjálparráð í forsorgar­ lógini ætlar at flyta hesa sjúkuviðgerðar­útreiðslu yvir á brúkaran. Fótarøkt hjá diabetikarum er neyðug fyribyrgjandi viðgerð, sum tað almenna/ Almannastovan framhald­ andi eigur at gjalda. Dia­ betikarar eru í stórum vanda fyri at fáa sár á tær og føtur, um teir ikki regluliga fáa eftirlit og viðgerð hjá autoriseraðum fótterapeuti. Tey ið fáa diabetis, eru aloftast komin upp í árini. Diabetisjúkan ger, at føtur­ nar gerast sárviðkvæmar, og hava fólk við diabetes tí brúk fyri regluligari fóta­ røkt/­viðgerð hjá autoriser­ aðum fótterapeuti. ­ Fóta­ røkt, ið kann verða við til at fyribyrgja at diabetikarin fær sár á tær ella føtur, sum síðan kunnu elva til amputatiónir og avlamni. Almannamálaráðið eigur at geva gætur, at fólk, ið nærum einans hava fólka­ pensjón at liva av, og onnur við lágari inntøku, hava ikki ráð at gjalda slíka fótviðgerð sjálvi og eigur slík alneyðug fótviðgerð tí framhaldandi at verða goldin av Almannastovuni. Í hesum sambandi skal vera mint á, at Almanna­ málaráðið seinastu mánað­ arnar longu frammanundan hevur framt tvey sosialpolit­ isk inntriv í livikorunum hjá landsins diabetikarum: Egingjaldið til diabetes­ heilivág varð hækkað við 800 kr. um árið pr. 1. juli 2009 og stuðulin til dia­ beteskost varð skerdur við 220 kr.um mánaðin úr 393 kr. niður í 173 kr. um mánaðin á vári 2009. Fólkapensjónistar og onnur láglønt, sum longu frammanundan hava fingið øktar útreiðslur til sunnan diabetesmat og øktar egin­ útreiðslur til diabetesheili­ vág, hava ikki ráð sjálvi at bera kostnaðin av alneyðug­ ari fyribyrgjandi sjúkra­ viðgerð/fótarøkt. Verður stuðulin til fóta­ røkt til diabetikarar tikin av, er stórur vandi fyri at diabetikarar ­ av fíggjar­ ligum ávum ­ ikki fara at fáa neyðuga fótviðgerð og at alt fleiri diabetikarar fara at fáa invaliderandi sár á tær og føtur við eftir­ fylgjandi amputatiónum. Landsfelag Pensjónista mælir tískil staðiliga til, at skipanin um hjálparráð í § 18 í forsorgar­lógini fram­ haldandi skal fevna um fótarøkt hjá diabetikarum. Landsfelag Pensjónista Viðv. broyting av kunngerð um hjálparráð í § 18 í forsorgarlógini Innsent tilfar Av tí at vit fáa rættuliga nógv innsent tilfar sendandi – meira enn vit fáa í blaðið – he­ vur blaðleiðslan verið noydd at gjørt nakrar avmarkingar. Enn sum áður skal fult navn skal vera undir øllum innsendum greinum – annars verða tær ikki prentaðar. Harnæst tilskila vit okkum rætt til at ikki at taka við tilfar, sum eisini er sent øðrum bløðum ella hevur verið prentað aðrastaðni. Drúgvar greinar – greinar sum eru longri enn áleið 5.500 tekn, verða raðfestar lægri, og koma bert í blaðið, um pláss er fyri teimum. Tað er ein fyrimunur um vit fáa tilfarið umvegis teldupost ella á diskli.