mikudagur 9. september 2009síða 14

14 Nr. 171 - 09. september 2009 Sosialurin Føroyingar á ráðstevnum SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Gudny Langgaard gudny@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Eilen Anthoniussen eilen@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðslan ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00-20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1330 Nú er aftur ráðstevnutíð. Her heima og í útlandinum. Neyvan nakað fólk og nøkur tjóð man verða so væl umboðað á ráðstevnum sum vit. Onkur vil helst siga, at inflatión er komin í hetta at vera við á ráðstevnum. Onnur vilja siga, at hetta hevur alstóran týdning, tí á henda hátt eru vit við til at menna okkum og halda okkara vitan við líka. Hetta hevur nakað við at varðveita okkara fakliga førleika á øllum økjum og ikki minst er tað ein týðandi súla undir demokrtiinum og tað at vera eitt framkomið land. Júst í hesum døgum luttaka føroyingar á tveimum týðandi ráðstevnum í útlandinum. Umboð fyri stovnar og fyritøkur eru við á veðurlagsráðstevnu í Keypmannahavn. Hóast mong halda, at vit muna so lítið, tí vit eru so fáment, so er hetta ikki so. Vit muna eisini sum partur av eini størri heild. Vit eiga at kenna ábyrgd ikki bert av okkum sjálvum men eisini sum partur av einum størri heimi. Okkara geografiska støða setir so sanniliga eisini krøv til okkum, tá tað snýr seg um veðurlagið, um alternativar orkuhættir, um burðadygga vinnu osfr. Hetta er alt nakað, sum er tætt knýtt at hvørjum øðrum og hvørs framtíð eisini er úrslit av teimum gerðum og avgerðum vit taka. Tað er gleðiligt, at stovnur sum SEV tekur spurningin um veðurlagið og alternativar orkuhættir í álvara. Tað er alla æru vert og skulu vit her geva SEV-leiðsluni tað rós hon hevur uppiborið. Harvið eru ikki aðrir stovnar og fyritøkur so sum Havstovan, Bitland og onnur gloymd. Øll hesi hava týdning. Tykkara áhuga og innsatsur er eisini við til at gera vanliga føroyingin meira bevístan um hesi týðandi mál. Ein onnur ráðstevna, sum verður hildin í hesum døgum, er altjóða oljuráðstevnan í Aberdeen, har kolvetni eru á breddanum, men eisini har verða týðandi tættir í sambandi við veðurlagið og framtíðar loysnir her umrødd. Tað er ikki minst umráðandi, at tey, sum í dag vara av og standa á odda innan olju- og gassframleiðslu gera íløgur í eina minni dálkandi framtíð. Føroyingar eru eisini við í Aberdeen. Fyri at læra og fylgja við. Men eisini fyri at marknaðarføra okkara landgrunn, sum møguliga goymir kolvetni. Soleingi olja og gass eru so týðandi partur av okkara forbrúki og tørvi, eiga eisini vit at kanna, um hesin tørvur kann nøktast við ráevnum úr okkara undirgrund. Vitandi at stóri bretski heimamarknaðurin hungrar eftir gassi til gerandisbrúk í milliónum av húsarhaldum, so eiga vit sjálvandi at vita, um okkara undirgrund goymir eitt nú gass, sum so kann gera okkum minni bundin at fiskastovnunum, sum vit tíverri síggja verða og hart troyttir í mongum førum. Kann ein olju- og gassídnaður her taka trýstið av ovveiðuni eftir hart troyttum fiskastovnum, so er eisini nógv vunnið her. So vit eiga at slíggja alt hetta í samanhang. Hetta eru viðurskifti og mál, sum beinleiðis ella óbeinleiðis eru partur av ráðstevnum, sum vit luttaka á. Tað er í altíð tú kemur heimaftur við ítøkiligum úrslitum, men nakað situr eftir í bakhøvdinum, slik luttøka gevur tær, tíni fyritøku ella stovni og í síðsta enda tínum landi nakað virðismikið – eina barlast. Undir heitinum BlueGreenFuture marknaðarførur Bitland føroyskar fyritøkur uttanlands UMHVØRVI Jan Müller jan@sosialurin.fo Á ráðstevnan Nordic Climate Solutions í Keyp­ mannahavn hittast tøkni­ veitarar, keyparar, íleggj­ar­ ar, politikkarar, granskarar og fj­ølmiðlafólk frá øllum Europa til at kunna seg um hvat hendir innan sonevnda Cleantech, sum er altj­óða felagsheitið fyri tøkni og loysnir, sum spara um orkunýstlu og minka um skaðilig umhvørvisárin. Ráðstevnan er týsdagin og mikudagin í hesi vikuni. Orka og umhvørvið gongur aftur í tí sum verður havt á lofti. Føroyskar fyritøkur eru eisini við og bj­óða seg fram, og Hákun Dj­urhuus, stj­óri á SEV, telist millum røðararnar saman við Connie Hede­ gaard, veðurlagsráðharra. Tey fara saman við øðrum leiðarum og serfrøðingum at viðgerða hvussu vit kunnu menna viðvarandi orkutøkni, minka um skaði­ lig umhvørvisárin og tryggj­a eina burðadygga framtíð. Big business Cleantech er ikki longur bara rætt og neyðugt og stuðlað av idealistiskum kreftum. Cleantech verður av mongum mett sum tað nýggj­a “Big Business”, tað næsta rákið, megatrendurin – og ein einastandandi møguleiki fyri fólk og vinn­ ur, sum vilj­a veita loysnir til teir avbj­óðingar, sum standast av veðurlags­ broytingunum. Av hj­álparpakkum, sum altj­óða fíggj­arkreppan hevur fingið stj­órnir kring heimin at samtykkj­a, verður mett, at 3.000 mia$ eru avsettar til Cleantech. Í desember í ár verður stór veðurlagsráðstevna í Keypmannahavn. Nordic Climate Solutions er íkasti hj­á vinnuni í mun til ST veðurlagsráðsetvnuna – eisini nevnd COP­15. BlueGreenFuture Í samband við ráðstevnuna samskipar Bitland átakið BlueGreenFuture.com. Hetta átak hevur sín upp­ runa í Trans Atlantic Climate Conference í fj­ør, har m.a. Al Gore luttók. Endamálið er m.a. at marknaðarføra føroyskar orkuloysnir og verkætlanir, umframt at samskipa gran­ sking um veðurlagsbroyt­ ingar og alternativar orku­ hættir í norðurhøvum. Mett verður, at vit á nøkrum økj­um hava serligar fortreytir at verða við í fremstu røð á Cleantech økinum. Vit hava fleiri fyritøkur, sum hava sera framkomnar cleantech loysnir og sum kunnu gera seg galdandi á marknað­ inum, serliga innan mari­ tima øki. Hetta eru loysnir og skipanir, sum spara um orkunýtslu, framleiða var­ andi orku, minka um dálk­ andi útlát og skipanir, sum geva fyritøkum og stovnum betri førleikar til at virka á burðardyggum grundarlagi. Á Nordic Climate Solutions luttaka umboð fyri fyritøkurnar Decision3, Data Quality Systems, Ocean Rainforest, SeWave, Keel Solutions og Bitland. Hesar fyritøkurnar fara at bj­óða fram tænastur, um­ framt at samskifta við út­ lendskar samstarvspartar og møguligar íleggj­arar, sum kunnu verða við í framtíðar vakstrarætlanum. Harumframt verður eisini arbeitt víðari við, at kanna møguleikarnar fyri at stovnseta BlueGreenFuture sum eitt samstarvsforum, sum virkar tvørtur um atlantshavi. Ætlanin er, at stovnurin skal hava høvuðs­ sæti í Føroyum og skal m.a. sj­ónliggera Føroyar á Cleantech økinum. Í hesum sambandi verður skipað fyri ”Network Reception” á felagsbásinum hj­á SEV og BlueGreenFuture. Meira verður at frætta í morgin um føroysku lut­ tøkuna á Nordic Climate Solutions. Føroyskt cleantech í Bella Centrinum Í Sosialinum nr.169 frá 7. september 2009 leggur Hans Pauli Strøm Sosialin undir ótespiligan j­ourna­ listik. Sambært Hans Paula er heilivágur í grundini ódýr­ ari enn áður. Sj­álvur sigur HPS seg hava fingið Cover­ syl (Fyri hj­artað) í fleiri ár, og kostnaðurin var 541,53 kr. fyri pakningin við 90 tablettum. Nú hevur so kommunulæknin givið hon­ um Corodil.Kostnaðurin er 21,10 fyri 100 tablettir. Hans Paulasa partur er nú 10,60 kr. Tá eg var yngri, plagdu vit onkuntíð at arga onkrar kendar j­avnaðarmenn við at siga:”Tit duga at j­avna til tykkum sj­álvar”. Nú eri eg diabetikari og taki Coversyl Novum 2,5 milligram (fyri nýrini). Hesin heilivágur hevur kostað mær 137,42 kr. fyri 90 tablettir.Eftir 13.j­uli 2009 kostar heilivágurin 581,73 kr. fyri somu 90 tablettir. Men eg kann ikki, sum HPS , skifta yvir til Coro­ dil.Tað er ikki líkamikið, hvat nýraheilivág tú tekur, og sambært mínum komm­ unulækna fæst Corodil ikki í 2,5 mg. Minsta mongd er 5 mg, og tablettirnar eru litlar og rundar ,so tað ber neyvan til at klúgva tær. Og so er okkurt annað aftrat, sum forðar. Tískil noyðist eg fram­ haldandi keypa tær dýrk­ aðu tablettirnar. Hartil kemur so, at annar diabetik­ araheilivágur er dýrari, kostískoytið skorið niður við meiri enn helvt og fótarøktin í vanda. Eg havi altíð tikið undir við tí solidariska hugtakin­ um.Men eg dugi ikki at skilj­a, hvussu tað sampakk­ ar við, at eg og mínir j­avnlíkar (diabetikarar) nú skulu til at gj­alda meira fyri at Hans Pauli Strøm kann fáa bíligari heilivág. Kanska er tað soleiðis sum George Orwell sigur í “Animal Farm”. “Tó at vit øll eru líka, so eru summi meira líka enn onnur.” Hví skal eg gjalda fyri heilivágin hjá Hans Paula Strøm? Klaksvík CHrIStoFFEr JENSEN