leygardagur 17. november 2001síða 5

8 Nr. 223 - 17. november 2001 Nr. 223 - 17. november 2001 9 – Samgongan, sum nú situr, er í ferð við at rigga samhaldsfasta samfelagið av. Tí mugu vit øll gera, hvat vit kunnu, fyri at venda gongdini, sigur Tummas Arabo, sum aftur stillar upp til fólkatingsval FÓLKATINGSVALIÐ Áki Bertholdsen – Tað er harmiligt at síggja, hvussu samhaldsfestið í føroyska samfelagnum er viknað seinastu árini. Men tað kemst av, at landsstýrið førir ein sosialpolitikk, har fólkaflokkurin einsamallur sleppur at seta treytirnar. Tummas Arabo sigur, at hetta er ein grund til, at hann hevur játtað at stilla upp til fólkatingsvalið hesuferð. Tummas Arabo mest sum hvarv úr fólkareygum eftir løgtingsvalið í 1998, tá ið hann ikki varð afturvaldur. Tá ið hann ikki var í pol- itikki, var hann kortini javnan frammi, tí hann sat sum stjóri á Strandferðsluni og hana var ljóskastarin mangan varpaður á. Men síðani segði Sámal Petur í Grund hann upp – seinni kom fram at tað var av órøttum, sum Tummas Arabo fekk stórt endurgjald frá landskassanum fyri órættvísa viðferð. Síðani hevur hann arbeitt hjá Tryggingarfelagnum Føroyum, har hann hevur lagt oljutryggingarnar til rættis og framvegis umsitur tað arbeiði. Hann undirvísir eisini í virkisfyriskipan og samfelagsfrøði á fiski- vinnuskúlanum í Vest- manna. At undirvísa ungum fólki er eitt arbeiði, sum passar honum ómetaliga væl, sig- ur hann. Men nú, hann stillar upp til fólkatingsval, er tað tí, at hann framvegis metir, at hann hevur okkurt at bjóða. Rigga av Hann sigur, at júst tí at samgongan, sum nu situr, er farin at rigga tað sam- haldsfasta samfelagið av, er tað so ómetaliga týdningar- mikið, at fáa javnaðarflokk- in uppí landsins stýri aftur. – Og í tí sambandinum eigur hvør einstakur at gera tað, hann, ella hon, eru ment fyri at venda teirri gongdini. So tá ið javnað- arflokkurin heitti á meg um at stilla upp, játtaði eg, tí eg haldi, at gongdin hevur víst, at tað er einans javnað- arflokkurin, sum kann venda gongdini aftur, sigur Tummas Arabo. Men um hetta samstundis merkir, at hann eisini stillar upp til Løgtingsvalið er óvist. Hann fyllir 61 ár sjálvan valdagin og hann dylir úr- slitið av fólkatingsvalinum verður fyri ein part avgerð- andi fyri, um hann eisini stillar upp til løgtingsvalið. Eitt nú vísir hann á, hvussu samgongan eftir hansara tykki hevur hund- vaða aðalmálini hjá javnað- arflokkinum. Hann hugsar fyrst og fremst um vælferð- artænasturnar, heilsuverk- ið, almannaverkið og skúla- verkið. – Eg havi serliga ilt av, at skúlaverkið er so illa farið og at samgongan ikki vil játta tí so frægt av pengum, at tað fær ráð til at bjóða tær lærugreinar út, sum tað eigur. Men hann harmast eisini um, at Landssjúkrahúsið enn skal standa stongt ein part av árinum. – Tað er harmiligt at síggja, at hesar vælferðar- tænasturnar enn skulu vera á sama støði, sum tey vóru á í kreppuárunum. Tað nytt- ar onki at siga, at játtanirn- ar eru hækkaðar nógv sein- astu árini, tí veruleikin er, at støðið er ikki hækkað. Hyggja vit eftir tølunum fyri 1989, eru játtanirnar hækkaðar ómetaliga lítið og tað er í veruleikanum eitt stórt bakkkast, tí tað er nógv hent hesi seinastu 12 árini. Og tá ið hann nevnir, at samhaldsfesti er minkað, hugsar hann eitt nú um pensjónirnar. – Landsstýrið ætlar av avtaka samhaldsføstu fólkapensjónina, sum vit kenna hana og at seta eina skipan í gildi, har hvør bara skal hugsa um seg sjálvan. – Tað eru júst tey grund- leggjandi, samhaldsføstu virðini í samfelagnum, al- mannaverkið, heilsuverkið og skúlaverkið. – Og at skerja tey, sum tað er gjørt hesi seinstu árini, er so grundleggjandi í stríð við hugsjónirnar hjá javnaðarflokkinum, at øll mugu gera sítt til, at fáa vent gongdini. Og tað kann gerast við at veljarin vísir samgonguni misálit á valin- um týsdagin. Ein strævin tíð Tummas Arabo er annars ikki óroyndur í politikki, verri enn so. Hann varð valdur á ting í 1984 og sat til 1988. Í 1990 varð hann afturvaldur og kom í lands- stýrið, har hann skuldi um- sita vinnumál, eisini fiski- ídnað, men eftir at lands- stýrið varð umskipað í 1993, tá ið fólkaflokkurin fór úr samgonguni, fekk hann øll fiskivinnumálini at umsita. Hann sat í Lands- stýrinum til 1994. Hesi árini vóru ómetaliga stríggin, tí tá skuldi nógv tøk takast fyri at bjarga før- oyska samfelagnum. Nógv- ar av hesum kreppuloysn- unum raktu meint og kanska vóru tað tær, sum kostaði honum tingsessin í 1994, tá ið hann ikki varð afturvaldur. – Vit tóku nógvar avgerð- ir, men eftirtíðin hevur víst, at nógv av teimum avgerð- um vóru rættar, tí samfelag- ið var aldrin komið so skjótt fyri seg aftur, gjørdu vit ikki tær kreppuloysnir, sum vit gjørdu. Ein av teimum mest um- stríddu avgerðunum var at stovna Føroya Fiskavirk- ing. – Eisini tann avgerðin var røtt, tí Fiskavirking vísir seg at virka á heilt góðari leið, sigur Tummas Arabo. Hann sigur, at hann er ómetaliga fegin um, at tað júst var javnaðarflokkurin, sum sat við endan tá, tí fekk fólkaflokkurin makt, sum hann hevði akt, hevði tað verið nógv øðrvísi. – Vit høvdu tað moralska støðið, sum kravdist fyri at loysa kreppuna á virðiligan hátt. Tí eru vit eisini fegin um, at vit sluppu undan nývali, tá ið fólkaflokkurin fór úr samgonguni í 1993, men ístaðin fyri kom tjóð- veldisflokkurin uppí. Orsøkin til, at fólkaflokk- urin fór burturúr, var, at landskassin hevði júst yvir- tikið alla skuldina hjá bank- unum og flakavirkjunum. – Men tá ið tað var gjørt, kravdi fólkaflokkurin, at øll flakavirkini skuldu latast gomlu eigarunum aftur fyri lítið og lætt, samstundis sum landskassin skuldi hanga upp á skuldina. – Tá máttu vit seta teim- um stólin fyri hurðina og tí fóru teir úr samgonguni. Úrslitið av tí var, at Fiskavirking varð sett á stovn. Tummas Arabo minnist, at nógv kjak var um tað, men tað hevur virkað hampiliga væl. – Í øllum førum mugu vit staðfesta, at samfelagið kom óvanliga skjótt á føtur aftur. Og tað er stuttligt at sita nú og líta afturá og kunna ásanna, at tað, vit gjørdu, var rætt sigur Tummas Arabo. Men hann sigur, at tíverri eru tey tjóðveldisfólk, sum loystu kreppuna saman við javnaðarflokkinum, nú skúgvað út í myrkrið í flokkinum. Og tey, sum nú stinga politikkin hjá flokk- inum út í kortið, hava full- komiliga givið seg undir fólkaflokkin á sosialpolit- iska økinum, og tí er sam- haldsfestið so nógv viknað hesi seinastu árini. Ongin miðja eftir Tummas Arabo er sam- stundis sannførdur um, at skulu nøkur sum helst framstig gerast í viðurskift- unum ímillum Føroyar og Danmark, er einasta loysn- in at velja javnaðarflokkin á fólkating. – Tjóðveldislokkurin og sambandsflokkurin standa fyri hvør sínum víðgongda sjónarmiði. Men tað ein- asta, hesi sjónarmiðini tryggja okkum, er, at onki kann henda, tí tað er ikki undirtøka í fólkinum fyri hvørgum hesum sjónarmiði. – Tað, sum fólkið vil hava, er ein loysn, sum gongur ímillum loysing, sum tjóðveldisflokkurin vil hava og fullkomið sam- band, sum sambandsflokk- urin vil. Men sum er, er ongin miðja eftir í føroyskum pol- itikki. Og tað er ein sann- roynd, at skal nakað henda í viðurskiftunum ímillum Føroyar og Danmark, er tað neyðugt at styrkja miðjuna í føroyskum politikki. – Men skal hendan mill- umloysnin finnast, er tað bara javnaðarflokkurin, sum kann vera tann savn- andi kraftin, sum førir til eina loysn, sigur Tummas Arabo. Harmiligt at síggja hvussu landið er farið – Tað er harmiligt at síggja, hvussu tey tjóðveldisfólk, vit samstarvaðu við og loystu kreppur saman við í nítiárunum, nú eru skúgvað til viks í flokkinum. Nú er tað fólkaflokkurin, sum setir treytirnar. Tann gongin má steðgast og tí mugu øll gera sítt til, at javnaðarflokkurin fær ávirkan aftur, sigur Tummas Arabo Nú eru nýggjar reglar gjørdar fyri tey, sum søkja um at fáa grundstykki frá Tórs- havnar Kommunu GRUNDSTYKKI Áki Bertholdsen Tórshavnar Býráð hevur nú samtykt at gera nyggjar reglur fyri tey, sum søkja um grundstykki frá Tórs- havnar kommunu. Tað var á býráðsfundi hóskvøldið, at býráðið samtykti tær nýggju regl- arnar, sum nú koma ístaðin fyri reglarnar, sum hava verið í gildi. Leivur Hansen, býráðs- limur helt, at í grundini var talan um eitt ovurhonds stórt og grundleggjandi mál og tí mælti hann til at hava borgarafund um málið, so at almenningurin fekk høvi at siga sína hugsan um nýggju reglugerðina, og at vit fingu eitt alment kjak um hana, áðrenn hon verður endaliga samtykt. Men tað helt meirilutin ikki vera neyðugt, hildið varð ikki, at tað var rætt at hava borgarafund um alt møguligt. Reglugerðin, sum nú er samtykt, er soljóðandi: 1. Umsøkjarin verður sett- ur á umsóknarlistan í raðfylgju eftir umsókn- ardegi 2. Umsøkjarin kann velja at standa á hesum um- sóknarlistum: a) Tórshavn, Argir og Hoyvík b) Kaldbak og Kald- baksbotnur c) Hvítanes d) Kollafjørður og Signabøur e) Norðradalur f) Syðradalur Til ber hjá umsøkjara at standa á einum ella fleiri listum. Men tó kann bert verða boðið honum eitt stykki, og tekur hann við tilboðnum, verður hann strikaður av øllum list- um. 3. Fyri at verða settur á listan skal umsøkjarin: a) vera tilmeldaður Tórs- havnar kommunu ella vera frámeldaður í lestrarørindum ella arbeiðsørindum. b) ikki áður hava bygt hús á grundstykki, sum hann hevur keypt frá kommununi. c) ikki eiga annað hósk- andi hús ella grund- stykki í kommununi. d) vera fyltur 18 ár 4. Umsøkjari, ið stendur fremst á listanum, fær fyrst boðið grundstykki. Er talan um nýggja út- stykking, verður lutakast um, hvør skal hava hvørt stykki. 5. Umsøkjari, ið ikki tekur við bodnum stykki, kann verða standandi á listan- um, um hann ynskir tað, og verður hann fyrstu ferð standandi í sama stað og síðani fluttur aftast á listan. 6. Umsøkjari, ið tekur við bodnum stykki, verður strikaður av umsóknar- listanum. Letur hann stykkið inn aftur, áðrenn bygt er á stykkið, kann hann koma á listan aftur, men skal søkja av nýggj- um. 7. Víkjast kann frá hesum reglum, tá ið talan er um serstakar grundir, ið býráðið kann góðkenna. Tilvildarligt Tað, sum elvdi til mest kjak á býráðsfundinum, var grein sjey, har tað er ásett, hvussu undantøk skuldu viðgerast. Onkrir býráðslimir førdu fram, at tað tað var ógvu- liga tilvildarligt, hvussu umsóknir um frávbik vórðu viðgjørd í Býráðnum og at tað kundi ikki ganga. Jógvan Arge, sum er limur í byggi- og býarskipanar- nevndini, førdi fram, at á fundi í nevndini varð sam- tykt, at umsóknir um at víkja frá reglunum eftir punkti 7, skulu leggjast fyri byggi- og býarskipanar- nevndina. Men nú málið verður lagt fyri býráðið, er tað fíggj- arnevndin, sum skal gera tilmæli um, hvussu frávik kunnu gerast og tí helt hann ikki, at málið varð lagt fyri býráðið samsvarandi teim- um avtalum, sum vórðu gjørdar frammanundan. Tí mælti hann til, at málið fór aftur í nevnd so at greiðar reglur kundi gerast fyri, hvussu punkt sjey skuldi umsitast. Men tað fekk hann ikki meiriluta fyri og ístaðin samtykti býráðið reglu- gerðina, sum hon er prent- að omanfyri. Greiðar reglur fyri at fáa grundstykki í Havn Nógv verður bygt, men kortini standa eini 700 fólk á bíðilista eftir at fáa grundstykki í Havn. Nú hevur býráðið samtykt nýggjar reglur fyri, hvussu umsóknirnar skulu viðgerðast C M Y K 9 8