leygardagur 11. mars 2000síða 4

7 tíðindablaðið sosialurin Nr. 50 - 10. mars 2000 6 tíðindablaðið sosialurin Nr. 50 - 10. mars 2000 Partarnir á arbeiðsmarkn- aðinum skulu greiða alt Ein av týdningarmiklastu orsøkinum til, at so fá fólk hætta sær undir at stovna egið virki í Dan- mark og øðrum ES-londum er, at nógvar lógir og reglur leggja haft um hugin og fyritakssemið, skrivar Vinnuhúsið ÓLAVUR Í BEITI – Tvey lógaruppskot, sum eru løgd fram av Javnaðar- flokkinum, kunnu — um tey verða samtykt — merkja, at føroyski arbeiðs- marknaðurin fer at broytast. Um uppskotini verða sædd sum partur av einari størri heild, har danskar og ES- arbeiðsmarknaðar lógir fara at mynda okkara arbeiðs- markna, verður úrslitið, at vit fáa ein líka stirvnan ar- beiðsmarkna sum fleiri av ES-londunum, skrivar Vinn- uhúsið. – Fyri nøkrum vikum síð- ani legði Javnaðarflokkurin lógaruppskot fyri tingið um »skyldu arbeiðsgevaranna at boða løntakarum frá um setanartreytir teirra«. Før- oya Arbeiðsgevarafelag hevur gjørt vinnunevndini greitt, at felagið einki hevur ímóti, at seturnarviðurskiftir koma undir skipaðar karm- ar, men eftir okkara tykki er hetta nakað, ið partarnir á arbeiðsmarknaðinum eiga at greiða sínamillum. Eisini hevur felagið víst á, at før- oyskir lógarkarmar eiga at vera hóskandi fyri okkara arbeiðsmarkna, og ikki eitt- hvørt avskrivað ES direktiv. – Nú er so eitt annað lóg- aruppskot lagt fram, ið setur reglur fyri hópuppsagnum. Talan er eisini um eina danska lóg, grundað á eitt ES-direktiv. Eisini í hesum føri heldur Føroya Arbeiðs- gevarafelag, at talan er um viðurskifti, ið náttúrliga hoyra heima í avtalum mill- um partarnar á arbeiðs- marknaðinum. Pappírsarbeiði – Javnan hoyra vit politik- arar tosa um tørvin á ar- beiðsplássum og nýggjum møguleikum úti um landið. Men somu polittikarar geva kanska ikki gætur, at ein av týdningarmiklastu orsøki- num til, at so fá fólk hætta sær undir at stovna egi virki í Danmark og øðrum ES- londum er, at nógvar lógir og reglur leggja haft um hugin og fyritakssemið. – Í dag hava nógv smærri virkir her á landi ongan til burturav at orðna pappírs- arbeiðið. Um vit høvdu allar tær arbeiðsmarknaðarlógir, ið eru í Danmark, bar slíkt ikki til. Prísurin fyri ein ar- beiðsmarkna, ið er neyvt stýrdur við lógum er, at gongdin verður móti fleiri størri virkjum ella eini mið- savnan. Tey smáu virkini hava snøgt sagt ilt við at klára tær umsitingarligu byrðarnar og tær fíggjarligu bindingarnar, ið fylgja við umrøddu lógarstýring. – Tí hongur tað ikki sam- an, um polittikarar okkara bæði tosað um at spjaða ar- beiðspláss um landið og samstundis seta umsitingar- ligar fótonglar fyri fólk, ið vilja stovna egið virkið. Og at enda verður sagt í tíðindaskrivinum, at undir kreppuni mitt í 90‘unum, tá alt lá stilt, royndu fleiri á- grýtnir menn at stovna nýggj fiskavirkir, hóast út- litini vóru alt annað enn góð. Um ein lóg um hóp- uppsaginir var galdandi tá, samsvarandi tí uppskoti, ið er lagt fram, vildi kanska onkur teirra setst aftur við ætlanum sínum. Lógin merkir, at hesir menn kundu rokna við at koma at gjalda løn til arbeiðsfólki væl longri enn upsagnartíðirnar í sáttmálanum siga, um virkið ikki gekk. Brúk er fyri hoyring í vinnuni Til tess at skapa betri samljóð millum vinnuna og landsstýrismannin í fiskivinnumálum hevur Jørgen Niclasen lagt uppskot fram um nýtt fiskivinnuráð ÓLAVUR Í BEITI Í viðmerkingunum til upp- skotið, sigur Jørgen Nicla- sen, fiskivinnumálaráðharri m. a. at í uppskotinum um fiskivinnuráð verða uppgáv- urnar undir teirri fyrru skip- anini við fiskivinnuráði og Fiskivinnu Starvsnevnd lagdar saman, og eitt minni ráð verður skipað til at røkja tær uppgávur, sum í dag eiga at verða viðgjørdar í fiskivinnuráðnum. – Eftir núgaldandi lóg skal landsstýrismaðurin leggja allar umfatandi fisk- ivinnuspurningar fyri fiski- vinnuráðið til ummælis. Fiskivinnuráðið kann av sínum eintingum taka fisk- ivinnumál til viðgerðar og geva landsstýrismanninum tilmæli. Fiskivinnuráðið sendir í minsta lagi eina ferð um árið landsstýrinum frá- greiðing og tilmæli, men skipanin hevur ikki virkað væl, og trupult hevur gingist at fáa valt nýtt fiskivinnuráð eftir nýtt løgtingsval, sum ásett er í lógini. – Eisini hava einstøk fel- øg sýtt fyri at tilmæla um- ÓLAVUR Í BEITI Jørgen Niclasen, fiski- málaráðharri, hevur nú lagt uppskot fram um vinnuligan fiskiskap, og sigur m.a. í viðmerkingu- num til uppskotið, at løg- tingið samtykti at herða ásetingarnar um loyvda luttøku hjá útlendskum á- hugamálum at vera við í føroyskum fiskiskipum. Ásett varð, at nú skuldu 2/3 av eigararunum lúka oman fyri nevndu treytir ímóti helvtin framman- undan. Harumframt varð ásett, at eigararnir av 2/3 av ognarpeninginum eis- ini skulu lúka somu treytir um tilknýti til Føroyar. – Treytirnar um eigara- viðurskifti vórðu aftur broyttar við, tá ásett verð- ur, at teir føroysku eigar- arnir av ognarpeninginum eisini skulu hava 2/3 av atkvøðurættinum í felag- num. Grannskoð- arakanning – Í teimum málum, sum Fiskimálastýrið hevur viðgjørt, har talan hevur verið um, at útlendsk á- hugamál hava verið uppií, er komið fram, at áseting- in um ognarpening er ikki nóg neyv, tí hetta fevnir ikki um ábyrgdar- pening. – Harumframt kunnu avgerðir verða tiknar, hó- ast treytirnar um sjálvan atkvøðurættin í felagnum verða loknar sambært lóg- ini. Tí verður skotið upp, at orðið »ognarpeningur« verður strikað. Í staðin verður ásett, at eigararnir av í minsta lagi 2/3 av eginpeninginum, herundir partapeninginum um- Ásetingin um ognarpening er ikki nóg neyv Fiskimálastýrið ynskir, at tað veru- liga eru føroysk áhugamál, sum standa aftan fyri íløgur í fiskifør framt ábyrgdarpeningi- num, sum somuleiðis eiga í minsta lagi 2/3 av at- kvøðurættinum og av- gerðarrættinum í felag- num, skulu lúka treytirnar í stk. 2. – Fiskimálastýrið ynsk- ir, at tað veruliga eru før- oysk áhugamál, sum standa aftan fyri íløgur í fiskifør. Í tí sambandi verður skotið upp, at treytir kunnu verða settar um íløguførleika hjá teimum einstøku eigarar- unum aftanfyri ætlanirnar. Til tess at greina hetta nærri kann Fiskimálastýr- ið biðja um grannskoðar- akanningar av eigararu- num hvør sær, til tess at staðfesta teirra íløgufør- leika sammett við teirra lutfalsliga part av íløguni, sigur Jørgen Niclasen m. a. í viðmerkingunum Lógarbrot Viðvíkjandi spurningi- num um lógarbrot, sigur Jørgen Niclasen, at Fisk- imálastýrið metir, at um fiskifarið verður dømt fyri lógarbrot, skal fiskifarið eisini kunna verða dømt at endurrinda fiskiveiðu- eftirlitinum á sjónum fyri tær útreiðslur, sum kann- ingarnar í havn kostaðu eftirlitinum. – Í hesum sambandi skal tó verða lagt afturat, at hesar útreiðslur hósk- andi áttu at verið roknaðar upp í upphæddina, tá virði á veiðunøgd verður inn- drigið í slíkum førum. Men til tess at tryggja lóg- argrundarlag fyri hesum, verður skotið upp, at hetta er beinleiðis ásett í lógini, sigur fiskimálaráðharrin m. a. í sínum viðmerking- um til uppskotið. Dagtilhaldið Lugarið í Leirvík LUGARIÐ, sum teir hava valt at kalla tað, liggur væl fyri mitt í bygdini við góð- um útsýni til fiskaríhavnina, og tað sum har gongur fyri seg. Hølið hevur fyrr verið nýtt sum kiosk, tað er ikki stórt, men hugnaligt, hóast enn vantar nakrar myndir á vegginum. Á lítlari samkomu sum leygardagin var fyri teim sum stuðla hava tiltakið vi peningi og sjálvbodnum ar- beiði, hugleiddi Osmund Justinussen, sum jú hevur sínar røtur í Leirvík, um tað fjøltáttaða umhvørvi sum Mánadagin 6. mars tóku leirvíksingar nýístandgjørt høli í nýtslu til dagtilhald eitt lugar var, ella rættari hevði verið. Tað at hava verið uppi- haldsrúm, sovirúm, køkur, skaffirúm, fundarrúm, møti- salur, skrivi- og lesirúm, o.a. var tað eyðsæð at eitt slíkt rúm rúmdi nógvum upplivingum og nógvum ymiskum frásagnum. Her vóru bæði tey lokalu og verðinsmálini greidd út í æsir. Hann ynskti stigtakarun- um eydnu við tiltakinum og ynskti góða undirtøku. Bygdarráðsformaðurin Sjúrður Eliasen hugleiddi um hølini, sum nú varð sitið í. Upprunaliga bygd til ís- goymslu í 40‘unum, – tí eis- ini kalla íshúsið, tó at ísur ongantíð varð gjørdur har, men borin í leypi tá kavi var. Eina drúgva tíð var nógv fiskaarbeiði har við fiskarúgvum langt út á veg- in. Seinri sum egningarhøli fyri teir størru útróðrarbát- arnar fyri so at enda sum kiosk og nú dagtilhald. Mangt var at minnast aft- ur á, og ymiskar vóru søg- urnar, sum longu hesa løt- una vóru havdar á lofti. Lugarið fer tað fyrstu tíð- boð í fiskivinnuráðið. Nýtt fiskivinnuráð er tí heldur ikki tilnevnt í dag, sigur Jørgen Niclasen. Samfelagsligan týdning Sambært viðmerkingunum, so er Fiskivinnu Starvs- nevndin millumlið millum landsstýrismannin og fiski- vinnuráðið. Landsstýris- maðurin leggur uppskot til lógir, kunngerðir og reglu- gerðir, sum hava við fiski- vinnuna at gera, fyri Fiski- vinnu Starvsnevndina til ummælis. Fiskivinnu Starvsnevndin hevur virkað eftir galdandi skipan. Sam- bært galdandi lóg verða eftir hvørt løgtingsval eftir til- mæli frá vinnuni 16 mans tilnevndir sum limir í Fisk- ivinnu Starvsnevndini. Sambært nýggja uppskot- inum verður eitt minni ráð skipað til at røkja tær upp- gávur, sum í dag eiga at verða viðgjørdar í fiskivinn- uráðnum. Tað er meting landsstýrismansins, at brúk er fyri hoyring í vinnuni, sum eisini á henda hátt kann seta síni sjónarmið fram. – Haraftrat hevur fiski- vinnan so stóran samfelags- ligan týdning fyri Føroyar, og spurningurin verður eis- ini settur, um tað vanta virknir felagskapir, sum ar- beiða við samfelagsligum spurningum í fiskivinnuni, sum t.d. brúkaraspurning- um, náttúruvernd v.m. Tað verður eisini uppgávan hjá fiskivinnuráðnum at við- gera tílík mál, sigur Jørgen Niclasen. ina at hava opið frá kl. 10 til 12 og frá kl. 14 til 18, inntil funnið er útav hvørjar best egnaðu tíðirnar eru og hvussu tørvurin fer at laga seg. Hølið er ætlað pension- istum og fólki, sum eru komin nakað til árs, at stytta teimum stundir. Eit tlítið køksskapilsi er, so møguleiki er eisini at gera sær ein kaffimunn. Vit ynskja lorvíksingum tillukku og eydnu við tiltak- inum. Leiðslupyramidan er á veg innaftur Stigveldi er á veg innaftur á arbeiðspláss í Danmark, aftan á fleiri ár, har tað var mett at verða best við flatum leiðslubygnaði, miðspjaðing og leiðslu- bólkum. Ein nýggj kanning sum er gjørd í samstarvið mill- um Handilsháskúlan í År- huus og Ledernes Hoved- organisation vísir, at ser- lig innan ta privatu vinn- una eru fleiri leiðslulið á virkunum. Ársøkin til hettar er helst, at royndir við fløtum leiðlsubygnaði og sjálvstýrandi arbeiðs- bólkum, ikki hevur givið tey ynsktu úrslitini alla- staðni - og serliga ikki á framleiðsluvirkjum. Á fleiri virkjum hevur verið trupult at fingið starvsfólkini at taka ar- beiðsábyrgd, og tá so er, kann hugtakið við tí flata leiðslubygnaðinum ikki brúkast. At altjóða ferðaleiðaradagur var í farna mánaði, merktist sjálvandi eisini hjá føroysku leiðarunum. Fyri at markera dagin, høvdu tey skipað fyri nøkrum túrum, har ávíka- vist kvøldskúlanæmingar og pensionistar vóru boðin við, soleiðis at tey kundu royna nakað av tí, sum ferð- aleiðarar her heima skipa fyri. Í Tinganesi Ein túrur varð gjørdur eftir íslendingaslóðum í gomlu Havnini og á Tinganesi. Tey luttakandi vóru næmingar, sum í løtuni ganga til ís- lendskt á kvøldskúlanum. Byrjað varð við minnis- merkið eftir Niels R. Fin- sen. Men nyttar tað nakað hjá fólki, sum kenna Havn- ina væl og virðiliga, at fara túr eftir so heimkunningum gøtum? At tey luttakandi vóru væl nøgd við túrin, er lítið at ivast í. - Hetta var ein stak hugnaligur túrur og søgur- nar góvu knappliga væl- kendum gøtum og húsum nýtt lív, helt onkur fyri, og fleiri vóru eisini tey, sum tóku undir við hesum. Onkur annar helt nakað soleiðis fyri: - Rundferðin var sera áhugaverd. Eg havi altíð havt áhuga fyri gomlu Havnini, men allíkavæl vór- u nógv støð og frásagnir, sum eg einki visti um. Ís- lendingin Karl Einarsson - Karl Dunganon - og hansara skemtibrøgd hevði eg til dømis ongantíð hoyrt um fyrr. - Ja, tað var skemtiligt at hoyra ymiskar søgur, sum knýta seg til húsini úti í Havn, t.d. sethúsini hjá Handilsforvaltaranum, sum eisini hava verið fongsul í sínari tíð, og tað var heppið, at vit høvdu fingið avtalu um at sleppa inn at síggja nøkur av fundarhølunum í landsstýrinum. - Eg hevði verið rundferð í gomlu Havnini við ferða- leiðara áður, og helt at hetta fór bara at vera endurtøka, men hesaferð vóru frásagn- irnar ikki tær somu og fram- bornar á ein heilt øðrvísi hátt. Eisini var tað eitt upp- livilsi at síggja tey nýrest- aureraðu hølini í Skansa- pakkhúsinum. Ferðaleiðarar í Tinganesi vóru Jóhanna Traustadóttir og Bette Johansen. Í SvF at gekkast Sama dag høvdu pensionist- ar í Kollafirði fingið inn- bjóðing at vitja í Sjónvarp- inum og í Norðurlandahús- inum í Havn saman við ferðaleiðarum úr Kollafirði, og høvdu 25 teknað seg til túrin. Í Sjónvarpinum tók Ivan Niclasen ímóti teimum og vísti teimum runt í húsinum. Serliga áhugavert hjá teim- um eldri var at vera í Gekk- astudionum og sleppa at mala hjólinum. Tey fingu eisini nógv av vita um sjón- varpið og um, hvussu um- støðurnar eru hjá teimum at arbeiða. Aftaná varð farið niðan í Norðurlandahúsið til ein Ferðaleiðarar ferðaðust Í samwbandi við altjóða ferðaleiðaradagin, 21. februar, skipaði Ferðaleið- arafelagið fyri tiltøkum drekkamunn. Úr Norðurlandahúsinum varð farið ein túr við bussinum út á Hamaran á Argjum, haðani útsýnið yvir Havn- ina var sera vakurt henda kalda, men klára vetrardagin. Áðrenn koyrt varð norðuraftur, varð eisini farið ein túr gjøgnum nýggju býlingarnar oman- fyri Havnina, so at fólkini kundu fáa eina mynd av, hvussu Havnin veksur. - Vit vóru heppin, at ferðaleiðararnir bjóðaðu okkum henda túrin. Um vet- urin hugsar man minst um at fara útferð, men vit fingu ein frálíkan túr burturúr, segði ein av luttakarunum aftaná. Øll vóru sera glað fyri at hava verið við, og ferðaleiðararnir, Gunnvá Dam og Ólavur Hansen, lata heilsa og takka Kolla- fjarðar kommunu fyri, at tey vildu gjalda fyri bussin og drekkamunnin í Norður- landahúsinum. MBF fingið nýggjan buss Seflutningstænastan fyri brekað í Havnini hevur úr at gera, og nú var gamli bussurin somikið slitin, at neyðugt var at skifta hendan út. Nýggi bussurin varð tikin í nýtslu fríggjadagin JÁKUP MØRK Síðani fyrsti bussurin til ser- flutningstænastan kom til landið í 1984, er hetta ein tænasta, sum hevur vundið nógv upp á seg, og sum hev- ur verið til stóra gleði fyri rørslutarnað í høvuðsstað- num. Staðin fyri løgmansveitsluna Byrjanin til hesa tænastu hjá MBF er ein lítil søga í sær sjálvum, greiddi Súsanna Nolsøe frá. Í gomlum døg- um var vanligt, at løgmans- veitsla var á hvørjum ári, men í 1981, sum var ár teir- ra brekaðu, gjørdi táverandi løgmaður, Pauli Ellefsen, av, at eingin veitsla skuldi verða. Ístaðin varð peningurin latin til MBM at nýta í til ymisk tiltøk hetta árið. Har- umframt vórðu fleiri pe- ningagávur latnar felags- skapinum hett árið, og tá av- tornaði, hevði MBM fingið inn 75.000 kr. meira, enn tey høvdu latið út úr kass- anum. Hesin peningurin varð síðani nýttur sum partur hjá MBF til keyp av bussi, meðan restin varð goldin av Føroya Landsstýri og Tór- shavnar Býráð við 100.000 hvør. Bussurin kom so til land- ið í 1984, og síðani hevur tænastan verið virkin. Seinni hevur Klaksvíkar Kommuna eisini sett á stovn líknandi tænastu, og sum skilst, eru eisini aðrar kommunur, sum arbeiða við at seta á stovn slíka tænastu. Betri umstøður Hesin bussurin tænti so sín- um endamáli í drúgt áramál, men fyri nøkrum árum síð- ani, var hann somikið nógv slitin, at neyðugt var við nýggjum bussi. Hetta var tó mitt í ringastu krepputíðum, og tískil gjør- dist talan bert um eina fyri- bils loysn, tá ein brúktur danskur bussur varð keyp- tur, sum kundi røkja upp- gávuna. Nú er hesin so aftur skift- ur út, og sigast má av sonn- um, at talan nú er um eina munandi betran av umstøð- unum. Fyrst og fremst er nýggi bussurin, sum er ein væl- vaksin Mercedes Benz, nógv rúmligari enn gamli bussurin. Hetta í sær sjálvum ger, at tað nú er møguleiki at hava fleiri ferðafólk við. Í gamla bussinum bar til at kroysta tríggjar koyristólar saman, men í hesum er væl rúm fyri fimm koyristólum, umframt at hjálparfólk teirra eisini fáa sitið í bussinum. Harumframt er hesin bussurin somikið høgur inn- an, at gjørligt er at standa upprættur innan, og hetta lættir sjálvsagt munandi um arbeiðia hjá teimum, sum koyra í bussinum. Í gamla bussinum gramdu fólk seg eisini ofta um, at tað gjørdist ov kalt inni, tá hurðin varð latin upp og aft- ur, men hesum er eisini tikin hædd fyri í nýggja bussi- num. Ein hitablásari syrgir fyri, at luftin inni í buss- inum alla tíðina er passaliga heit, og er hetta serliga nak- að, sum tey eldru ferðafólk- ini eru fegin um. Sum tað sæst á myndini, so fær Doris Hansen, formaður í MBF, uttan trupulleikar staðið upprætt í bussinum. Hetta er ein av fleiri fyrimunin við nýggja bussinum Mynd: Jens K. Vang -Góðir brúktir frá REYNI SERVICE REYNI SERVICE OpiÝ: M‡n.-fr’. 8.00-17.00 TOYOTA CAMRY 2,2 GL Skrás.: 02-04-98 Km.: 24.000 Prísur: 218.600,- Garanti** TOYOTA COROLLA 1,6 Xli H/B Skrás.: 31-10-96 Km.: 35.000 Prísur: 108.600,- Garanti* FIAT PUNTO 60 S Skrás.: 30-01-97 Km.: 42.000 Prísur: 79.600,- Garanti* FORD FIESTA 1,3 Skrás.: 29-04-96 Km.: 104.000 Prísur: 66.600,- TOYOTA CAMRY 2,2 XL Skrás.: 21-12-91 Km.: 80.000 Prísur: 98.600,- Garanti* TOYOTA AVENSIS 2,0 SOLPLUS Skrás.: 23-12-98 Km.: 15.000 Prísur: 208.600,- Garanti** TOYOTA CARINA 1,8 Gli Skrás.: 26-03-96 Km.: 58.000 Prísur: 129.600,- Garanti* TOYOTA CARINA 1,6 GL Skrás.: 01-11-89 Km.: 154.000 Prísur: 49.600,- Vegurin Langi -188 Hoyvík - Tel. 313040 * Brúktir bilar yvir 75.000 kr. verða seldir við BRÚKTBILAVÁTTAN ** TOYOTA bilar hava 3 ára garanti frá fyrstu skrás. dato Sosialurin - 311820 Sýnaður 04-98 Sýnaður 02-00 Sýnaður 10-98 Sýnaður 12-98 Sýnaður 10-98 Sýnaður 02-96 Sýnaður 04-96 Sýnaður 10-96 Sýnaður 03-96 TOYOTA CARINA 1,6 STATION Skrás.: 18-06-90 Km.: 59.000 Prísur: 59.600,- Sýnaður 02-99 NISSAN MAXIMA 3,0 AUT. GEAR Skrás.: 15-12-87 Km.: 135.000 Prísur: 69.600,- MITSUBISHI PAJERO VAN Skrás.: 05-10-95 Km.: 85.000 Prísur: 138.600,- TOYOTA COROLLA 1,6 H/B GINZA Skrás.: 30-04-96 Km.: 34.000 Prísur: 112.600,- Garanti* TOYOTA COROLLA 1,3 SEDAN Skrás.: 12-02-96 Km.: 16.000 Prísur: 97.600,- Garanti* TOYOTA COROLLA 1,3 Xli H/B Skrás.: 10-05-90 Km.: 105.000 Prísur: 52.600,- Sýnaður 12-99 Sýnaður 01-97 Sýnaður 04-96 Sýnaður 10-99 TOYOTA HIACE 10 PERS. BUSSUR Skrás.: 16-06-95 Km.: 160.000 Prísur:138.600,- Garanti* Sýnaður 06-99 SKAL SÝNAST! Sýnaður 11-97 Sýnaður 12-98 AVHEINTINGARTILBOÐ VØRUVOGNUR MITSUBISHI GALANT T DIESEL Skrás.: 25-08-89 Km.: 287.000 Prísur: 15.000,- TOYOTA CAMRY 1,8 XL Skrás.: 28-01-87 Km.: 197.000 Prísur: 10.000,- TOYOTA CAMRY 2,0 Xli AUTOM. Skrás.: 22-10-87 Km.: 205.000 Prísur: 15.000,- HONDA CIVIC 1,5 Skrás.: 01-06-86 Km.: 175.000 Prísur: 12.000,- Støkkið inn á gólvið!