leygardagur 11. mars 2000síða 6

Mánakvøldið kl. 19 hevur Føroya Blað- mannafelag limafund, og á hesum fundi verð- ur Jørn Astrup Hansen, stjóri í Føroya Banka. gestur. Tá bankastjórin hittir fjølmiðlafólk, plagar hann at koma við tíð- indum frá bankanum. Men hetta verður ein øðrvísi fundur, tí Jørn Astrup Hansen fer at tosa um, hvat hann heldur um ta viðgerð, hann og serliga bankin hava fingið í fjølmiðl- unum. Fundurin verður á Parnassinum á Hotel Hafnia. SVEINUR TRÓNDARSON Fyrr í hesi vikuni skrivaðu vit, at løgreglan hevði fingið tvær fráboðanir um harð- skap seinasta vikuskiftið. Løgreglan greiddi sjálv frá hesum og sagt varð, at hendingarnar báðar - tí talan var um sjálvstøðugar hend- ingar, skiltu vit - vóru farnar fram inn í Club 20.. Hetta var bara ikki so, tíverri. Veruleikin er nevniliga, at hendingarnar fóru fram í Klubbagarðinum og ikki inni í Club 20. Skaðar umdømi Toni Dam, sum starvast í Club 20, sigur við Sosialin, at tað er sera óheppið, at Club 20 verður tengd at slíkum hendingum, sum als ikki hava nakað við staðið at gera, tí teir persónarnir, sum vóru meldaðir, sleppa als ikki inn í Club 20. – Vit hava eina sera greiða og einfalda linju, sum sigur, at vit ikki loyva slíkum per- sónum inn. Fólk, sum vit kenna fyri harðskap, og fólk, sum fyrr hava barst inni í Club 20, sleppa bara ikki inn og so einfalt er tað, greiðir Toni frá. Tí, heldur hann, er tað sera óheppið, at teirra dans- istað verður drigið upp í eitt mál, sum tað als ikki hevur nakað við at gera. – Men vit hava verið úti fyri hesum fyrr, og tað er ótrúliga keðiligt, at alt, sum hendir har um vegir, verður tengt at Club 20, sigur Toni. Stórt virksemi Tað er einki yvir at dylja, at júst økið, sum Toni Dam, tosar um er eitt av teimum mest vitjaðu økjunum á kvøldi og um náttina. – Klubbin heldur til har og tað ger Club 20 eisini. Men umframt tað eru eisini tvær matstovur og ein films- høll, so tað sigur seg sjálvt, at tað kemur nógv fólk. Men tey koma ikki øll til okkara, sigur Toni. Eins og øll onnur dansi- støð, hevur Club 20 eisini fólk í starvi, sum hava til uppgávu at ansa eftir, at alt gongur friðarliga fyri seg innandura. Men kundu teir persónarnir ikki forðað fyri, at slíkt hendi á økinum utt- anfyri? – Nei, tað kunnu teir ikki, tí teir hava ikki loyvið til tess. Duravørðarnir arbeiða í Club 20 og ikki í Klubba- garðinum og tí hava teir einki at gera har, sigur Toni Dam. Sum umboð fyri Club 20, hevur hann eisini gjørt vart við seg á løgreglustøðini, fyri at fáa teir at vera meira neyvir við sínum upplýsing- um til fjølmiðlarnar. – Og tað kann hava verið við til at skatt okkara virk- semi og tað kann ikki vera meiningin, at løgreglan skal gera tað, sigur Toni. Løgreglan váttar rættingina Løgreglan í Havn váttar fyri Sosialinum, at tað, sum Toni Dam førir fram, er rætt. – Tað er rætt, at tilfeldini eru hend uttanfyri Club 20 og ikki inni. Men annað til- feldið er meldað, sum tað er hent inni í Club 20. Tí- verri hava vit so brúkt Club 20 sum adressu og vit eru sera kedd um vit hava gjørt Club 20 ónáðir, sigur Súni Vinther. Hann greiðir frá, at tá fólk umtalar Club 20, so er tað ikki altíð, at tey hava verið inni í klubbanum. – Tað verður brúkt, sum ein adressa. Men vit geva teimum eina umbering fyri at vera brúktar í hesum sam- anhanginum, sigur Súni Vinther at enda. Astrup hittir fjøl- miðlafólk Í Klubbagarðinum - ikki í Club 20 Tað var ikki rætt, tá vit fyrr í vikuni skrivaðu, at nevnin hevði verið á lofti í Club 20, hóast løgreglan var keldan. Hendingin fór fram í garðinum Løgtingið ger av hvør at- kvøður til fólkaatkvøðuna Á heimasíðuni hjá landsstýrinum um fullveldi verður sagt, at føroyingar, sum hava valrætt til løgtingsval, sleppa at atkvøða til fólkaatkvøðuna um fullveldið. Hetta samsvarar ikki við tað, sum Høgni Hoydal áður hevur sagt hevur sagt um sama mál. »Hatta er heldur ikki rætt« sigur Høgni Hoydal »tað fer løgtingið fer at gera av í lógini um fólkaatkvøðuna« SVEINUR TRÓNDARSON Í umleið tvey ár hevur henda samgongan arbeitt fyri at vinna føroyingum fullveldið. Frá byrjan var sagt, at føroyingar sjálvir skulu avgera lagnu landsins við eina fólkaatkvøðu og tá tað var sagt, reistist ein ann- ar spurningur. Høvr skal hava atkvøðu- rætt til eina slíka fólkaat- kvøðu. Hesin spurningur er ong- antíð svaraður serliga neyvt og tí ganga fólk og bíða. Og verður farið inn á fullveld- isheimasíðuna, so sæst, at tað er ein spurningur, sum upptekur fólk, tí har stendur hann nevniliga eisini. Hava valrætt til løgtingsval Tá spurningurin stakk seg upp av fyrstan tíð var svarið hjá m. a. Høgna Hoydal, landsstýrismanni í sjálvstýr- ismálum, at heimarætturin skuldi staðfesta hvør hevði atkvøðurætt til fólkaatkvøð- una og heimarætturin skuldi, sambært samgong- uskjalinum, vera staðfestur 1. januar 1999. Vit skriva nú marts 2000 og enn er eingin heimarætt- ur staðfestur og enn er einki endaligt svar komið upp á hvør skal hava atkvøðurætt til fólkaatkvøðuna. Og tó. Á heimasíðuni, stendur spurningurin um at- kvøðurættin og har stendur eisini eitt svar. Men tað samsvarar bara ikki við tað, sum samgongan fyrr hevur sagt. Har verður spurt: »Hvørji fara at hava valrætt á fólka- atkvøðuni um tann nýggja sáttmálan millum Føroyar og Danmark. Fara lesandi og sjómenn uttanlands og onnur við tilknýti til Føroy- ar at hava valrætt?« Svarað verður: »Tað er ikki endalig støða til hetta, men tað mest sannlíka er, at tað vera tey sum hava valrætt til løgtingsval, ið sleppa at luttaka á fólka- atkvøðuni um tann nýggja sáttmálan«. Ikki rætt »Hatta er ikki heilt rætt. Tað er ikki nakað, sum verður avgjørt av okkum her, men tað verður Løgtingið, sum fer at gera av hvør fer at hava valrætt til fólkaatkvøð- una« sigur Høgni Hoydal. Hann greiðir frá, at tað eru embætisfólk, sum hava svarað upp á handan spurn- ingin og at tey tí hava tikið útgangsstøði í verandi lóg- gávu. Men er tað ikki óheppið, at fullveldisheimasíðan sig- ur eitt og Landsstýrismað- urin í sjálvstýrismálum eitt annað? »Tað er tað sjálvsagt, men embætisfólkini hava ikki spurt okkum um handa spurningin. Tí er hann kom- in at standa sum hann er« sigur Høgni »Men tað er ikki tí, at tey hava gjørt nak- að skeivt. Tey hava bara tik- ið støði í verandi lóggávu. Tá sáttmálin skal til viðger- ar í tinginum skal løgtingið senda hann til fólkaatkvøðu við eini lóg, sum millum annað ásetur hvør hevur at- kvøðurætt«. Tit hava fyrr nevnt heim- arættin sum ein lykil til at- kvøðurættin til fólkaatkvøð- una, men hann er ikki stað- festur enn, hví og verður hann staðfestur áðrenn fólkaatkvøðuna? »Tað er rætt, at tað í sam- gonguskjalinum stendur, at heimarætturin skuldi setast í gildi í Føroyum 1. januar í fjør, men tað hevur víst seg ikki at vera gjørligt undir verandi skipan« sigur Høgni Hoydal »og tí má hann bíða til sáttmálin kem- ur í gildi«. 11 tíðindablaðið sosialurin Nr. 50 - 10. mars 2000 10 tíðindablaðið sosialurin Nr. 50 - 10. mars 2000 Lærararnir til reiðar at herða tiltøkini so hvørt –Tey rættindi, sum vit hava vunnið okkum, sleppur eingin at røra, sigur Elsa Birgitta Petersen, formaður í Føroya Lærarafelag uryvir høvdið á okkum. – Men teir mugu eisini verða greiðir yvir, at tað kostar pening, tí eftir hesi nýggu lógini verða nógv størri krøv sett til lærarar- nar. – Og tað mugu teir eisini rinda fyri, tí sum er, eru teir føroysku lærararnir longu við at vera afturútsigldir aft- urímóti starvsfeløgunum í grannalondunum, sum í flestu førum hava bæði betri løn og styttri arbeiðstíðir enn teir føroysku lærararnir hava. –Tað einasta, vit krevja, er sostatt, at myndugleik- arnir betala fyri ta fólka- skúlalóg, sum teir sjálvir hava sett í verk, sigur for- maðurin í Lærarafelagnum. Herða tiltøkini Elsa Birgitta Egholm sigur, at Lærarafelagið fer at brúka tey amboð tað hevur í eini ósemju sum hesari. Tí hava allir teir sáttmála- settu lærararnir lagt arbeiðið niður. Men harumframt hevur Lærara eisini boðað frá blokadum. Sostatt eru lærararnir til reiðar at herða tiltøkini. – Fyribils hava allir lim- irnir í lærarafelagnum lagt arbeiðið niður í øllum teimum nevndum, sum teir sita í. Einasta nevndararbeiði, sum lærarar taka lut í nú, er tað, sum er beinleiðis tæn- astuskylda hjá teimum. Men ein av teimum nevndunum, sum limirnir í Lærarafelagnum hava lagt arbeiðið niður í, er nevndin, sum ger uppgávurnar til próvtøkurnar í summar. Umframt tær eru fleiri nevndir, sum lærarar sita í. Men harafturat hevur Lærarafelagið eisini blok- erað øll størv, sum eru lýst. Sostatt kunnu limirnar í lærarafelagnum ikki søkja størv, sum eru lýst. Fyribils hevur hetta rakt størvini sum lærugreinaráð- gevararar, sum eru lýst á Miðstøðini fyri Undirvís- ingaramboð. Men verða onnur størv lýst, kunnu lærarar heldur ikki søkja tey. Formaðurin í lærarafel- agnum leggur afturat, at verður tað neyðugt, eru tey eisini til reiðar at herða til- tøkini, men tað verður so hvørt, sum tað kemur, m.a. við fleiri blokadum. Fáa frið á Argjum Annars sigur Elsa Birgitta Petersen, at tey fara ikki at blokera inngongdirnar til fíggjarmálastýrið á Argjum, tí tað halda tey ikki er neyð- ugt. – Tað, at lærararnir hava lagt arbeiðið niður, hevur elvt til so stóran ruðulleika, at vit lata tað verða við tað, sigur hon. Hon sigur, at enn dugir ikki at siga, hvat skal til fyri at fáa samband ímillum partarnar aftur. ÁKI BERTHOLDSEN –Eg frykti fyri, at hetta verður drúgvt. Føroya Lærarafelag hev- ur brynjað seg til ein langan arbeiðssteðg. Elsa Birgitta Petersen, formaður í Føroya Lærara- felag, sigur, at tá ið sem- ingsroyndirnar slitnaðu týs- kvøldið, var tað so langt í- millum partarnar, at hon dugdi illa at ímynda sær eina loysn. Men hon vísir samstundis á, at lærararnir eru til reiðar at fullføra tað, sum teir eru byrjaðir uppá. – Tey rættindi, vit hava fingið, skal ongin røra aftur, sigur hon. Høvuðskravið hjá lærar- unum er, at teir vilja hava betri stundir til at gera tað eyka arbeiði, sum tann nýggja fólkaskúlalógin á- leggur teimum. – Myndugleikarnir hava smoygt eina nýggja lóg nið- Tað er við bivandi hjarta at vit senda tey smáu í skúla –Børnini ganga og mala í býnum mitt í skúlatíðini og tað er til stór- an ampa hjá okk- um foreldrum, sigur formaðurin í foreldraráðnum í Hoyvík ÁKI BERTHOLDSEN –Hetta kann ikki halda fram rættiliga leingi afturat. Thordur Thorsteinsson, formaður í foreldrafelag- num í Hoyvíkar Skúla, er ikki heilt álviligur við støð- una, sum hevur tikið seg upp, eftir at teir sáttmála- settu lærararnir løgdu ar- beiðið niður fyrr í vikuni. Hann sigur, at støðan er rættiliga ótrygg og at tað er við bivandi hjarta, at for- eldur senda tey smáu børn- ini í skúla. Hann vísir á, at skúlin í Hoyvík mann vera størsti barnaskúli í landinum, tí har ganga børnini bara til og við sjeynda flokk. Men samstundis munnu fáir skúlar vera so hart Læraramynd raktur av arbeiðssteðginum, sum júst Hoyvíkar Skúli, tí heilir 14 av teimum 24 lær- arunum hava lagt arbeiðið niður. Sostatt eru bara 10 lær- arar eftir, og tað tað førir við sær, at flestu børnini hava rættiliga nógvar frítím- ar inn ímillum. Men hann minnir eisini á, at Hoyvíkar Skúli er beint við Vegin Langa, sum er ein av høvuðsvegunum. – Tí hava rættiliga nógv foreldur stóran ampa av, at – Tað er eisini trupult at leggja tímarnar saman, tí so gera lærararnir verkfalsrakt arbeiði og tað kunnu teir ikki. Formaðurin í foreldrafel- agnum sigur, at nógv for- eldur hava tikið avleiðing- lata børnini fara í skúlan, tí ongin vissa er fyri, at børn- ini ikki fara oman á vegin í onkrum frítíma. Lærararnir sum eru, kunnu ikki átaka sær á- byrgdina av børnunum, í- meðan tey hava frítímar. arnar av hesum og hava rætt og slætt tikið børnini úr Skúla. Hetta er eisini trupult, tí nógv foreldur arbeiða. Men hendan trupulleika hava summi foreldur loyst við at senda børnini til ommur og abbar at ferðast og m.a. eru nøkur børn farin út á bygd at ferðast. Men í hesum sambandi renna foreldrini seg í ein annan trupulleika, og tað er, at tey hava skyldu til at senda børnini í skúla. Tó kann undantak gerast í serligum førum, tá ið tala ner um smábørn og hetta frávikið brúka foreldrini nú. Thordur Thorsteinsson sigur, at støðan er ótolandi og hann vónar, at partarnir taka samráðingarnar upp- aftur. Og hann heldur avgjørt, at, at tað er Landsstýrið, sum hevur skyldu til at taka samráðingarnar uppaftur. – Landstýrið hevur sett eina fólkaskúlalóg í verk. Tí mugu teir eisini gjalda fyri hana og tí má ábyrgdinin at taka samráðingarnar upp- aftur, eisini liggja á Lands- stýrinum. – Ella mugu teir taka lóg- ina avaftur, sigur Thordur Thorsteinsson. Í hesum døgum eru nógv skúlabørn at síggja í havnargøtum mitt í skúlatíðini og tað er til stóran ampa hjá foreldrunum, sigur Thordur Thorsteinsson, formaður í foreldrafelagnum í Hoyvíkar Skúla Vit fara at herða tiltøkini so hvørt tað verður neyðugt. Men teir fara ikki at forða fíggjarmálaráðharranum at sleppa til arbeiðis, sigur Elsa Birgitta Petersen