fríggjadagur 9. oktober 2009síða 19

19 tíðindi Nr. 193 • 9. oktober 2009 Løtan var nú hin lagaliga, og tí gjørdi Føroya Banki av at keypa íslendska trygg­ ingarfelagið, Vørður. Kortini ætlar bankin ikki at byggja út innan tryggingarvinuna, men heldur støðugt eyguni við tí, ið rørist innan bankavinnuna, serliga í Danmark BANKAVIRKSEMI Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Hesi ítøkiligu ætlanini hava vit arbeitt við síðani í vetur. Vit byrjaðu, haldi eg, í febr­ uar í ár, sigur Janus Petersen, forstjóri í Føroya Banka, um keypið av íslendska trygging­ arfelagnum. Men hvussu ber tað so til, at bankin valdi at venda eyg­ uni móti Íslandi, ið uttan iva er tað landið í øllum heimi­ num, har fíggjarkreppan hevur rakt meinast. ­ Tað er rætt, at Ísland er hart rakt, eisini tí at teir eru lutfalsliga einsamallir, og tí teir hava havt nógva skuld. Men eg haldi, at tað er nakað, ið vit hava eina ávísa serfrøði í, tí vit hava livað gjøgnum eina stóra kreppu í Føroyum, og vita nøkur­ lunda hvat tað merkir, sigur Janus Petersen. Kreppan hevur eisini lært okkum, hvussu gongdin aftaná verður. ­ So eg haldi, at vit hava ein varðhuga av, at tað aftur fer at ganga uppeftir í Íslandi, og tí haldi eg, at tað er skilagott at gera íløgur nú, tá marknaðurin er meira opin, og áhugi er fyri at fáa okkum inn, sigur Janus Petersen. Forstjórin dylur ikki fyri, at fremst í huganum liggur bankavirksemi, men sum kunnugt liggur íslendska bankavinnan í skeljasori, og er tí sera váðafull at gera íløgur í í løtuni. ­ Fleiri av íslendsku bank­ unum hava ikki fingið síni viðurskifti í rættlag enn, og eg vænti, at hóast bankarnir verða endurreistir, hava teir ein lutfalsliga høgan váða, eisini ta komandi tíðina, sigur Janus Petersen. So tíðin er minni búgvin til at gera íløgur í íslendskar bankar enn tryggingarfeløg. Vakstrarstrategi Á flestøllum børsum eru partafelagskursirnir gene­ relt lágir, so er tann lagaliga løtan at keypa ikki júst nú. ­ Tað er jú ein gyltur regul, at keypa bíliga og selja dýrt, so tað er altíð ein góður háttur at gera íløgur. Men tú kanst saktans gera ein vánaligan handil, hóast tú heldur tað er bíligt, um tað, tú keypir, ikki er í lagi, sigur Janus Petersen. Í hesum førinum heldur for­ stjórin í Førya Banka tó, at handilin hevur verið góður. ­ Vit hava gjøgnumgingið og endavent keypinum ógvu­ liga gjølla, og vit hava nýtt nógva tíð og nógvar ráð­ gevarar at venda hvørjum steini, so vit eru púra greiðir yvir, hvat felagið stendur fyri, sigur Janus Petersen. Hetta keypið av Vørðum er so hitt fyrsta, sum Føroya Banki hevur gjørt, men longu fyri nøkrum árum síðani boðaði Janus Petersen frá, at bankin fór at venda eyguni út um Føroyar. Fyrr í summar bjóðaði Føroya Banki eisini saman við einum donskum banka upp á Fionia Bank, sum tó fór aðrar vegir. So hvør er vakstrarstrategiin hjá Føroya Banka. ­ Okkara vakstrarstrategi hevur alla tíðina verið, at vit vilja vaksa um virksemið í Føroyum innan tær tænastur, sum vit veita her. Og tær eru bankavirksemi, gjaldsmidling og trygging, men eisini eftirlønir. Tað er hetta vit hava arbeitt við seinastu árini, og hava eisini havt ein stóran vøkstur, men vit hava eisini síðani 2005 havt eina strategi um at koma út um landoddarnar, sigur Janus Petersen. Lata radaran ganga Bankin hevur kortini valt ikki at keypa upp hesi seinasti fýra árini, orsakað av at fyritøkurnar hava havt ov stóran váða, umframt at tær hava verið ov dýrar. ­ Tí hava vit í staðin bygt upp eina deild í Keyp­ mannahavn, sum er okkara fyrsta stig. Men nú er stundin nógv meira lagalig at keypa fyritøkur, og tí hava vit keypt hesa trygg­ ingarfyritøkuna, og trygg­ ing er jú ein partur av okkara virksemi í dag, sigur Janus Petersen. Men Føroya Banki hygg­ ur ikki bert eftir trygging­ armarknaðinum. ­ Vit halda eisini eyguni eftir bankum í Danmark, so vit síggja okkara virisøki í dag sum Føroyar, Ísland og Danmark. So tað er har, vit vilja virka, og vit vilja virka innan tað, vit duga, og tað er bankatænastur til privat og til vinnuna, eftirlønir og trygg­ ingar. Tað var tað, vit fóru eftir í Fionia, og tað var tað vit fóru eftir í Vørðu í Íslandi, sigur Janus Petersen. Sum nevnt eydnaðist ikki Føroya Banka at fáa Fionia Bank, so hyggur Janus Petersen nú eftir øðrum møguleikum, og hava nakrir slíkir víst seg. ­ Ja, nú hugdu vit ikki bert eftir Fionia Bank, vit hava hugt upp á fleiri onnur virkir, og tað vil altíð verða so, at vit gera fleiri kanning­ ar, og tað er sjálvandi ikki alt, man sigur. Í førinum Fionia var tala um so stóra íløgu, at boðast mátti frá á børsinum, tí tað kundi ávirka kursin, sigur Janus Petersen. Forstjórin sigur, at teir dag og dagliga arbeiða við at hyggja eftir fyritøkum og hyggja eftir møguleikum, og tað er ein av uppgávunum, at finna aðrar fyritøkur, sum teir kunnu víðka virksemið við. Hyggja eftir bankum ­ Um hugt verður eftir tí, vit hava gjørt í Íslandi, so er ein av orsøkunum til, at vit hava mót upp á at keypa eina tryggingarfyritøku har, so hava vit bygt upp eina fyritøku her, Trygd, sum vit halda hevur verið væleydn­ að. Hon er vaksin trygt og stilt og hevur skapt kapping á føroyska marknaðinum og hevur prógvað, at vit megna at gera okkum gald­ andi innan trygging, sigur Janus Petersen. Ein trupulleiki í Føroyum er, at fyritøkurnar eru lut­ falsliga lítlar, tí marknað­ urin er so lítil. ­ Við hesum keypinum fáa vit ein marknað, sum er seks ferðir størri en Føroyar. Vørður hevur tíggju prosent av marknaðinum í Íslandi, hon er umleið 50% størri enn trygd og hevur 50 starvs­ fólk. Hon hevur 28.000 kundar, og tað vil siga, at útvið tíggjundi hvør íslend­ ingur er kundi hjá Vørðu, sigur Janus Petersen. So hóast Vørður er tann minsta av teimum fýra stóru tryggingarfyritøkunum í Íslandi, so eigur hon ein týðandi lut í íslendska marknaðinum. Kortini skulu vit ikki rokna við, at keypið av Vørðu verð­ ur ein lopfjøl inn á danska tryggingarmarknaðin. ­ Vit miða fyrst og fremst eftir bankavirksemi í Dan­ mark, og sum longu nevnt er bankavirksemið í Íslandi í sori enn, so har er ikki tann lagaliga løtan í so máta, sigur Janus Petersen. Forstjórin sigur, at teir fylgja væl við hvat fyriferst í danska bankaheiminum, men hann vil iki gera nakrar serliga viðmerkingar til støðuna, sum Amagerbankin er í í løtuni. ­ Amagerbankin er ein so mikið stórur banki, at vit ikki megna at svølgja tann bitan. Í hvussu er ikki einsamallir. Men vit hava eyguni opin og eru til reiðar at smekka til, um rætta tilboðið vísir seg, sigur Janus Petersen, forstjóri í Føroya Banka. Nú er løtan Krevur burka-bann Í Italia leggur tann víðgongdi høgraflokkurin Liga Norður trýst á stjórnina fyri at fáa hana at leggja fram uppskot um at banna muslimskum kvinnum í Italia at ganga við burka ella sløri. Flokkurin, sum er við í stjórnarsamgonguni hjá Silvio Berlusconi, forsætisráðharra, sigur seg stúra fyri trygdini, og at tað er neyðugt at banna fólki at fjala andlitið. Andstøðan er harðliga ímóti uppskotinum hjá Liga Norður og sigur tað vera í stríð við italsku grundlógina. Berlusconi hevur einki sagt um uppskotið, men italskir fjølmiðlar siga, at flokkur hansara hevur ikki víst uppskotinum frá sær. Livandi Náttúrugripasavn Seinnu árini hava á leið 1.400 fólk vitjað Náttúrugripasavnið til savnsfagnað. Evnini hesi árini hava verið skiftandi frá fuglum til fiskar og eisini heilt niðri í undirgrundini. Í ár er evnið orka, og í tí sambandi er nógv nýtt á framsýningini. Ein framsýningarstøð er lænt frá SEV, sum vísir, hvussu nógva orku tey ymisku tólini í húsarhaldinum brúka. Tann stóra kenda hvítabjørnin hjá savninum fer at standa undir liðini á elmátingartólunum. Hvítabjørnin er dømi um eitt sera væl bjálva dýr, og tað hevur m.a. við sær, at hvítabjørnin ikki kann renna so langt, tí at hon verður alt ov heit. Janus Petersen, forstjóri í Føroya Banka. Løtan at keypa íslendska tryggingarfelagið var lagalig, men tað er fyrst og fremst innan bankavirksemið, at Føroya Banki vil vaksa – eisini uttanlands Mynd: Jens Kristian Vang