fríggjadagur 16. oktober 2009síða 11

11 tíðindi Nr. 198 - 16. oktober 2009 Nú Føroyar eru í ferð við at seta sær mál fyri minking av veður lags gassum fram til 2020, heldur Jørgen Niclasen, lands stýrismaður í uttan ríkis málum, at føroyska veður lags­ málið eigur at síggjast aftur í nýggju altjóða veður lagsavtaluni Umhvørvi Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Ynski um eina sjálvstøðuga før oyska binding er fleiri ferð ir sett fram fyri donsku stjór n ini í undanfarna ári. Bæði á politiskum og em bæt is man nastigi er gjørt greitt, at Føroyar ynskja at gerast partur av komandi al tjóða veðurlagsavtaluni við eini binding, sum tekur at lit at føroyskum viður­ skift um og er beinleiðis gald andi fyri Føroyar. Ikki á mál Tað er uttanríkisráðið við Jørge ni Niclasen á odda, sum stendur fyri sjálvum sam ráð ingunum um bind­ ing ar, meðan sjálvt um ­ hvørvis málið, sum ein slík avtala eisini er, liggur undir innlendismála ráð num, har Annika Olsen er lands­ stýriskvinna. Jørgen Niclasen sigur, at tað soleiðis er uttan ríkis­ ráðið, sum stendur á odda fyri samráðingunum við donsku myndugleikarnar um støðu Føroya í nýggju veðu r lags avtaluni. ­ Enn er tó ikki komið á mál við eini loysn. Ein or søk er, at framvegis er ó vist, hvat slag av bindandi avtalu fer at avloysa Kyoto­ frumskjalið. Samskifti við donsku stjórnina heldur tó fram, og Føroyar hava gjørt vart við, at neyðugt verður at finna eina loysn áðrenn ST veðurlagsráðstevnuna í Keyp manna havn í desem­ ber. Føroyar sjónligar Landsstýrismaðurin vísir á, at í núverandi støðu eru Før oyar nevndar við tí fyri­ varni, ið er tikið fyri Før­ oyar í Kyoto­frum skjali­ num. Hetta fyrivarni sæst í stað fest ingarskjalinum, sum er eitt yvirlit yvir, nær lond ini hava staðfest Kyoto­ fru m skjalið, leggur hann aftr at. ­ Vit vilja síggjast á ein positi van hátt í altjóða samstarvinum um veðu r­ lags broyt ingar. Tað eigur sjálv sagt at bera til at gera Føroyar sjónligar sum viðspælari, heldur enn bert sum eitt fyrivarni ­ uttan mun til, hvussu ein endalig avtala fer at síggja út, sigur uttan ríkis ráðharrin, Jørgen Nicla sen. Føroyar ynskja egna binding í veðurlagsavtalu Jørgen Niclasen, uttan ríkisráðharri, sigur, at ein semja um minking í útláti er við at verða undir landi millum allar politisku flokkarnar í Før oyum, har Føroyar vilja skerja útlátið við 20% fram til ár 2020 – frá 2005 at rokna Umhvørvi Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Sum skilst á uttan ríkis ráð­ harra num, Jørgeni Niclasen, eru politisku flokkarnir í Før oyum við at verða undir landi við eini politiskari sem­ ju um útlát av veður lags­ gassum. ­ Eg haldi, vit eiga at seta okkum mál, sum eru fram­ søkin og realistisk. Í kortu­ num liggur, sum lands stýris­ maðurin tekur til, at ein politisk semja um før oyskt útlát. Jørgen Niclasen sigur, at tað, sum miðjað verður eft ir, er ein skerjing í føroyska útlátinum við 20% fram til 2020 – at rokna frá 2005. ­ Eg haldi, at ein slík semja er við at verða undir landi millum allar politiskar flokkar í Føroyum, leggur hann aftrat. Sum skilst, hevði Um hvørv i s stovan, sum ei si­ ni hevur gjørt vart við seg í hesum máli, vilja sæð eina enn størri skerjing. ­ Onnur lond vilja innføra kvotu skipanir fyri útlát av veður lags gassum, har ”dálk­ ing” kann keypast, men vit vilja heldur seta okk um realistisk mál. Sjálvandi við Landsstýrismaðurin vísir á, at tá tað er ”trendurin”, at heimurin skal dálka minni, eiga vit sjálvsagt at bera okkara part. ­ Vit vita øll, at tann royk­ ur, sum eitt nú kemur frá brenn ing av olju, dálkar. Eing in ivi kann vera um tað. Jørgen Niclasen vísir á, at henda dálking eisini hev ur eina fíggjarliga síðu. ­ Av øllum inn flutn ingi­ num, sum Føroyar høvdu í fjør, telir olja ein heilan fjórð­ ing, og tað er ikki smá veg is. Tí eiga vit sjálvsagt at royna at minka um olju nýtslu na og finna aðrar orku keld ur, sum bæði eru betri fyri umhvørvi og bí lig ari fyri okkum sum sam felag og fólk. Lands stýris maður in endur­ gevur ein av parta monn um sínum fyri at hava sagt, at steinøldin helt ikki upp at, tí eingin steinur var eftir. ­ Sama er við oljuni. Sjálvt um olja er eftir, eiga vit sjálvasagt at minka um nýtslu na, tá hetta bæði hev ur týdning fyri umhvørvi og upp á longri sikt helst ei si ni fyri fíggjarligu um støð ur nar. Jørgen vísir á, at málið hjá Føroyum eins og øðrum fram komnum londum í størri mun má vera at brúka av orkukeldum, sum antin eru varandi ella sum kunnu endur nýggja seg. Hann sigur, at sum fiski­ vinnutjóð við lutfalsliga stór­ um fiskifota brúka Før oyar sjálvsagt nógva olju í mun til talið av íbúgvum. ­ Føroyar fiska 11 tons av fiski fyri hvønn íbúgva, með­ an Ísland, sum kemur á øðr­ um plássi í heimshøpi, fisk ar 4 tons fyri hvønn íbúgv a. Í ES­londum er tal ið bert 0,1 tons fyri hvønn íbúgva. Jørgen Niclasen vísir á, at samstundis, sum Føroyar brúka nógva olju í vinnu lig­ um høpi, eru vit eisini við til at tilføra heiminum nógvan mat úr havinum. - Føroyar vilja síggjast á ein positivan hátt í altjóða samstarvinum um veðurlagsbroytingar, sigur Jørgen Niclasen, uttanríkisráðharri, sum heldur, at vit mugu finna eina loysn við danir áðrenn ST veðurlagsráðstevnuna í Keypmannahavn í desember Politisk semja um minking í útláti Atkvøða um fremmand Í Bretlandi hevur tann almenna mannarættindanevndin gjørt av at leggja sak ímóti flokkinum British Nationalist Party (BNP), tí at flokkurin sýtir fyri at broyta tann partin av viðtøkunum, sum sigur, at bara hvít fólk kunnu vera limir í flokkinum. Leiðslan í flokkinum hevur svarað, at hon fer at spyrja verandi limir, um teir taka undir við at broyta viðtøkurnar, so fólk av øðrum etniskum uppruna kunnu sleppa uppí. Formaðurin í BNP, John Walker, sigur við CNN, at tað verður ikki lætt hjá fólki av øðrum uppruna at vera í flokkinum. Taliban ongar pengar Italska stjórnin avsannar, at hon skal hava goldið Taliban­ leiðarum pengar fyri at fáa trygd fyri, at Taliban skuldi ikki søkja at italsku hermonnunum í Afghanistan. Blaðið The Times skrivaði í gjár, at Taliban­leiðarar og krígsharrar í Sarobi­økinum eystan fyri Kabul høvdu fingið fleiri túsund dollarar frá italsku stjórnini. Afturfyri skuldu teir italsku hermenninir í økinum sleppa undan álopum frá Taliban. Italski forsætisráðharrin, Silvio Berlusconi, vísir tíðindunum í The Times aftur. Hann sigur, at stjórnin hevur ongantíð góðkent at lata Taliban pengar. - Samstundis, sum Føroyar brúka nógva olju í vinnuligum høpi, tí vit hava so stóran fiskiflota, eru vit eisini við til at tilføra heiminum nógvan mat úr havinum, sigur Jørgen Niclasen, uttanríkisráðharri