fríggjadagur 16. oktober 2009síða 13

Nr. 198 - 16. oktober 2009 13 N akrar vikur eru farnar aftur um bak, síðani ambitiøsa og hjarta­ nemandi tiltakið, Peace One Day, var hildið kring heimin. Stigtakarin handan tiltakið, filmsframleiðarin úr Holly­ wood, Jeremy Gilley, arbeiðs­ maðurin úr størsta svínastáti­ num og býnum í Amerika, Hollywood, fekk genialu visiónina um, at heimurin skuldi uppliva frið og vápna­ hvíld ein dag um árið. Hug­ vekjandi. Men hugsveimandi visiónin er nú ikki hin fyrsta av slagnum. “Make Love, Not War” átakið hjá John Lennon og hinum blómubørnunum síðst í seksti árunum var eins ambiti­ øs og henda. Ella tonna hægri. Blómubørn Blómubørnini, ella hippies, sum amerikumenn kallaðu hetta ættarlið av ungdómi, vóru náðileys, tá ið tað snúði seg um samfelagsspurningar. Tey vóru troytt av, at foreldrini skuldu vera so konservativ og aftur­ haldandi, at landið var í støðug­ um kríggi við reyðu marxistar­ nar úr Russlandi, at amerikan­ ski ungdómurin var oyðilagdur fleiri túsund kilometrar frá Frælsis­gudinnuni í vátligu og vandamiklu skógunum í Viet­ nam. Móð av sjúkligu og svak­ ligu hermonnunum, sum liðu undir sjúkuni post traumatic stress disorder, tey ilskaðust inná túsund ára gomlu siðvenj­ una, har kvinnur skuldu kúgast og virðast sum djór. Men gomlu og konservativu menninir í Hvítu húsunum gloymdu vísindaligu og menniskjaligu eginleikarnar, har every action has a reaction. Frustratiónirnar flutu yvir í San Francisco, har ungdómurin hevði fingið nokk av politisku arrogansuni. Konubrot Ungdómurin setti eina sam­ felagsliga og síðan globala kollvelting í gongd. Maskulinu menninir fingu sítt hár, jesus­ skegg, trompetbuksur, litfagrar skjúrtur og hárband. Kvinnur­ nar skraddu seg úr spenni­ troyggjunum, sum menn høvdu hildið teimum í í túsindavís av árum. Tær stríddust og vunnu rættindir fyri sínar systrar og eftirkomarar. BH­arar vóru “gloymdir” heima, meðan siga­ rettir og sprutt gjørdist okey í samfelagshøpinum. Øsingin og illfýsnið komu frá teim gomlu, meðan meirilutin av samfelagn­ um tók undir við hesum atburði. Tískil var tað í lagi. Flóðalda Henda flóðalda rak eisini eyst­ ureftir, har lítla oyggjasamfelag­ ið Føroyar bleiv vitni til eina samfelags­ og hugburðs­tsun­ ami. Umframt kollvelta klædna­ siðin og frísinnaða hugburðin setti kollveltingin eina politiska aldu í gongd. Hippiarnir, ið gingu á studentaskúlanum, mótmæltu at tosa danskt til próvtøkurnar. Tey enntá hóttu við at skriva føroyskt til próv­ tøkurnar, sjálvt um sensor var dani. Politikararnir og kon­ servativu gubbarnir vóru í øðini inná provokerandi og mentanar­ leysa ungdómin, sum var ávirk­ aður av ókristiligum og háðandi amerikanskum tónleiki. Um hesin óvirðiligi ungdómur ikki aktaði hægstu myndugleikarnar og gjørdu í móti teirra orðum, fingu tey ikki so mikið sum eitt blankt pappír í hondina. Jú, hart var sett í móti hørðum. Avleiðingar Avleiðingarnar av føroysku blómubørnunum síggja tit í dag. Men tað hevði eisini sín prís. Fleiri studentar av árgangi­ num 74 og 75 fingu einki prógv, tí tey vóru trúføst móti sínum orðum. Fyri summi var tað bert leysorð, onnur vóru kanska gløggari enn so, at tey vildu ikki ofra sítt students­ prógv á síðsta skúladegi aftaná trý strævin ár. Og fyri onnur spældi kanska ein hægri makt inn, eins og Jóannes Nielsen lýsir í bókini Glansbílætsaml­ ararnir. Sama ger, tá alt kom til stykki, fingu ørvitisknokkarnir, ella hippiarnir, ið vóru trúfastir móti sínum politisku hugsjón­ um, eisini prógv! Men tað var tá. Ungdómurin Ungdómurin í dag hevur ikki verið úti fyri slíkari kúgan ella vanvirðing. Føroyskt liggur væl og virðiliga í okkara skúlaskip­ an. Kvinnurnar verða ikki long­ ur tjóðraðar fastar. Nei. Tær hava bæði kvinnuhús, kvinnu­ kvøld, mammudag, ommudag, Sex and The City kvøld, sítt egna blað osfr. Tær verða held­ ur ikki fordømdar, um tær verða sæddar á Hotel Føroyum, aftaná sexologurin Joan Ørting hevur havt ein fyrilestur um ting, sum ikki tola dagsljós. Nei, tað eru tekin um eina modernaða kvinnu, sum torir at standa inni fyri sínum. Og tað er eisini deiligt at síggja. Haraftrat hevur orðið vælvera fest seg í tilvitanina hjá kvinn­ um, so at kvinnan skal ikki bara standa heima í køkinum og gera mat til ovurtjúkka mannin. Niks, hon skal út millum aðrar damur, syrgja fyri at likam og plagg er up­to­date. Blómu­ børnini sáddu hetta hugburðs­ fræ, sum nú spírar sum ein onnur blóma. Men eins og við rósuni, so hevur blóman tornir. Symbol Klædnastílar koma og fara eins og vetur og summar. Hvør sesong hevur síni sermerktu klæðir, sum symbolisera eitt ella annað. Seinasta sesongin og inn í komandi sesong hava verið back to the happy sixties, serliga hjá kvinnum, har hippi­ bond, stivlar, síðar skjúrtur, peace t­shirts osfr. hava verið modernað. Tornirnar í hesum saman­ hangi er ikki trot á á virðing ella “ónærisligur” hugburður. Tvørturímóti. Tað er meira tað, at ungdómurin, ið prýðkar seg við hesum lutum, vísir ikki so nógvan áhuga fyri samfelags­ broytingunum, sum er í fylgi við politisku avgerðunum. Fyri ungdómin er hetta ein prýðis­ lutur, ið vísir, at viðkomandi er modernaður og fylgir við trend­ inum. Ikki at hann er politiskt engageraður ella ágrýtin. Tíðin Men tíðin er komin, har ung­ dómurin kveikir lív í symbolini. Ikki tí at okkara móðurland er í nøkrum vanda ella at politiska skipanin skal kollveltast, men heldur tað, at vit ungdómur savnast um symbolið, sum vísir, at vit eru til. Við symbolinum kunna vit vísa ovastu myndug­ leikunum, at vit ungdómur standa saman um nøkur mál. At vit ungdómur, sama hvaðani í Føroyum ella heiminum vit eru, standa saman um endurreising­ ina av Fróðskaparsetrinum, forða fyri, at næmingar koma út fyri somu lagnu sum tey, ið ikki fingu sínu prógv góðkend. At vit ungdómur góðtaka ikki skerjanina av ÚSUN. At vit ungdómur svara aftur til avgerð­ ir, sum ávirka dagin í morgin. Politikararnir fáa betri innlit, um vit geva ljóð frá okkum. Men tað ber bert til at kveikja lív í symbolini, um vit ung­ dómur standa saman. Tíðargreinin: eitt íkast til føroyska orðaskiftið Sosialurin hevur tíðargrein í blaðnum týsdag og hósdag. Hevur tú hug at gera títt íkast til føroyska kjakið í 2009? Send eina grein til post@sosialurin.fo - Kravið er, at greinin er á leið 6000 tekn og skrivað í essay stíli »My Generation« – what generation? Tíðargreinin tíðargreinin Hanus Samró