mánadagur 19. oktober 2009síða 11

11 tíðindi Nr. 199 19. oktober 2009 – ella, at Føroyar við einum eyka skjali, sum hon tekur til, stóð undir danska skjali­ num. Júst, hvussu Føroyar skulu síggjast aftur í aljtóða avtaluni, vita vit í løtuni ikki, men tað skal so verða á ein ella annan hátt, leggur hon aftrat. Føroyar fremst Landsstýriskvinnan vísir á, at semjan í Føroyum er koll veltandi á tann hátt, at vit í skjali vilja binda okk­ um til uppaftur størri skerj­ ing ar í útláti enn fleiri onnur lond og felagsskapir av lond um. Hon sigur, at í ES tosa tey um eina sonevnda EGSskip an við kvotum, har ávísur stórídnaður verður tikin burtur úr átøkunum. Hin vegin hava vit ongan stór ídnað í Føroyum. Føroyska átakið merkir, at vit avgjørt liggja í topp­ inum, tá ræður um skerjing av útláti av veður lags gass­ um, staðfestir lands stýris­ kvinnan. Annika Olsen sigur, at hetta mál hevur verið tikið í stór um álvara í Føroyum. Øll hava verið ógvuliga seriøs og tey, sum hava gjørt viðmerkingar, hava ver ið ógvuliga positiv um sam an at finna eitt føroyskt stev, sum ber á mál. Eg eri ógvu liga fegin um tað arbeiði, sum fylgibólkarnir hava gjørt, bæði fakliga og po litiskt, sigur lands stýris­ kvinnan. Bogi Hansen, pro­ fess ari í havfrøði, er ein teirra, sum hevur gjørt sínar við merkingar til uppskot lands stýri­ sins um skerjing av út láti. Eg sakni, hvussu landsstýrið ítøki liga ætlar sær at minka um útlátið av veðurlagsgassum, sigur hann Umhvørvi Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Bogi Hansen, professari í hav frøði, er ein teirra, sum hevur sitið í einum fylgi­ bólki, ið hevur gjørt við­ merk ingar til uppskot lands stýri sins um veður­ lags politikk Føroya. Uppskot landsstýrisins mælir til ein niðurskurð í út láti av veðurlagsgassum við 20% í 2020 í mun til 2005. Hetta svarar á leið til ein niðurskurð upp á 10% í mun til 1990. Hetta er tí ikki serliga ambitiøst í mun til eitt nú ES, sum hevur við tikið ein niðurskurð, ið er 23 ferðir størri. Uppskotið viknar Havfrøðingurin heldur tó, at hetta er ein framgongd inn an føroyskan politikk á øki num, serliga um hetta verð ur tað fyrsta av fleiri stig um, sum lands stýris­ kvinn an hevur nevnt. Bogi Hansen er í sínum við merk ingum kortini ikki nøgd ur við orðingina um, at ”Føroyar staðfesta, at politisk støða ikki verður tik in til útlátið av veðurlagsgassum frá olju­ fram leiðslu ...”. Hann heldur, at henda orð ing ger uppskotið hjá lands stýrinum væl veikari, sum hann tekur til. Havfrøðingurin heftir seg eisini við orðingina hjá lands stýrinum, at ”grund­ sjón ar miðið er, at møgu­ leikarnir fyri at menna eina fram tíðar oljuvinnu ikki verða skerdir”. Eg haldi, at her hevði borið væl til at verið blíðari móti umhvørvinum, eitt nú við eini orðing sum ”grund­ sjón ar miðið er, at ein fram­ tíð ar oljuvinna í mest møgu ligan mun avmarkar út lát ið av veður­ lagsgassum”. Hann heldur, at skuldi ein lønandi oljuvinna víst seg at verið møgulig á før oysk um øki, áttu Føroyar at havt ráð til CO2av mark­ andi tiltøk, eins og onnur lond hava gjørt, eitt nú við ”carbon sequestration” ella við at keypa CO2kvotur frá øðrum londum. Co2 kvotaskipan Bogi Hansen vísir á, at upp­ skotið hjá landsstýrinum um virkisætlan er skipað í fýra ymisk øki, og her sigur hann seg ikki hava stórvegis við merkingar til tey trý fyrstu teirra. Tey tykjast sum heild skila góð og at samsvara yvir skipaða endamálinum. Tað veikasta í virkisætlanini er parturin um skip og flog­ før, herundir fiskiflotin. Har eru nógv vøkur orð, men eg dugi ikki at síggja nakað ítøkiligt uppskot, har lands stýri ella løgting kunnu tryggja avmarking í út láti. Hann heldur, at hesin parturin er so lítið málsøkin, sum hann tekur til, at hann ger alt uppskotið veikari. Eg mæli tí til, at hesin part ur verður tikin úr upp­ skoti num til veður lags­ politikk. Í staðin mæli eg til, at landsstýrið fer undir at broyta fiskidagaskipanina til eina CO2kvotuskipan, sig ur Bogi Hansen. Bogi uttanlands Tá vit høvdu havfrøðingin í tele fonini í morgun, hevði hann í løtuni ikki hug at gera aðrar viðmerkingar til po litiska arbeiði um skerj­ ingar av útláti, men vísti til við merkingarnar, hann hev­ ur á heimasíðuni vedur lag. fo Bogi er uttanlands í ar beiðsørindum í løtuni, nú vit kundu fortelja honum, at landsstýriskvinnan í inn­ lendis málum hevði boðað til tíðindafundar í morgun um veðurlagsviðurskifti. Nú veit eg ikki, um nak­ að er broytt í uppskoti lands stýrisins, men fyribils vil eg vísa til tær við merk­ ingar, eg áður havi gjørt um hesi viðurskifti, sigur Bogi Han sen, professari í hav­ frøði. Nú veit eg ikki, um nakað er broytt í uppskoti landsstýrisins um veðurlagspolitikk, men fyribils havi eg somu viðmerkingar, sum eg áður havi havt, sigur Bogi Hansen, professari í havfrøði, sum í løtuni er staddur uttanlands í arbeiðsørindum Føroyski fiskiflotin er stórur og orkukrevjandi í mun til okkara íbúgvaratal, og tað er serliga her, at Føroya hava lutfalsliga stórt útlát av Co2 Mynd: Karstin Vang Bogi saknar tað ítøkiliga Valevni samstarva Í Afghanistan er Hamid Karzai, forseti, sinnaður at samstarva við fyrrverandi uttanríkisráðharran Abdullah Abdullah, sum stillaði upp ímóti Karzai á forsetavalinum tann 20. august. Tað endaliga úrslitið av valinum er ikki komið enn, og myndugleikarnir eru lagdir undior grovt valsvik. Tað hevur elvt til iva og misnøgd millum afghanar, men nú ætla tey bæði valevnini at gera eina roynd at loysa kreppuna, skrivar franska tíðindastovan AFP. Samstarvið er komið í lag aftan á trýst frá ES. Størsti bankin hall Tann størsti bankin í USA, Bank of America, hevði eitt nógv verri úrslit í triðja ársfjórðingi, enn marknaðurin hevði væntað. Roknskapurin vísir, at bankin hevði eina milliard dollarar í halli í triðja ársfjórðingi ímóti 1,2 milliard dollarum í avlopi í sama tíðarskeiði í fjør. Bank of America hevur hann stóran inntøkuvøkstur tað seinasta hálvárið, men kortini hevur hann havt hall av rakstrinum. Bloomberg News skrivar, at Bank of America hevur trupulleikar av tveimum fíggingarfeløgum, sum hann yvirtók í sambandi við ta stóru kreppuna á amerikanska fíggjarmarknaðinum.