týsdagur 27. november 2001síða 8

Nr. 229 - 27. november 2001 15 Ein orðalisti er á veg, sum skal vera við til at flyta í øllum førum tey mest vanligu fakorðini í oljuvinn- uni inn í tað føroyska málið. Eftir ætlan skal orðalistin ikki gevast út í bók, men heldur liggja á alnetinum, har almenningurin eisini skal fáa høvið at siga sína hugsan OLJUORÐ Heri á Rógvi Føroyska málið er nakað serstakt fyri føroyingar og nakað, ið føroyingar meta rættiliga høgt. Seinastu árini er nógv arbeiðið gjørt við at gera orðabøkur og við at umseta orð úr øðrum málum. Ávirkanin uttan- eftir hevur ávirkað føroyska málið rættiliga nógv sein- astu árini, eitt nú innan telduheimin eru hópin av orðum komin til Føroya og í føroyska málið. Innan hetta øki eru eisini fleiri føroysk gjørd, og almenn- ingurin leggur seg eisini eftir at nýta føroysk orð. Tað er eisini lætt at ímynda sær, at oljuvinnan vil hava fitt av fremmandu orðum við sær. Hóast ikki øll eru so von við olju- vinnuna og fakorðini innan oljuvinnuna, so verða við tíðini fleiri føroyingar við í oljuvinnuni, og serheitið innan vinnuna fara at gerast alsamt meira enn vanligur partur av føroyska mál- inum. Í teimum álitum, verkum og greinum, sum eru skrivaðar í sambandi við oljuvinnuna, er tað kanska eitt sindur ymiskt, hvørji orð eru nýtt til hvørt endamál. Rættiligt fitt av fremmandum, einamest norskum og enskum, orð- um eru javnan frammi í fjølmiðlunum, tá ið eitt fyribrigdi skal lýsast nærri. Nógv hevur eisini verið tosað um, hvussu oljuvinn- an og nógvu útlendingarnir fara at ávirka føroyska mentan. Ein partur av mentanini er málið, men tað verður mestir ikki so- leiðis, at útlendingarnir fara at taka tey nógvu føroysku orðini til sín. Føroysku fakorðini, sum kunnu hugsast at trína oljumálið, verður mest sannlíkt nýtt millum almenningin í Før- oyum. Orðalisti Í eina tíð nú hevur verið arbeitt við einari verkætlan, ið hevur til endamáls at gera eina tekniska orðabók ella tekniskan orðalista í øllum førum. Henda ver- kætlanin skuldi gera hós- kandi føroysk orð til fleiri vinnugreinir, ikki bert olju- vinnuna. Henda verkætlan- in er fyribils sett í eina bíðistøðu, tá ið tað verður leitað eftir arbeiðsumstøð- um at gera bókina lidna. Fyri einum góðum mán- aði síðan fór ein onnur verkætlan av bakkastokki. Hendan hevur verið undir fyrireiking í eina tíð nú, men er nú farin ígongd, og verkætlanin miðjar ímóti at vera liðug í mai mánað komandi ár. Verkætlanin snýr seg um at gera ein oljuorðalista ella oljuorðasavn. Tað eru Mál- stovan, Oljumálastýrið og FOÍB, ið hava tikið stig til verkætlanina. FOÍB stend- ur fyri Føroya Oljuídnaður bólkur, og er hetta eitt sam- tak hjá oljufeløgunum, ið eru virkin í Føroyum. Leik- luturin hjá FOÍB við hetta høvið er at fíggja verkætlanina. Allan tann málsliga partin skal Mál- stovan taka sær av, og teir hava eisini funnið ein kendan mann at vera rit- stjóri. Jóhan Hendrik W. Poulsen skal ritstjórna olju- orðalistan burturav hesar komandi sjey mánaðinar ella so. Jóhan Hendrik greiðir frá, at hann skal taka sær av tí dagliga arbeiðinum. Hig- artil hevur hann eitt nú lisið fleiri frágreiðingar, sum eru skrivaðar í sambandi við oljuvinnuna, og hann hevur eisini havt nakrar orðalistar úr Norra at halda seg til. Sum heild verður norsk fyrimynd nógv nýtt. Jógvan í Lon Jacobsen, ið situr í nevndini fyri verk- ætlanina saman við umboð- um fyri Oljumálastýrið og FOÍB, sigur, at teir fyrst og fremst leggja seg eftir at finna hóskandi heiti til tey mest vanligu orðini innan oljuvinnuna. Hann ásannar, at tað skjótt kann gerast drúgt, um øll teknisku orðini skulu takast við. Listin skal vera eitt slag av einari terminologi(frøði- heiti), har høvuðshugtøkini eru við. -Arbeiðið er sjálvandi skundað undir av virknu oljufeløgunum í Føroyum. Tað er eisini ein fyrimunur við hesum, at tað eru bæði mál- og vinnufólk við í verkætlanini, sigur Jógvan í Lon Jacobsen. -Tað skal vera so smidligt sum til ber, leggur Jóhan Hendrik W. Poulsen afturat. Út á netið Tað verður ikki soleiðis, at tað ein orðabók fer at verða givin út sum úrslit av verkætlanini. Ætlanin er nevniliga at leggja listan út á alnetið. Orðalistin skal leggjast út á netið, soleiðis at almenningurin til eina og hvørja tíð kann vitja síð- una. Men tey vitjandi kunnu ikki bert leita sær eftir onkrum orði. Tað fer eisini at bera til at gera viðmerkingar til orðini. Høvi verður at gera við- merkingar til orðini ella kanska koma við nýggjum orðum, soleiðis at orðalist- in allatíðina kann dagførast og gearast betri. Eisini fer at vera møguligt at kjakast um hesi góðu orð á síðuni. Tað er tó enn ikki avgjørt, hvar henda síðan fer at liggja á alnetinum, tá ið verkætlanin eftir ætlan verður liðug komandi ár. -Orðalistin skal ikki met- ast sum tann endaligi sann- leikin, men heldur eigur høvi at vera til at kjakast og á henda hátt kunnu fólk fáa ávirkan, og listin kann gerast betri, sigur Jógvan í Lon Jacobsen. Oljuorðalisti á veg Teir tríggir, fv. Jógvan í Lon Jacobsen Málstovan, Herálvur Joensen, Oljumálastýrið, og Jóhan Hendrik W. Poulsen, ritstjóri, eru bulurin í verkætlanini at gera ein orðalista við tilknýti til oljuvinnuna. Mynd: Jens Kristian Vang. 15 14 Nr. 229 - 27. november 2001 Bretska ráðgevingar- fyritøkan Menas hev- ur í longri tíð arbeitt við einari verkætlan, sum hyggur nærri at ávirkanini og fylgj- unum av einari olju- vinnu í Føroyum. Partar av kanningini koma eisini fyri dagin á oljuráðstevnuni KANNING Heri á Rógvi Spurningurin, um hvørja ávirkan oljuvinnan fer at fáa á Føroyar sum land og smásamfelag, er oftani vorðin reistur, kanska mest eftir, at fyrsta oljan varð funnin undir Føroyum. Bretska ráðgevingarfyri- tøkan Menas hevur nú í longri tíð arbeitt við einari verkætlan, sum skal kanna ávirkan og fylgjur í sam- bandi við, at kollvetni kann hugsast at gerast ein stór ráðvøra eins og vinna í Føroyum. Kanningin hevur arbeiðsheitið A Study of The Impact of The Development of Hydro- carbon Resources on The Faroe Islands. Tað er BP, sum hevur umbiðið hesa kanningina. Umframt Menas, so hevur eisini Søgu- og samfelags- deildin á Fróðskaparsetri Føroya verið við. -Kanningin byggir á undanfarnar kanningar í sambandi við uppbygging- ina av einum føroyskum oljuídnaði, sum t.d. Frá- greiðingin hjá Oljuráðlegg- ingarnevndini frá 1998. Kanningin er skipað, so hon tryggjar luttøkuna hjá einum víðum skara úr føroyska samfelagnum. Opið verður fyri íkasti frá almenninginum, aðalstýr- um landstýrins, vinnulívs- fólki og umboðum hjá vinnuni, feløgum og umboðum hjá bygdum og býum og feløgum annars, ið umboða lokal áhugamál, siga Menas og Fróðskap- arsetur Føroya. Tað hevur fyrst og fremst verið Menas, sum hevur staðið á odda fyri kann- ingini, og leikluturin hjá Fróðskaparsetrinum hevur meira verið at ráðgivið saman við øðrum, men sjálvandi hevur tað eisini týdning, at Fróðskaparsetur Føroya sleppur at luttaka í sovorðnum viðkomandi kanningum. Kanningin verður stjórn- að og samskipað av John Chritstensen, sum er leið- andi ráðgevi innan búskap og stjóri á Menas Associated Limited. Menas Associated Limited er eitt óheft bretskt ráðgevavirki, sum veitir stjórnum og vinnu serkøna ráðgeving. Menas er ført fyri at draga nyttu burtur úr einum fjølbroyttum serkunnleika á nógvum økjum og í nógv- um londum gjøgnum síni sambond við lærdar há- skúlar og granskingar- stovnar kring allan heim. Síðani 1978 hevur Menas veitt serkunnleika og ser- frøðingaráðgeving til eitt stórt tal av oljufeløgum og øðrum feløgum, sum takast við at veita orku. Somu- leiðis hevur Menas givið fleiri stjórnum ráð, serliga viðvíkjandi búskapi, poli- tikki og umhvørvi, verður sagt. Kanningin tekur fyriliti fyri nógvum økjum. Bæði búskaparliga og sosial árin og áhugamál verða tikin upp í kanningini. John Christensen sigur kanningina vera nakað heilt serligt, hóast teir hava rættiliga drúgvar royndir við tílíkum kanningum, og hann er eisini sjálvur úr einum smásamfelag. Kanningin er nú komin so mikið áleiðis, at Kann- ingin skal leggjast fyri Oljumálastýrið 26. november, (eftir at blaðið fór til prentingar). Ætlanin er, at úrslitið skal vera alment kent, men hvør lagnan verður hjá endaligu kanningini er framvegis óvist. Kanningin tekur, um- framt í teimum áðurnevndu økjunum, eisini støði í politisku og umhvørvisav- leiðingunum. Orsakað av meirinnlit- inum í, hvat goymir seg í undirgrundini, gevur kann- ingin mestir júst røttu tíð. Tað verður seinna dagin á ráðstevnuni, at Dr. Stephen Royle, Mr. J. Wagner og Jógvan Mørkøre fara at siga frá fylgjunum av einari oljuvinnu, og hetta hevur fingið undirheitið A Report made by Menas. Kanning av Føroyum sum oljulandi leggjast fram John Christensen hevur staðið á odda fyri kanningini A Study of The Impact of The Development of Hydrocarbon Resources on The Faroe Islands. Úrslitið verður væntandi rættiliga áhugavert, nú eitt oljuríkidømi nærkast yvirflatuni. Mynd: Jens Kr. Vang Martin Heinsen, leiðar á Jarðfrøðisdeildini, við tí rúgvusmikla tilfarinum frá tvey ára drúgvu seismikkanningunum av føroysku undirgrundini. Nú verða kanningar, ið taka onnur og ikki minni týðandi fyrilit løgd fram. Mynd: Jens Kr. Vang C M Y K 14