fríggjadagur 6. november 2009síða 22

nr. 213 · 6. november 2009 22 VIKUSKIFTI og eg dugdi heldur ikki at læra tað. At for telja søgur við myndum segði mær onki. Eg var bara fasineraður av øllum teknikkinum. Tað var ikki fyrr enn eg byrjaði at arbeiða saman við Hans Petur Hansen, at nakað hendi. Tað var hann sum av álvara tendraði mín áhuga fyri at klippa myndir saman til filmar. Síðani tá hava teir báðir arbeitt tætt saman bæði í Sjónvarpi Føroya og í Kov boyfilm, har Hans Petur Hansen stendur fyri filmsupptøkunum og ljósi. Triði maðurin í fyritøkuni er Michael Jensen, sum millum annað virkar sum markn aðarleiðari. Restina tekur Thomas Koba sær av, tað vil siga øllum frá at skriva handrit og instruera til at klippa og mastra. Men sjálvt um hann dugir at síggja, at hann er vorðin dugnaligari og er heilt væl nøgdur við onkur av sínum avrikum, forðar tað ikki Thomasi Koba í at finna okkurt afturat at stúra fyri. – Tað er altíð hasin óttin, tú veit, fyri at nú uppdagar onkur, at eg onki dugi allíkavæl og bara eri ein 'fake', sum hevur fuppað seg allan vegin fram. Í telt at fundast Eitt, sum Thomas Koba kortini ikki stúrir fyri er, hvussu tað skal gangast lítlu filmsfyritøkuni Kovboyfilm. Tí nett up tað, at fyritøkan er so lítil ger, at skaðin er rættiliga avmarkaður, um upp gávurnar fækkast ella hvørva heilt. – Tað ringasta, sum tá kann henda, er at Kovboyfilm gevst. Verri er tað ikki. Vit eru hvørki bundnir av stórum íløgum ella starvsfólkahópi, sum skal lønast. Tí eru vit heldur ikki noyddir at hópframleiða keðiligar faldarar og visitkort fyri at halda einum stórum maskinaríi í gongd og kunnu siga nei til uppgávur, sum vit ikki tíma, sigur Thomas Koba. At fyritøkan heldur ikki hevur egin høli, passar honum eisini fínt, tí hann orkar ikki tankan um eina fasta húsaleigu ella at skula fundast og fáa hugskot í somu skrivstovu hvørja ferð. – Mín kreativi heili hevur eisini øgi liga nógv betri av at fara ein biltúr ella ein túr við telti, tá vit skulu stinga høvdini saman um eina nýggja upp­ gávu. Næsti fundur verður í Koltri, og tað vil eg nógv heldur enn inn í eitt fínt fundarhøli. Heilt heimleys er fyritøkan tó ikki, tí í kjallaranum í húsunum í Syðrugøtu hevur Thomas Koba sína svørtu holu, har hann klippir filmarnar. – Klippirúmið er fantastiskt, alt er málað svart og hvørki ljós ella ljóð sleppa inn. Har er næstan øll útgerð, sum eg havi brúk fyri, so har fái eg rættiliga nógva tíð at ganga. Tímir ikki at arbeiða Spurdur, hvør hansara drívmegi sum filmsmaður er, ivast Thomas Koba eina løtu. – Eg haldi, eg geri tað fyri at fáa viðurkenning. Tað hevur í øllum førum stóran týdning fyri meg, at onnur halda tað vera gott, sum eg geri. Kenslan av at kunna skapa sín egna lítla veruleika í einum filmi er eisini ein týðandi kreativ drívmegi, og tí hevur tað eisini nógv at siga, at hann eigur hugskotini sjálvur. – At brúka hugskotini hjá øðrum følist eitt sindur, sum tá man snýtir í Ludo. Tí kann eg faktisk eisini gott finna uppá at lata vera við at brúka eitt fínt hugskot, bara tí tað ikki er mít egna, viðgongur Thomas Koba. At ungi filmsmaðurin bara í ár hevur gjørt 40 føroyafilmar, onkrar lýsingar umframt filmin um Ársins Virki er í øllum førum ikki eitt úrslit av, at hann er eitt so øgiligt arbeiðsgrev, vissar hann um, tí hann arbeiðir sjáldan meir enn tveir, tríggjar dagar um vikuna. – Í botn og grund tími eg ikki at arbeiða. Tað hevði passað mær fínt at gingið heima og onki gjørt. Eg havi ongantíð skilt fólk sum siga, at tey høvdu hildið á at arbeitt, sjálvt um tey vunnu 10 milliónir. Eg hevði givist í stundini Hvat hann skuldi fingið tíðina at gingið við, veit hann ikki rættiliga, men tað hevði ikki verið nakar trupulleiki. – Eg hevði nokk sitið í míni svørtu holu og nørdast á internetinum. Kanska gjørt ein stuttan spælifim – og stúrt fyri onkrum. Heimsins besta starv Tá tað nú líkasum er reglan, at fólk flest eiga at arbeiða, er Thomas Koba sann førdur um, at hann hevur heimsins besta starv sum filmsmaður í Føroyum. At filmsframleiðsla er so nýggj enn her heima ger eisini, at tú lutfallsliga lætt verður tann einasti, sum fæst við eitt ávíst øki – sum til dømis verkætlanina við teimum 40 føroyafilmunum – Reint praktiskt er tað besta við at gera filmar í Føroyum, at tú sleppur so lætt framat allastaðni og at fólk eru so hjálpsom. Eisini er tað óvanliga stutt upp til topparnar í føroyska samfelagnum – sum hinvegin heldur ikki eru serliga høgir. Ein vansi við at arbeiða sum films­ fólk í Føroyum er kortini, at tú ongantíð verður ekspertur á tínum øki, tí øll eru noydd at duga eitt sindur av hvørjum og taka eina hond í allastaðni. Men eisini tað kann vera ein fyrimunur, heldur Thomas Koba. – Tað ger í hvussu er, at tú kanst framleiða filmar rættiliga bíliga, tí tú ert ikki noyddur at seta eina rúgvu av ymsum fakfólkum á eina uppgávu. Tað kemur til dømis meir enn so fyri, at eg sjálvur hoppi inn sum statistur ella okk urt líknandi, sum ein útlendskur filmsprodusari heilt sikkurt hevði fatað sum eitt fornermilsi móti síni fakligheit. Leitar eftir føroyska filmsmátanum Hóast hann onkuntíð kundi ynskt, at føroyska filmsumhvørvið var meir pro­ fessionelt, gongur Thomas Koba ikki og droymir um at gera stórar films­ dreymar til veruleika í Føroyum. Ikki fyribils í øllum førum, tí tað er okkara filmsmentan ikki til klár til, heldur hann. – Eg kenni ongan, sum megnar at skriva ein dialog á føroyskum, sum fungerar á filmi. Tá so onkur allíkavæl ger tað, virkar tað bara bygdasliga kiks að, tí vit hava onga traditión fyri ein um føroyskum filmsmáli, sigur Thomas Koba og leggur afturat, at tað sama er galdandi fyri show­business sum heild. – Show­bizz er snøgt sagt ikki til í før oyskari mentan, sum vit til dømis síggja tað í USA, har sjónvarpsvertir for føra hyggjarar, tí teir altíð eru eitt stig frammanfyri. Í Føroyum er tað øvut – her eru tað hyggjararnir, sum eru frammanfyri ella vita betri enn sjónvarpsvertirnir. Eftir mínum tykki er Jákup Veyhe tann einasti í Føroyum, sum kemur í nánd av einum forførandi verti og einum føroyskum filmsmáta at vera uppá, sigur Thomas Koba. Hvat tað er fyri ein máti, veit hann ikki rættiliga, tí hann leitar framvegis eftir honum. Fyribils savnar Thomas Koba seg tó um at gera teir seinastu 10 føroya­ filmarnar klárar at fara út at ferðast. Tað er altíð hasin óttin, tú veit, fyri at nú uppdagar onkur, at eg onki dugi allíkavæl og bara eri ein »fake«, sum hevur fuppað seg allan vegin fram 40 filmar um føroyar Verkætlanin »40 filmar» hjá koVboyfilm umfatar hesar stuttfilmarnar um føroyar Ellisakfør Sightseeing í Norðoyggjum Norðurlandahúsið Foto Safari Føroyskar vinnur Gjógv Útróður í Vestmanna - havfiskarí Norrøna - life on board Over Ritter - »on the road« Vestmannabjørgini Mykines Grøn orka Mjørkadalur í útsýni Drive in á Magn støð Plantur í Føroyum Reinur fiskur Síging í Sandoy Coastzone North Atlantic Undirbeat Folk Music Festival - Mykines Mjørkadalur, Nato Poetiskt innslag um Føroyar Tari í Vestmanna Seyður og Náttúra Renning í Havn Marglittu húsini í Havn Smábátar Koltur Tónleikur Norðlýsið Tyrlutúrur í Føroyum Flogtúrur við Atlantic Airways SMS Seyður/Ull & Móti Festivalar í Føroyum Sushi & Etika Hvonn Hotel Føroyar Hotel Hafnia »in the heart of Tórshavn« Tónleikari í Føroyum Føroyafilmarnir hjá Kovboyfilm síggjast á www.youtube.com/kovboyfilm MyND: álvur haraldsen Thomas Koba instruerar leikararnar í filminum, sum herfyri avdúkaði Ársins Virki