hósdagur 12. november 2009síða 11

11 tíðindi Nr. 217 - 12. november 2009 lokkurin gonguni 18 ár fyri at brúka sól Stráluverndarmyndugleikarnir í Noregi, Svøríki, Finnlandi og Íslandi mæla nú tí politiska myndugleikanum til at áseta, at fólk skulu hava fylt 18 ár, áðrenn tey kunnu leggja seg í eina sólsong. Sagt verður, at ultraviolettar strálur økja vandan fyri húðkrabba munandi, og at vandin er serliga stórur hjá børnum og ungum. Tí mæla stráluverndarmyndu gleikarnir politikarunum til at seta 18 ára aldursmark fyri at brúka solarium. Víst verður á, at tilsvarandi reglur eru longu galdandi í fleiri øðrum evropeiskum londum, skrivar norska tíðindastovan ANB. Loynilig fangatyppi í Kina Kinesisku myndugleikarnir hava fleiri loyniligar fangaklivar, har fólk kunnu sita innistongd í fleiri mánaðir. Tað stendur í einari nýggjari frágreiðing, sum mannarættindafelagsskapurin Human Rights Watch hevur skrivað, og sum BBC endurgevur. Sagt verður, at teir flestu klivarnir eru á sjúkrahúsum ella hotellum, sum tað almenna eigur í Beijing. Human Rights Watch sigur, at klivarnir verða ofta brúktir sum varðhald til fólk, sum koma av bygd til Beijing at mótmæla avgerðum hjá myndugleikunum. Tey fáa einki at vita, og tað, sum tey hava uppi á sær, verður tikið frá teimum, sigur felagsskapurin. at Javnaðarflokkurin vil seta bæði rættartrygd og EFTA tilgongd í vanda fyri at fáa tað at síggja út sum, at øll onnur eru eftir heilsu­ verki og almannaverkið. Tað hevur nakað at siga í EFTA tilgongdini, hvussu nógv málsøki eru yvirtikin. Hetta heldur John Johannesen vera eina sera ógvusliga viðmerking, tí skal mann geva revsirættin­ um nakað innihald, so kost­ ar tað meira enn nakrar hundraðtúsund krónur. – Tað ber ikki til, at flokkurin skal profilera seg við hvørjum einasta spurn­ ingi, og skal hetta vera lag­ ið, tá vil mann ikki vera í samgongu við nøkrum. Tí tað má vera avmarkað, hvørjum mann hóttir og pro­ vokerar við, sigur Poul Michelsen. Javnaðartingmaðurin fegnast hinvegin, at Javnað­ arflokkurin ger meira burt­ urúr sær. – Eg fegnist um, at Javn­ aðarflokkurin er farin at virka aftur, og samgongan er millum tríggjar flokkar, sum allir mugu finna útav at gera tær semjurnar, sum eru neyðugar, sigur John Johannesen. Føra valstríð Poul Michelsen metir somu­ leiðis, at Javnaðarflokkurin nýtir hvønn einasta møgu­ leika at føra valstríð, tí yvir­ tøkurnar, sum vóru umtalaðar á tingi í gjár, eru festar í samgonguskjalinum, sum Javnaðarflokkurin hev­ ur skrivað undir uppá. – Tað er ótrúligt, at teir kunnu skifta soleiðis, tí teir líka skulu hjálpa uppá eitt eventuelt valstríð, heldur Poul Michelsen. John Johannesen heldur hinvegin, at tað eru fleiri onnur mál, sum eru nevnd í samgonguskjalinum, sum ikki vera gjøgnumførd, umframt, at hann ikki held­ ur, at málið er lýst nóg væl. Men Fólkaflokstingmað­ urin heldur tó, at tað ber til at bjarga samgonguni, hóast hann heldur vónina vera lítla. – Eg gevi ongari sam­ gongu mønustingin, men tað er tekin um at Javnaðar­ flokkurin vil sleppa burtur­ úr, sigur hann, og vísir aftur á, at hann heldur, at Javnað­ arflokkurin bara koyrir upp á populismu í løtuni, og enntá roynir at fáa ein fíggjarlóg ígjøgnum saman við andstøðuni heldur enn við samgonguni. Politiski leiðarin í Javnað­ arflokkinum heldur hinveg­ in uppá, at tað hevði verið skilaleyst at føra valstríð. – Eg kenni ikki til nakað valstríð, og tað hevði verið beinleiðis ábyrgdarleyst at havt val nú, tí samfelagið tolir ikki slíkan óstabilitet, sigur John Johannesen. Um formansskap­ urin í Løgtinginum kemur við einum uppskoti um, at Føroyar skulu venda aftur til skipanina við fleiri valdømum, so vil Edmund Joen­ sen skjóta upp fyri Løgtinginum, at føroyingar fáa málið til fólkaatkvøðu Edmund Joensen, sum fyri tveimum árum legði uppskot fram at gera Før­ oyar til eitt valdømi, og í skundi fekk tingið at sam­ tykkja, heldur hann, at fólkið skal avgera, hvussu valskipanin skal skipast. ­ Eg kann ikki ímynda mær, at ein meiriluti í Løgtinginum fer at nokta føroyingum møguleikan at siga sína hugsan um sína egnu valskipan, sigur Edmund Joensen í skrivi, nú verandi formansskapur arbeiðir við at endurskoða vallógina. Hóast Edmund Joensen ikki spurdi fólkið, tá hann saman við meginpartinum av tinginum, gjørdi Føroyar til eitt valdømi, so vil hann hava fólkaatkvøðu, um hetta aftur skal broytast. Óseriøsur formansskapur Edmund Joensen metir tað vera óseriøst av for­ mansskapinum at koma við einum slíkum upp­ skoti nú. ­ Bert tvey ár eru liðin, síðani Løgtingið setti skipanina við einum val­ dømi í verk, og tað er alt ov tíðliga at fara til eina aðra skipan longu nú. Ver­ andi skipan má fáa loyvi til at virka nøkur løgtings­ val, so vit veruliga kunnu síggja fleiri góð árin av henni. Ikki fyrr enn tá ber til at endurskoða hesa skipanina á einum góðum grundarlag, sigur Edmund Joensen. Grundgevingarnar halda Edmund Joensen hevði nøkur høvuðsargument fyri at seta skipanina við einum valdømi í verk. Meira enn 80 prosent av føroyingum búgva í einum samanbundnum øki, kvinnuliga umboðan­ in í Tinginum skuldi økj­ ast, demokratiska undir­ skotið, har summi ikki kunnu velja allar uppstill­ aðar flokkar, mátti burtur, Valúrslit við órættvísum tingmannatali máttu burt­ ur, meira landspolitikkur mátti inn í myndina og gamla valskipanin var leivd frá fortíðini. ­ Hesi argumentini eru framvegis góð og gald­ andi, og tað talar fyri, at Føroyar eiga at halda fast um verandi skipan við einum valdømi fyri øll, skrivar Edmund Joensen, hóast hann eisini í miðl­ unum hevur sagt, at tað ikki var høvuðsætlanin at skipa fyri at tað bleiv minni lokalpolitikkur. ­ Lat føroyingin avgera sína egnu valskipan – ikki politikarar, ið vilja venda aftur til eina skipan, ið elvir til lokalpolitik, demokratiskt undirskot og verri kvinnuliga umboðan, sum hoyrir ein­ ari farnari tíð til, sigur Edmund Joensen í skrivi í dag. -eij Edmund ynskir fólka- atkvøðu um vallóg John Johannesen vil ikki siga so nógv um stevið í samgonguni, men staðfestir, at fíggjarlógin avger viljan hjá Javnaðarflokkinum