mánadagur 16. november 2009síða 10

10 tíðindi Nr. 219 - 16. november 2009 Leygardagin vóru víðgongdu libera list­ ar nir innan føroyskt mál savnaðir. Evnið var staðanøvn í út lond um, og Sosial­ ur in var á staðnum Lond Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Málfelagið hevði kallað til fundar. Møttir vóru einir 40 mans og einar 10 kvinnur. Ikki beinleiðis javnstøða, men tað eru ikki genturnar, sum vanliga tíma at læra seg allar høvuðsstaðir í heimi num. Dagsskráin hjá monnu­ num, sum høvdu kallað til fund ar er eisini greið. Teir vilja ikki, at Kili skal stavast so leiðis, og heldur ikki at nakað pláss í heiminum skal eita Grøn høvda oyggj­ ar nar. Við øðrum orðum vilja teir, at vit so vítt gjørligt siga og stava staðanøvn so leiðis, sum fólkini í landi­ num gera tað, men undantøk eru eisini. Kili eitur Chile Fyrstur til orðana henda seinnapartin í Miðla­ húsinum var Rolf Guttesen, sum nú í fleiri mánaðir hev­ ur skrivað lesarabrøv um, at føroyska Heimsatlassið ikki kann nýtast. Millum annað heldur hann, at onki eitur ein fíla­ beins strandingur, men at fólk av Fílabeinsstrondini eita ivorianarar. Rolf Guttesen hevur eitt uppskot, hvussu mann skal skriva og úttala ymisku støð ini í heiminum. – Alt byrjaði við einum Heims atlasi í 1992, har mann hevði valt at skriva landa nøvn á eina føroyskan máta, og gera bronglingar av málinum, heldur Rolf Gutte sen. Hann heldur í sama við­ fangi, at vit so vítt gjørligt skulu siga, sum fólkini í landi num sigur. Tó eru eisini undantøk. Til dømis Keyp mannahavn, sum vit altíð hava rópt soleiðis. Somuleiðis heldur hann, at vit skulu hava fleiri stavir í alphabetið, abc’ið ella aábð’ið, hvat vit enn rópa bók stava rekjuna. Hann er nevni liga sannførdur um, at c, q, w, x og z skulu í stav­ rað ið, so vit kunnu skriva Zimbab we heldur enn Sim­ ba bvi. – Mann sigur at onki før­ oyskt orð endar við e og tí skal Simbabvi hava i í endan, men Zimbabwe er ikki nakað føroyskt orð, tað er eitt afrikanskt orð, metir Rolf Guttesen. Um sjálvan trupulleikan við stavunum, har summi lond ikki nýta sama slag bók stavir sum vit, heldur Rolf Guttesen, at mann skal royna at skriva ljóðini til la tínsk ar stavir. Rolf Guttesen heldur ikki, at vit skulu umseta nøvn. – Øll kenna Aberdeen, sum merkir áarmunnin á ánni Don. Men vit siga ikki Don áar munni, hóast tað í atlasi num stendur Grøn­ høvda oyggjar um Capo Verde. Til seinast bara Rolf Gutte sen fram, at vit ikki skulu brúka gomul útdeyð heiti um støð. Eitt dømi um hetta er, at Bornholm við hvørt eitur Borg undar hólm­ ur. UNGEGN Eyvind Veyhe, sum undir­ vísir á Fróðskaparsetrinum hevði uppgávuna at vísa á, at hátturin, sum nøvnini eru vald í atlasinum, ikki er tann sami, sum ST nýtir. Und ir ST er nevniliga ein bólk ur, sum varð settur á stovn í 1967, sum eitur UNGEGN (United Nations Group of Experts on Geografical Names) Eyvind Veyhe staðfesti, at alt tað, sum Rolf Guttesen segði er í samsvari við UNG EGN, og tí er tað besti møguleikin at standardisera staða nøvn kring knøttin. Eyvind Veyhe greiddi eisini frá, at nøkur ting eru farin at henda við málinum um mál seinastu árini. – Tað er í umbúna at seta eina nevnd í Føroyum, sum skal standardisera staða­ nøvn. Nevndin verður mann að av fimm fólkum, segði hann. »Sakaris Zacharia sen« Á fundinum greiddi Sjúrður Skaale frá gongdini í ABC­ málinum, har hann millum annað – enn eina ferð – vísti á, hvussu harmiligt tað er, at børn við einum abba, sum eitur William eru í eini øðrvísi rættarstøðu enn tey, sum ikki hava ein abba, sum eitur William. – Føroyska alfabetið er bara eitt tjóðskaparligt ting. Tað verður ikki brúkt nakra aðra staðni, hvørki í tele fon­ bók ella nøkrum øðrum, held ur Sjúrður Skaale. – Ein maður kom til mín, og segði, at uppskotið er idiot iskt, tí vit kunnu sakt­ ans brúka tað føroyska abc’ið, fortaldi Sjúrður Skaale fyri at vísa, at abc er rót fest í okkara hugsan. Júst sum Alpha Beta. Nú er málið hjá Menta­ málaráðnum, og tað er líkt til, at tað gongur tann vegin, at børn fara at kunna hava nøvn við c, q, w, x og z og ikki bara eftirnøvn við c, q, w, x og z. Málráð Seinasta uppleggið á fundi­ num átti André Niclasen. Hann møtti við einum upp­ skoti til føroyskt málráð, so leið is sum málfelagið ynsk ir tað. Í uppskotinum er lagt upp til at hava eitt málráð, sum skal syrgja fyri, at føroyskt mál verður vart og røkt. Sambært uppskotinum skal ráðið mannast við 13 limum frá fleiri ymiskum instan sum. Fakfeløgum, mál feløgum og politiskum flokk um. Samanumtikið kann stað­ festast, at fundurin var fyri­ ski p aður av víðgongda liberala vonginum innan før oyskt mál. Tvinni verulig mótmæli vóru allan almenna fundin. Ein kvinna vildi hava um boð fyri javnstøðunevnd í málráðið, og ein vísti á, at tey ungu hava tikið heilt nógv heiti úr føroyska atlas­ i num til sín. Soleiðis skulu londini eita Kan geva betri rækjuprís Í Grønlandi eru summir skipa­ og bátaeigarar misnøgdir við, at landsstýrið ætlar at fylgja tilmælinum frá fiskifrøðingunum at skerja rækjukvotuna við Vesturgrønland, so hon verður 110.000 tons næsta ár. Men arbeiðsgevarafelagið GA tekur undir við landsstýrinum. Jens K. Lyberth, sum er samskipari hjá GA, sigur við grønlendska kringvarpið, at tað kann hava týdning fyri tær grønlendsku fiskavørurnar á útlendska marknaðinum, at politikararnir fylgja fiskifrøðini. Harafturat kann ein skerd kvota gera, at prísurin á rækjunum fer upp, sigur hann. Íslendingar brúka kortið Tað stendur kanska ikki so illa til í Íslandi, sum tey flestu uttan fyri landið vilja vera við. Í hvussu er vísa tey seinastu hagtølini, at íslendingar eru farnir at brúka gjaldskortið aftur. Í oktober rindaðu íslendingar góðar 23 milliardir íslendskar krónur við gjaldskorti, og tað var 3,0 prosent minni enn í oktober í fjør. Men Seðlabankinn vísir´, at í september rindaðu fólk 5,6 prosent minni enn í september í fjør, og at í august var munurin heili 17 prosent. Sambært Morgunblaðnum er gongdin tekin um, at støðan í Íslandi er ikki so ring, sum forsagnirnar hava sagt. Eyvind Veyhe, Rolf Guttesen og André Niclasen eru millum teirra, sum eru sanførdir um, at vit í høvuðsheitum skulu kalla londini ta navnið, sum londini sjálv brúka