mánadagur 16. november 2009síða 12

12 Nr. 219 - 16. november 2009 Sosialurin Forseti á ferð SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Svein Rógvi Nielsen Ljósstein sveinrogvi@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Í hesum døgum er Obama forseti á ferð í Asia, har hann millum onnur lond vitjar Japan og Kina. Stórur altjóða áhugi er fyri ferðini og hesin áhugi stavar ikki minst frá tí sermerktu støðu, sum er galdandi millum Kina og USA. Tað er ikki langt síðan, at Kina í USA varð mett sum ein hóttan móti støðu USA sum heimsins leiðandi og veruliga einasta stórveldi. Men nú er vent í holuni. Búskaparliga framgongdin í Kina stavandi frá polititiskum og búskaparligum broytingum og altjóðagerðini hevur tikið allan heimin og ikki minst USA á bóli. Kina hevur heimsins skjótasta vaksandi búskap, og Kina tekur seg stútt og støðugt inn á USA í kappingini um heimsins sterkasta búskap. Altjóða búskaparfrøðingar meta, at Kina um eini tíggju fimtan ár fer fram um USA, væl at merkja, um alt gongur sum nú. Afturat hesum kemur, at amerikanskar fyritøkur, bankar og sjálv stjórnin hava lánt og framvegis lána stórar upphæddir í Kina. Alt hetta hevur elvt til nýggj og broytt viðurskiftin landana millum. Bushstjórnin nýtti harðligan málbur mótvegis Kina og almennt varð Ríkið í Miðjuni, sum Kina ofta nevnist, mangan avmyndað sum ein hóttan og ein leivd frá kommunistiska tíðarbilinum, sum var á veg í søguna. Fokus var við røttum sett á tróttandi mannarættindi, hóast USA kanska ikki hevur so nógv at lata onnur hoyra á hesum øki. Hetta hendi alt, samstundis sum USA lánti nógvan pening úr Kina og handilsjavnvágin millum stórveldini bæði alt meira gjørdist til fyrimunar fyr Kina. Hetta var á mangan hátt ein lítið haldgóð støða, og Obama hevur tískil broytt málburðin mótvegis Kina. Men hann hevur broytt annað og meira enn málburðin. Hann mælir beinleiðis til at broyta myndina av Kina frá at vera ein hóttan til at vera ein samstarvs- partur hjá USA. Eygleiðarar eru bilsnir av Obama, samstundis sum teir viðurkenna hansara víðskygni. Obama hevur ásannað, at USA hevur meira at vinna enn at missa við at samstarva við Kina. Hóast USA ikki kann góðtaka politisku skipanina í Kina og mangan hvassliga finnst at mannarættindatøðuni har, so hevur USA alt at vinna við at fara í tættari samstarv við sterkasta landið í Asia. Hartil kemur at mannarættindi kanska kunnu batna av meira samstarvi. Tað eru í hesum høpi teir eygleiðarar, sum halda, at USA hevur einki annað val. Kina er vorðið so sterkt hernaðarliga og búskaparliga, samstundis sum stórveldið hevur ein so skjótt vaksandi leiklut í Asia og Afrika, at USA heilt einfalt noyðist at meta Kina javnt við USA sjálvt. Heimsmyndin er við at broytast í stórum og Obama er tann fyrsti amerikanski forsetin sum hevur ásannað hetta og hevur dirvið til at siga tað. Tað er við hesi ásannan í føringinum, at Obama vitjar eitt Kina, sum hóast stórar trupulleikar á mongum økjum hevur tikið plássið hjá ávikavist Japan og India á asiatiska oddaliðinum. Nú ræður sambært Obama um samstarv og samarbeiði í staðin fyri konfronta- tión. Hetta er einfalt ein av mongum forteytum fyri, at heimurin skal hóra undan øllum teimum politisku, umhvørvisligu, búskaparligu og menningarligu trupulleikum, sum heimurin líður undir. Tað kemur sera dátt við at tað er landstýrismaðurin í vinnu­ málum Jóhan Dahl, ið stendur á odda fyri at merg­súg­va Sandoynna enn meir. Støðan í Sandoynni er, at fá arbeiðspláss eru í oynni. Hetta hevur so við sær at nóg­v fólk hevur arbeiði aðrastaðni, og­ eru hesi tí bein­leiðis bun­din­ av farðleiðin­i um Skopun­ar­ fjørð. At tey hava starv aðra­ staðn­i er viðvirkandi til at ar­ beiðsloysi í oynni er tað læg­sta í landinum. At min­ka um túratali og at broyta siglin­g­ atíðin­ar um Skopun­arfjørð ger at vit verða mein­t rakt, og kemur hetta helst at hava við sær, at fleiri fólk verða noydd at sig­a starv sítt frá sær. Tað sindrið av vinnulívið, ið er í oynni er sera teng­t av sam­ bandinum til meg­inlandið, og­ tí kemur tað okkum sera dátt við at ein borg­arlig­ur vinnumála­ ráðharri, skal standa á odda fyri hesum, ið okkara verð, púra burturvið sparing­um. Vit her suðuri stan­da spyrjan­di yvir, hvar Jóhan­ Dahl hevur fin­gið hatta sparin­gs hugskoti frá. Hvat er en­damálið við at n­iður­ leggja og flyta teir mest brúktu túrarn­ar? Vit skilja væl at landið skal spara. Men sparið við skili! Eitt er, ið verður rópt at spara eftir reyv, og­ tað kann henda sparing­ skjótt blíva til. Ring­­ asta støða ein kann ímynda sær, er at arbeiðsloysi tekur dik á seg­ í oynni, og­ kemur tað at spreiða seg­ sum ring­ar í vatn­ inum í okkara lokala samfelag­. Hetta kann lættlig­a verða byrjanin til eina kreppu, ið g­er Sandoynna nóg­v verri fyri enn hvat hon er í dag­. Sandoyg­g­in vil g­jarna verða klár, tá tað byrjar at lýsa í aftur, og­ hjálpa okkum øllum fram á leið. Gev Sandoynni og­ ikki minst vinnulívinum tann møg­uleika og­ leg­g­i ikki fótong­lar fyri okkum. Umhug­si tí fylg­jurnar av hesi sparing­ enn eina fer. Við ynski um framburð í Sandoynni, og­ okkara landi at frama. Fólkaflokkurin­ í San­doyn­n­i Sparingar á Sandoyarleiðini Samhaldsfestið við tey veik­ aru økini í landinum hevur ikki júst vunnið frama hesa tíðina, ið eina valdømið hevur virkað. Sandoying­ar kunnu long­u nú staðfesta hvussu sam­ g­ong­an viðferð oynni á mest g­rundleg­g­jandi lívæðrini – farleiðini um Skopunarfjørð. Fyrsta, og­ sjálvandi nóg­v størsta, vónbrotið og­ álitis­ brotið, var tá samg­ong­an valdi at skjóta Sandoyartunnilin út til horna. Fyrst við at stovna skuffufelag­ið P/F Sandoyar­ tunnilin, og­ síðani við ikki at fylg­ja sínum eg­na samg­ong­u­ skjali, og­ flyta tær áleið 40 mió. kr. frá Norðoyatunnlin­ um til nýstovnaða, P/F Sand­ oyartunnilin. Fíg­g­jarlóg­ar­ uppskotið fyri 2010 vísti eitt snøg­t null. An­n­að vónbrotið var tá ferðaendurg­jaldið, fyri at noyðast at arbeiða aðrastaðni, enn her vit búg­va, varð skorið við stórari upphædd. Eing­in hoyring­, eing­in bøn. Lækkað uttan g­rundg­eving­. Eitt fram­ stig­, sum júst varð vunnið við drúg­vum stríði, og­ sum hevði fing­ið javtsett okkum sig­landi “pendlarar” við tey koyrandi á meg­inlandinum. Triðja vónbrotið og­ aftur­ stig­ið, varð tá mánaðarkortini, uttan at spyrja nakran brúkara eftir, vóru dýrkaði úr 1050 kr. upp í 1500 overnig­ht. Onkur samg­ong­ulimur royndi at tykjast sum hann stríddist ímóti hækking­ini, mest fyri at pynta eg­nu vang­amyndina eitt sindur. Og­ nú g­udhjálpi tú mær, bert mánaðir seinni ætlar samg­ong­an at hækka mánaðar­ g­jaldið upp í 1875 kr. Altso ein príshækking­ hjá teimum bestu kundunum og­ sum hava mestan tørv á flutning­i um fjørðin, við 78,57 %, eftir einum hálvum ári!!! Kunda­ røkt er helst ikki nakað sum samg­ong­an, g­jøg­num vinnu­ málaráðið, hug­sar um. Nú skuldi ein trúð at byrð­ arnar og­ andróðurin hjá hes­ um, samanborið við meg­in­ føroyar, eftirhondini vanrøkta parti av landinum, vóru nóg­ nóg­var. Men nei. Álopini á farleiðina hjá okkum, sum í Sandoynni búg­va, halda áfram. Nú skulu vit umframt slysálopið við tunnlinum, umframt lækkaða ferðaendur­ g­jaldið, og­ umframt risaferða­ g­jaldshækking­arnar, sum tað fjórða eisini skerjast í túra­ talinum um Skopunarfjørð. So at vit framyvir ikki kunnu ferðast um fjørðin á kvøldi. Slutt við kvøldvaktum norðan­ fjørðs. Slutt við hug­naløtum í Norðurlandahúsinum. Og­ slutt við vitjanum hjá alt fleri vin og­ skyldfólkunum, hinumeg­in okkara Berlinmúr. Skuldi ein skriva eitt hand­ rit, um hvussu tú sum skjótast avtoftar eitt øki í einum landi, har eirindaleysur sentralpoli­ tikkur setur dag­sskránna, so er uppskriftin at fara júst soleiðis fram, sum sitandi samg­ong­a g­er í dag­. Eing­ir óviðkomandi spurning­ar um sosiala tilveru, lív, og­ vinnu­ fortreytir. Tað g­óða samfelag­­ ið, har vit øll skulu rúmast, er eftir øllum at døma bert g­lastrimyndin úr einum valstríði. Dag­lig­i veruleikin, sum vit í Sandoynni líta í eyg­uni, er alt annað enn tað. Vit ynskja at g­era okkara lut í føroyska samfelag­num. Vit ynskja at vera við at bera byrðarnar. Men tað krevur tykkara ásannan av ójøvnu støðuni, og­ tykkara samhalds­ festi. Kanska skuldu tit spurt, um trupulleikin hjá g­reinini í dag­, kann g­erast trupulleikin hjá trænum í morg­in. San­doyar Tjóðveldisfelag Elisabeth Myllhamar, forkv. Maiken Krabenhøft Kristian Oskar Henriksen Evald Sólvitsson Eli Hansen Hægri kostnað, verri tænastu! Til Jóhan­ Dahl lan­dsstýrisman­n­ í vin­n­umálum Øll kommunustýrini í Sand­ oyar Sýslu fara innarlig­a at heita á teg­, um ikki at minka túratalið hjá Teistanum um Skopunarfjørð, tí tað verður til óbótalig­an skaða fyri sýsluna. Hetta er tað sama sum at g­rava ein landsveg­ av. Teistin er okkara forlong­di armur til miðstaðarøkið. Umstøðurnar eru ring­ar sum er og­ kann hetta, við at skerja teir síðstu túrarnar og­ túrar sum heild, verða banahøg­g­ið til Sandoynna. Vin­arliga Borgarstjórarn­ir í San­doyar Sýslu Gerhard Log­nberg­, Skopun Jákup Martin Sørensen, Húsavík Linjohn Christiansen, Skálavík Brandur Sandoy, Sandur Harry Jensen, Skúvoy Varðvetið túratalið hjá Teistanum