mánadagur 16. november 2009síða 31

31 tíðindi Nr. 219 - 16. november 2009 niður støðu, at ymiskar or søk ir eru til vánaligu gongd ina hjá føroysku fiska virkisvinnuni. - Her verður mett, at eitt nú gjaldføristrupulleikar til tíðir hava tarnað rakstrinum hjá summum virkjum í 2008. Tá slíkir trupulleikar hava verið, hava virkini kanska ikki verið so aktiv at bjóða upp á fisk. Virkir, sum kortini hava havt møgu leikar at keypa, hava tískil fingið lutfalsliga bí liga rávøru. NOTA heldur kortini ikki, at hetta sæst aftur í kann ingini, sum tey hava gjørt. - Okkara kanning vísir, at hetta ikki er galdandi fyri virkini samanlagt, tí rávøra og hjálpitilfar hevur ongan- tíð verið dýrari enn í 2008, staðfestir grann skoðara- virkið. NOTA vísir í síni niður- støðu á, at fíggjarkreppa og búskaparkreppa hava ávirkað marknaðin. - Búskaparliga skrædlið í Íslandi og nógv viknaða ís lendska krónan, fallið í bretska pundinum og norsku krónuni hava havt nega tiva ávirkan á kapp- ingar førið hjá føroyskum virkjum. Vánaligt gjaldføri Grannskoðaravirkið sigur, at vánaliga gongdin hjá fiska virk junum seinastu ár ini hevur elvt til um skip- ing ar og rationaliseringar, og væntandi skulu fleiri til fyri at tryggja virkjunum fram haldandi rakstur. - Tølini benda á, at virðis- økingin ikki stendur mát við gongdina, tá kapital- partar, rentur, avskrivingar og ”annar kostnaður”, verða havd í huga í nevnda tíðar- skeiði. Við framløguna vístu Bjarni Arnason og Jacobina í Lambanum á, at gjaldførið hjá flakavirkisvinnuni er vána ligt. - Orsøkin er stór hall, stórar íløgur, fígging av nógv øktum goymslum og skuldar um. Niðurstøðan í greiningini er, at framhaldandi rakstur hjá stórum parti av fiska- virkisvinnuni er treytaður av, at íleggjarar og pen inga- stovnar veita vinnuni neyðugu fíggingina til fram hald andi rakstur – og at raksturin framyvir fer at geva avlop. Sosialurin kann leggja aftrat, at tey fýra feløgini, sum høvdu hampiligan rakst ur hesi bæði árini (2007 og 2008), eru Fiska- virkið í Gøtu, Vaðhorn á Strondum, Delta Seafood á Tvør oyri og Sandoy Seafood. vur dundrandi hall Í greiningini, sum NOTA hevur gjørt yvir gongdina hjá føroysku fiskavirkisvinnuni árini 2004-2008, sæst, at virkini samanlagt hava havt hall øll árini Mynd: Tilvildarlig Vigdís ætlaði sær frá Fyrrverandi íslendski forsetin Vigdís Finnbogadóttir ætlaði at leggja frá sær í 1992. Tað stendur at lesa í einari nýggjari bók um hana. Talan er um eina ævisøgu, sum kemur út í hesi vikuni. Í bókini stendur, at Vígdís Finnbogadóttir iðrar segc um, at hon kortini varð sitandi í embætinum. Páll Valsson, sum hevur skrivað ævisøgu hennara, sigur við Morgunblaðið, at hon var undir stórum trýsti frá fólki, sum vildu hava hana at halda fram sum forseti, og at hon slakaði, hóast tað var ímóti hennara egna vilja. Páll Valsson sigur, at tað seinasta forsetaskeiðið hjá Vígdís Finnborgadóttir var strævið. Baskar tosa um frið Batasuna, sum er tann politiski vongurin av baskisku loysingarrøtsluni ETA, mælir nú til friðarsamráðingar millum teir loysingarsinnaðu baskararnar og stjórnina í Madrid. Í einum tíðindaskrivi, sum Batasuna kunngjørdi leygardagin, stóð millum annað, at partarnir skulu samráðast um at beina øll vápn burtur og at lata politiskar fangar leysar. Sagt verður, partarnir eiga at brúka friðartilgongdina í Norðurírlandi sum fyrimynd, og at teir tí skulu binda seg til vápnahvíld, meðan samráðingar eru Sambært sponskum fjølmiðlum er tað ikki greitt, um ETA tekur undir við boðunum frá Batasuna. Greiningin, sum NOTA hevur gjørt yvir fiskiflota og fiskavirkir, er rætti­ liga umfatandi og hev ur nógv tøl, sum á ymiskan hátt lýsa gongd ina. Sosialurin fer í øðrum bløðum at venda aftur til ymiskt av tí, sum er við í grein ing ini hjá grann­ skoðara virkinum Fiskavirkir Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo NOTA sigur í síni frá greið- ing á, at samanløgdu rakstr- ar tølini yvir átta feløg, sum eru við í teirra greining, vísa, at raksturin síðan 2004 hev ur givið hall. - Stóra afturgongdin frá 2006 til 2007 skyldast eina- mest stór hall í dóttir feløg- um. Hesi feløg eiga og reka skip í samtakinum. Sosialurin kann leggja aftrat, at talan í hesm føri- num serliga er um P/F Før- oya Fiskavirking og P/F Kós ina, sum annars misti all ar sínar ísfiskatrolarar fyri einum ári síðan, tá hesir vórðu seldir á tvingsilssølu. Í aðrar mátar vísir grein- ing in hjá NOTA, at rá fiska- nøgdin er svingandi árini 2004-2008, samstundis sum talið av virkjum er mink að. - Framleiðsluvirðið er hesi árini økt við 23,9%, með an rávøruútreiðslur og hjálpi tilfar er økt við 42,7%. Brutto vinnnigurin er mink- að ur við 8,1%. Aðrir kostnaðir NOTA vísir á, at starvs- fólka kostnaðurin eisini hev ur verið svingandi hesi ár ini, men samanlagt er hann minkaður við 14,9%. - Eisini hevur posturin ”anna r kostnaður”, sum eitt nú fevnir um streymgjald, olju nýtslu, viðlíkahald, rein gerð, flutningsgjøld, skriv stovuhald og leigu, ver ið svingandi og er 14,1% lægri í 2008 enn í 2004. Grannskoðaravirkið sig- ur, at úrslitið áðrenn rentur og avskrivingar er lækkað mun andi árini 2003 til 2004, men er síðan økt fram til 2007. Í 2008 lækkaði úrs litið tó aftur við 3,9%. - Avskrivingar hava verið á nakað sama støði síðan 2004, og eru í 2007 lækk- aðar við 0,9% í mun til árini frammanundan. Hinvegin eru rentuútreiðslurnar øktar munandi. NOTA vísir á, at árs úrs- lit ið hevur verið negativt øll ár ini, og serliga var aftur- gongdin stór í 2007. - Síggja vit burtur frá ávirka nini av skiparakstri hjá nøkrum av hesum fe løg- um, hevur afturgongdi tó ikki verið so stór, sigur fe lag ið. Ársverk og løn Ein talva, sum NOTA hevur við í sínari greining, vísir, at talið av ársverkum í fiska virkisvinnuni er mink- að øll árini frá 2004 til 2008. - Í 2008 eru soleiðis 160 árs verk færri enn í 2004. Tó skal havast í huga, at talið av virkjum er minkað úr 9 nið ur í 8. Nota vísir eisini á, at árs- lønin hækkaði árini 2004 til 2005 og hevur annars verið støðug fram til 2007. - Í 2008 er árslønin tó læg ri, enn hon hevur verið nakran tíð áður hesi 5 árini. Saman lagt er miðal árslønin lækkað 1,2% hesi 5 árini, sigur grannskoðaravirkið. Meira um fiskavirkini