mánadagur 23. november 2009síða 14

14 Nr. 224 - 23. november 2009 Sosialurin Vakstrarpakkin má ikki gerast hvørvisjón SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Svein Rógvi Nielsen Ljósstein sveinrogvi@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Hósdagin legði Johan Dahl, landsstýrismaður í vinnumálum, fram ein vakstrarpakka við átøkum og tilmælum um, hvussu ymsar vinnugreinar kunnu stimbrast. Talan er um oman fyri 20 átøk innan 16 ymisk øki, sum ætlanin er at seta í verk fyri at bøta um støðuna hjá verandi og nýggjum vinnum og harvið skapa vøkstur og tryggja arbeiðspláss, bæði upp á stutt og upp á longri sikt, sigur Vinnumálaráðið. Átøkini eru grudnað á eitt tætt samskifti við felagsskapir, virki og fólk úr vinnuni, sum eru biðin um at leggja fram síni uppskot, og eisini at ummæla lidnu ætlanina. Á síðu 10 í blaðnum í dag umrøða vit tvey av hesum átøkum. Tað fyrra er um støðuna hjá matstovuvinnuni, sum hevur havt sera trongar karmar. Matstovuvinnan er ein nýggj vinna í Føroyum, skilt á tann hátt, at broyt- ingarnar í rúsdrekkalógini í 1992 broyttu fortreytirnar, sum framman undan vóru ein forðing fyri vakstrarmøguleikum í vinnuni. Tað er helst eitt skilagott átak at taka burtur MVG fyri sølu av mati í hesi vinnuni. Eitt fyrivarni verður tó tikið, tí ES ásetir fimm prosent sum minstamark. Men hesum sleppa vit kanska undan í fyrstu syftu – og greiðari er tað helst, at vit bara hava tveir møguleikar fyri MVG, 25% ella 0%. Vinnumálaráðið tekur sum givið, at ongar broytingar verða gjørdar í rúsdrekkalógini til tess at bøta um inntøkumøguleikarnar í matstovuvinnuni. Tað er helst ikki rætt at útilokað hendan møguleikan beinanvegin, tí her áttu eisini broytingar at kunna verið gjørdar – uttan at broyta endamálið við rúsdrekkapolitikkinum fyri tað. Men um myndugleikarnir megna at taka burtur MVG’ið, so man hendan vinnan skjótt fara at merkja vøkstur. Vit kunnu so bert vóna, at vakstrarpakkanum verður lív lagað – so hann ikki endar sum ein hvørvisjón eins og Visjón 2015… Nýggja samhaldsfasta sjúkatryggingin – Heilu­ strygd – fer at seta eina heilt nýggja tilskotsskipan í verk. Tey, sum hava mest brúkt fyri tilskoti til heili­ vág, verða tey, sum fáa mest afturgoldið. At tey, sum noyðast at brúka mest heilivág, eisini eru tey, sum fáa mest aftur­ goldið fer væntandi at mink­ að um tørvin á eini privatari sjúkratrygging við síðuna av. Nýggja skipanin hjá Heilsutrygd rakar so breitt og stuðlar so mikið mál­ rættað, at øll skuldu verið væl vard av Heilsutrygd. Meginfelag Sjúkrakassa førir fram, at nú sjúkra­ kassarnir vera niðurlagdir, so verða ognirnar hjá sjúkrakassunum best brúkt­ ar at stovna eina privata ískoytistrygging at leggja omaná tryggingina frá Heilsutrygd. Í løtuni er ringt at síggja, at tað skuldi verið neyðugt við einari privatari sjúkra­ trygging við síðuna av Heilsutrygd. Í øllum førum verður Heilsutrygd í framtíðini álitið hjá øllum føroyingum. Tí er trupult at skilja, hví ognirnar hjá øllum føroy­ ingum, sum enn eru limir í sjúkrakassunum, skulu brúkast til at stovna eina privata sjúkratrygging fyri nøkur fá. Tá sjúkrakassarnir verða tiknir av 1. januar flyta allir limirnir yvir í Heilsu­ trygd. Tí er tað okkara fatan, at ognirnar eiga at fylgja limunum og ikki vera eftir hjá eini nýggjari nevnd, sum skal virka undir tryggingarlógini og sum skal út at leita eftir nýggjum limum til eina privata trygging. Okkara løgfrøðingur er komin til, at ognirnar í sjúkrakassunum skulu har, sum limirnir eru og harvið koma øllum til góðar. Eg kundi skilt, um Megin­ felag Sjúkrakassa stúrdi fyri, at ognirnar hjá sjúkra­ kassunum verða oystar inn í raksturin á einum nýggjum almennum stovni. Men tað hevur ongantíð verið ætlanin. Fylgja ognir­ nar við limunum yvir í Heilsutrygd, skjóti eg upp, at vit stovna ein Heilsu­ grunn, sum skal stuðla yms­ um átøkum, ið koma limun­ um til góðar. Tað veri seg gransking, fyribyrgjandi arbeiði, til útbúgving av fleiri kommunulæknum o.l. Tað er eisini rímiligt, at umboð fyri sjúkrakassarnar verða við at stýra einum nýggjum Heilsugrunni. Heilsutrygd fer til 1. januar 2012 at virka sum ein sjúkrakassi, har øll gjalda saman gjald – 245 krónur um mánaðin. Men í lógini verður eisini stað­ fest, at 1. januar 2012 verður gjaldið tikið av, og Heilsutrygd skal fíggjast umvegis skattaskipanina. At enda vil eg eisini gera greitt, at Heilsutrygd verð­ ur bíligari at reka enn verandi sjúkrakassar. Sam­ bært roknskapinum hjá sjúkrakassunum fyri 2008 kostaðu teir níggju milli­ ónir krónur at reka. Heilsu­ trygd fer í mesta lagi at kosta seks milliónir krónur. Ongi óneyðug ráð ella stýri verða í nýggja bygnaðin­ um, sum summi hava ført fram. Tvørturímóti verður talan um eina stovn uttan nakran eykakostnað í umsitingini. Ognir eiga at fylgja limunum og ikki nevndunum landsstýrismaður í heilsumálum AKSEL V. JoHANNESEN Síðani eg gjørdist 16 ára gamal havi eg verið limur í einum »felag«. Tað óvan­ liga við hesum limaskapi er tó, at eg ikki gjørdist limur av fríum vilja, men varð tvungin uppí. Havi roknað meg fram til at hava goldið hesum »felag« uml. 100 túsund krónur í limagjaldi higartil. Hvussu nógvan ágóða eg havi fingið afturfyri veit eg ikki, men tað man helst verða niðan fyri 10 túsund krónur. Havi tó goldið gleðiliga øll hesi árini, tí onnur enn eg sjálvur helst hava fyri­ mun av hesum samhalds­ fasta limaskapi. Mítt »felag« hevur gjøgn­ um árini savnað saman uml. 40 mill. krónur. Og nú ætlar landsstýrismaður­ in sær at taka hesar peng­ arnar frá mínum »felag« at seta í eitt annað »felag«, har eisini øll skulu verða limir. Í tíðindaskrivinum siga tit: »at allir limir í sjúkra­ kassanum hava fullan rætt til at varðveita sín lima­ skap í sjúkrakassanum, tá hesir eftir ætlan skulu halda áfram á privatrættar­ ligum grundarlagi«. Tit siga, at tit ætla at brúka m.a. mínar pengar til at seta á stovn ein privatan sjúkrakassa, sum eg tíverri ikki havi ráð til at verða limur í, tí nú verði eg noyddur at rinda til nýggja »felagið« hjá landsstýris­ manninum. Við øðrum orðum fáa tit bert limir, sum fíggjarliga eru soleiðis fyri, at hesi hava ráð at rinda til bæði »feløgini«. Hvat viðvíkur ognar­ rættin til hesar 40 mill. siga tit: »at tað beinleiðis stendur í lógini, at ognirnar hjá sjúkrakassanum ongantíð kunnu býtast út millum limir felagsins!« Men tit siga einki um, hvat teir annars skulu nýtast til uttan at teir skulu brúkast til stovnsfæ til nýggja privata sjúkrakass­ an! (40 mill. til stovnan­ og nevndarlimir?) Tað løgna í øllum hesum málinum er, at Meginfelag­ ið hevur í nøkur ár vita av ætlanini at stovna almennu heilsutrygdina fyri allar landsins borgarar, nústaðni ger vart við seg. Eg mótmæli, at mínar inngjaldingar í meira enn 40 ár nú møguliga verða brúktar til at stovnseta ein privatan sjúkrakassa, sum eg ikki havi ráð til eisini at verða limur í! Viðmerking til tíðindaskriv frá Meginfelag Sjúkrakassa Føroya Limur nr. 22747 LUItJEN APoL