týsdagur 14. mars 2000síða 3

5 tíðindablaðið sosialurin Nr. 51 - 14. mars 2000 4 tíðindablaðið sosialurin Nr. 51 - 14. mars 2000 Høgni Hoydal skrivað bók um fullveldi Um ein mánað ella so kemur bók um føroyska sjálvstýrisrørðslu eftir Høgna Hoydal, landstýrismann, út á donskum forlag JOHN JOHANNESSEN Landsstýrismaðurin í sjálv- stýrismálum, Høgni Hoy- dal, er liðugur við bók um føroysku fullveldistilgongd- ina frá gomlum døgum og fram til í dag. Handritið er latið danska forlagnum Lindhardt og Ringhoff, og um ein mánað ella har um leið kemur fyrsta bókin eftir Høgna Hoydal út á prenti. Hon verður á donskum máli. Høgni Hoydal greiðir frá, at talan ikki er um eina bók, hann av sær sjálvum hevur sett seg niður at skriva. – Danska forlagið, ið gev- ur út ymsikar kjakbøkur, heitti fyri tíð síðani á meg um at skriva hesa bók, og tók eg av. Forlagið hevur fyrr givið út kjakbók um viðurskiftini millum Føroy- ar og Danmark, sigur Høgni Hoydal. Landsstýrismaðurin greiðir frá, at bókin telur 100 síður og er ein politisk bók, ið greiðir frá hansara hugsanum um føroyska Til samráðingar við væl mannaðum liði Tað verður eitt væl fyrireikað og væl mannað lið, landsstýrið hósdagin sendir til Danmarkar at seta hol á samráðingarnar um føroyskt fullveldi JOHN JOHANNESSEN Hópurin verður stórur, ið hósdagin fer úr Føroyum til Keypmannahavnar at seta hol á fullveldissamráðing- arnar við donsku stjórnina. Løgmaður verður á odda við varaløgmanni, lands- stýrismonnunum, Helenu Dam á Neystabø og Karst- eni Hansen í fylgi. Við verð- ur eisini ein riðil av føroysk- um embætisfólkum, ið skulu ráðgeva landsstýri- num meðan samáðst verður. Á middegi í gjár var ikki endaliga avgjørt, hvør skuldi vera við í stóra sam- ráðingarliðnum. Men tó var heilt vist, at landsstýris- menninir í ávikavist al- manna- og heilsumálum og fíggjarmálum fóru við. Men møguleikin fyri, at onnur landsstýrisfólk eisini verða við, er opin. Høgni Hoydal, varaløg- maður og landsstýrismaður í sjálvstýrismálum, leggur dent á, at tað er av alstórum týdningi at fáa so holla ráð- geving, sum møguligt undir øllum samráðingunum. Tí verður talið av embætisfólk- um, ið verða við til sam- ráðingarnar, stórt. – Talan er um eitt álvars- mál við nógvum ymiskum smálutum, ið greiða skal fá- ast á. Tí er neyðugt at hava embætisfólk við hondina, ið kenna til hesar smálutir og tískil kunnu ráðgeva okk- um, sigur Høgni Hoydal. Roknað verður við, at fyrsti samráðingafundurin kemur at verða ein tann mest týðandi fundurin í samráðingunum um ríkis- rættarligu støðuna. Á hes- um fundi skal leistur finnast fyri mannagongdini í sam- ráðingunum, og møguleiki er eisini fyri, at partarnir koma víðari í hesum umfari. Høgni Hoydal, varaløg- maður, sigur, at danir hava allar fortreytir fyri at vera væl fyrireikaðir til samráð- Christiansborg verður karmur um fyrsta umfar av sam- ráðingunum millum donsku stjórnina og Føroya Lands- stýri um føroyskt fullveldi ingarnar. Uppritið og annað tilfar er umsett til danskt og sent stjórnini og fólkatings- limum, so teir eru eins væl kunnaðir um málið, sum føroyingar. – Vit rokna við einum ar- beiðsdegi til at leggja leistin fyri víðari samráðingum. Men, um annað hendir, ber ikki til at siga, sigur Høgni Hoydal. Ríkisrættarligu samráð- ingarnar millum donsku stjórnina og landsstýrið byrja fríggjadagin 17. mars klokkan 16:00 í danska for- sætismálaráðnum. Klekja steinbít í Nesvík Hjá Fiskaaling í Nesvík hava tey í løtuni gott hálvtannaðhundrað steinbíta- yngul gangandi. Steinbítarnir eru klaktir úr rognum, sum Norðheim hevur fingið í skeljatrolinum EDVARD JOENSEN Enn eru teir bara sum vanlig kombikk til støddar. Teir umleið 160 steinbítarnir, sum ganga í einum kari í Nesvík. Men vónandi fara teir at vaksa og verða til ein burðardyggan stovn, siga tey á Fiskaaling. Tað var heilt av tilvild, greiðir Poul Vestargaard á Fiskaaling frá, at tey fingu hesar steinbítarnar til Nes- víkar. Tað var ein dagin herfyri, at skeljatrolarin Norðheim av Oyri fekk ein gulligan klump, sum eitt hampiligt knetti, í trolið. Umborð á Norðheim vistu teir væl, at hetta vóru steinbítarogn, tí teir hava fyrr fingið tey í, meðan teir hava trolað eftir skeljum eystanfyri. Fyri nøkrum árum síðan lótu teir Fiskaaling eitt slíkt knetti, sum varð klakt. Men eitt óhapp førdi tá til, at steinbítarnir doyðu. Nú royndu teir so aftur, sigur Poul Vestergard. Teir lótu rognini í eina spann, har tey so vóru einar tveir dagar, til tað byrjaði at kleka. Síðan vórðu tey heintað av fólki frá Fiskaaling, sum fingu rogn og klaktan yngul til Nes- víkar. Á klekistøðini í Nesvík ganga nú hesir smáu stein- bítarnir í einum kari. Á Fiskaaling ætla tey at royna at fáa teir at vaksa og møg- uliga fáa ein stovn burturúr. Men tað er ikki nakað, sum tilætlað er, sigur Poul Vestergaard. Hetta er ein síðuvinningur, sum heilt av tilvild er dottin inn á gólvið, so at siga. So nú er bara at royna at fáa tað besta burt- urúr, sigur hann. sjálvstýrisrørðslu. Tí hevur tað ikki verið serliga møtu- mikið at skriva bókina. Høgni Hoydal veit ikki, um fleiri bøkur fara at koma frá hansara hond. Men hann sigur tó, at tá hann nú hevur skrivað bók á donskum, fer hann at umhugsa eisini at skriva bók á føroyskum. – Hendan bókin, eg havi skrivað, er sum sagt polit- isk. Tí kann eg ikki siga, um eg eri egnaður at skriva fagrar bøkur ella søguligar bøkur, tá eg enn ikki havi roynt tað, sigur Høgni Hoy- dal, ið heldur tað vera held- ur tíðliga at fara at skriva endurminningar. Olga verður samskipari Samskiparin, sum skal leggja arbeiðið við útjaðaraverkætlanini til rættis, er nú funnin tetsútbúgving í samfel- agsfrøði og samskifti. Hon skal orða ein ar- beiðssetning til nevndina at arbeiða eftir. Bara mannfólk Enn eru limirnir í nevnd- ini ikki valdir. Løgmaður segði í gjár við Dagblað- ið, at allar kommunurnar høvdu innstillað mann- fólk, og tað vildi javn- støðunevndin ikki góð- taka. Tí hava kommunur- nar nú fingið boð um at innstilla eitt mannfólk og eitt konufólk. Tá hetta er gjørt, kann nevndin setast. Ætlanin er eisini at seta ein verkætlanarbólk undir Undirvísingar- og Menta- málastýrinum, sum skal arbeiða við økismenning á teimum størru plássu- num kring landið. Fyri at tryggja saman- hang millum hesar verk- ætlanir verður skipað samband millum nevnd- irnar. EYÐUN KLAKSTEIN Tað verður Olga Biskop- stø í Klaksvík, sum skal samskipa útjaðaraverkæt- lanina hjá landsstýrinum. Hetta boðaði løgmans- skrivstovan frá fríggja- dagin. Verkætlanin kom í lag eftir ein fund um støðuna hjá útjaðaranum, sum varð hildin í Fugloy í fjør. Anfinn Kallsberg, løg- maður, avgjørdi tá, at ein bólkur skuldi arbeiða við málinum at menna útjað- aran. Ein nevnd, sum verður mannað við umboðum fyri útoyggjarnar og Løg- mansskrivstovuna, skal orða ein útoyggjapolitikk. Nevndin skal gera ítøkilig menningarhugskot, sum skulu tryggja virksemi og trivna á útoyggjunum. Ein samskipari skal standa fyri arbeiðnum, og tað verður Olga Biskop- stø, sum er útbúgvin cand. com. – tað er ein universi- Steinbítarnir í Nesvík eru enn ikki størri enn kombikk… Mynd: Edvard Jonesen JÓGVAN HUGO GARDAR, OSLO Jens Stoltenberg hevur síð- ani hóskvøldið arbeitt við at fyrireika sína fyrstu stjórn. Hann fekk møguleikan at taka við sum forsætisráð- harri í Noregi, tá Kjell Magne Bondevik ikki vildi góðtaka tað, sum meirlutin kravdi - at Noreg skal loyva bygging av gassorkuverk- um sum ikki eru CO2-frí. Jens Stoltenberg hevur bert havt fáar vikur sum leiðari fyri tingbólkinum hjá Arbeiderpartiet. Thorbjørn Jagland lat upp í hendurnar hjá Jens at gerast formaður í tingbólkinum og sam- stundis fekk hann sum upp- gávu at vera floksins boð uppá forsætisráðharra. Hetta hendi í februar, og nú skal Jens Stoltenberg um fáar dagar til Kong Harald, har hann skal vísa fram sína stjórn. Púrt einki er komið út um, hvønn Stoltenberg vil hava við í stjórn sína. Men git- ingarnar eru nógvar. Ein git- ing, sum neyvan er heilt av leið, er at floksformaðurin Thorbjørn Jagland gerst nýggjur uttanríkisráðharri. Hann er í dag formaður í uttanríkisnevndini í Stór- tinginum og hevur eisini nevnt sjálvur, at uttanríkis- málaráðið er í hansara huga. Jens Stoltenberg hevur lovað at í minsta lagi 40 pro- sent av ráðharrunum skulu vera kvinnur. Einstøk bløð hava gitt, at Stoltenberg kanska eisini vil velja at hava ein meirluta av kvinn- um í stjórnini. Ger hann tað, so er tað fyrstu ferð í søguni ,at slíkt hendir. Stoltenberg hevur ikki sagt, nær stjórnin skal vera klár, men vónar, at hetta kann gerast í vikuni. Annars hevur hann ikki nakra freist. Kjell Magne Bondevik og stjórn hansara situr, til Jens Stoltenberg er klárur. Nýggja stjórnin verður ein minniluta stjórn, har bert Arbeiderpartiet situr. Norska Arbeiderpartiet hev- ur ikki sitið í stjórn saman við øðrum flokkum áður, og sjálvt um tey í dag ikki eru líka avvísandi til samstarv, so hendir hetta ikki í hesum umfarinum. Møguleikin er størri aftan á Stórtingsvalið í september í 2001. Komandi norski forsætis- málaráðharrin verður tann 40 ára gamli Jens Stoltenberg Jens farin til arbeiðis Tórshavnar bý- ráð latið stuðul til ríðihøll Føroyskt íslandsrossafelag hevur fingið játtað knappa millión í stuðuli frá Tórshavnar býráð til at byggja ríðihøll í Havnadali JOHN JOHANNESSEN Tórshavnar býráð hevur gjørt av at stuðla Føroysk- um íslensktrossafelagi við knappari millión til at byggja eina ríðihøll og fel- agshøli fyri í Havnadali. Sjálv ríðihøllin skal vera 1.150 fermetrar til víddar. Síðani skal høllin eisini um- fata eitt felagshøli á 160 fer- metrar, somuleiðis sum 160 fermetrar verða tøkir oman á felagshølunum. Rossafelagið sigur í um- sókn síni til býráðið, at tað er avgjørt neyðugt við einari ríðihøll í Havnadali, tá hugsa verður um føroyska veðurlagið. Felagið vísir á, at tað javnan skipar fyri ríð- ing fyri brekað, og krevur hetta, at ein høll er til taks. Í umsóknini verður eisini víst á, at oman á felagshøl- unum verða 160 fermetrar til taks, ið býráðið kann nýta til barnaansing. Hendan spurningin hevur Tórshavn- ar býráð ikki tikið støðu til, men tað hevur gjørt av at játta rossafelagnum pening- in yvir trý ár. Rossafelagið roknar við, at ríðihøllin og felagshølini koma at kosta 2.798.000 krónur. Tað hevur søkt bý- ráðið um stuðul til ein trið- ing av prísinum og lands- stýrið um ein triðing. Sein- asta triðingin fíggjar felagið sjálvt. Landsstýrið hevur enn ikki svarað, um tað fer at stuðla rossafelagnum. Á grækarismessu Veri tú vælkomið tjaldrið higar aftur aftur. Nú er eingin hagi í Havnardali, eingin friðstaður at reiðrast. Nú ert tú urtagarðsfuglur og køksfuglur, fær tær ein mola saman við spurrum og øðrum húsavinum. Frælsi og sjálvbjargni? “Tjaldrið vera skal várt merki hvar vit halda fram”. yrkt grækarismessuaftan 2000 Regin Dahl