týsdagur 14. mars 2000síða 4

7 tíðindablaðið sosialurin Nr. 51 - 14. mars 2000 6 tíðindablaðið sosialurin Nr. 51 - 14. mars 2000 ÁKI BERTHOLDSEN –Tað skal vilja sera illa til, um arbeiðssteðgurin í fólka- skúlanum fer at nerva próv- tøkurnar í summar. Tað heldur í hvussu so er Hensar Ellingsgaard, sum er deildarstjóri fyri fólka- skúlan í Undirvísingar og Mentamálastýrinum. Lærarafelagið hevur blokerað arbeiðið í teimum nevndum, sum gera upp- gávurnar til próvtøkurnar. Og eitt nú hava nógv stúrt fyri, at tær ikki fóru at verða lidnar til tíðina, umframt at at heldur ikki fór at eydnast at fáa aðrar fyrireikingar til próvtøkurnar frá hondini. Men hesum nýtist ongum at stúra fyri, sigur Hensar Ellingsgaard. Hann sigur, at nevndirnar, sum gera uppgávurnar til próvtøkurnar, vóru lidnar við arbeiðið longu í farna mánaði og uppgávurnar fara Tað er ongin vandi fyri próvtøkunum málastýrið hevur nakað við at gera, í fyrsta umfari í hvussu so er. – Tað stendur í lógini, a tað er skúlin og tey, sum hava eftirlitið á staðnum, skúlanevndir og skúlaráð, sum skulu tryggja dygdina í undirvísingini. – Men dregur arbeiðs- steðgurin út, kann tað sjálv- andi verða ein trupulleiki. Hann vísir annars á at børnini hava undirvísingar- skyldu. Men hann heldur ikki, at hendan skyldan er áløgd foreldrunum, nú skúlin ikki megnar at røkja hesa skyld- una eina tíð. – Har skúli er, hvílir hendan ábyrgdin á skúlan- um at tryggja, at undirvís- ingin er ílagi. Tí haldi eg ikki, at vit skulu leggja hesa ábyrgdina á foreldrini her og nú, sigur hann. Men nú eru tað foreldur, sum hava tikið børnini úr nú til prengingar. Sostatt skuldi ongin orsøk verið tið at stúrt fyri próv- tøkunum, sum byrja seinni helvt í mai. Eitt annað er so tað, at um arbeiðssteðgurin dregur út, so kann tað fara at knípa hjá næmingunum at koma í- gjøgnum alt tað, sum er kravt, at tey skulu lesa fyri at sleppa til próvtøku. Men deildarstjórin fyri fólkaskúlan heldur ikki, at tað er orsøk til at stúra fyri tí enn. Í øllum førum heldr hann ikki, at hetta er eitt mál, sum Undirvísingar og Menta- skúlanum. Tað hava tey gjørt, tí nú so nógvir lærarar hava lagt arbeiðið niður, hevur tað ført við sær, at hava børnini nógvar frítímar ínn ímillum. Men lærararnir, sum eftir eru, hava ikki umstøður til at taka fulla ábyrgd av øll- um hesum børnunum í frí- tímunum. Av tí sama eru tað mong, sum ganga fyri vág og vind ein part av degnum. Og hetta hava nógv for- eldur so stóran ampa av, ikki minst har nógv ferðsla er, at tey hava tikið børnini úr skúlanum. Men hetta heldur Hensar Ellingsgaard er eitt mál ímillum foreldrini og tann lokala skúlamyndugleikan, skúla og skúlanevndir og - ráð Annars vil Hensar Ell- ingsgaard ikki gera við- merkingar til sjálvan ar- beiðssteðgin. – Uppgávurnar til próvtøkurnar í summar, skuldu vera lidnar longu í februar, og tær fara nú til prentingar, sigur Hensar Ellingsgaard Fylla skipið upp á eitt gott samdøgur –Fiskiskapurin eftir svartkjafti er góður í løtuni. Skipini royna vestanfyri Írland og tey fylla lastina uppá eitt gott samdøgur Leygardagin kom Gøtutróndur søkklaðin á Fuglafjørð at landa til Havsbrún. Mynd: Jonhard Hammer urin, teir taka ímóti, verður kallaður ídnaðarfiskur. Teimum dámar fult so væl at kalla hann fóðurfisk. Og á Havsbrún verur lagt afturat, at hetta er ein fram- leiðsla sum tað loysir seg at gera burturúr svartkjaft- inum. eitt nú, hvussu skjótt teir sleppa framat at landa og tíðin tað tekur. Annars eru tað eisini virki í bæði Noregi og Danmark, sum taka ímóti svartkjafti,m men tað er aftur nógv longri at sigla. Prísurin er góð 50 oyru fyri kilo, og tað er hampi- ligt. Men prísurin er nógv tengdur at, hvussu feitur svartkjafturin er, og hesa tíðina er hann sera rak. Á Havsbrún verður svart- kjafturin malin til mjøl og skotskar, og írskir, men eis- ini íslendskir. Orsøkin til, at teir koma til Føroya er í fyrsta lagi, at hetta er plássið, sum stytst er at sigla til fyri at sleppa av við lastina. Tvs, at at tað er stytti at sigla til Skotlands og til Hetlands, men har er bara ein verksmiðja í hvørjum stað, so tað er ofta trupult at sleppa framat. Men harumframt hevur sjálvandi prísurin og um- støðurnar annars sítt at siga, landaði til Havsbrún, var nettupp Gøtutróndur, sum kom søkklaðin á Fuglafjørð leygardagin við 2.691 tons- um í lastini. Somuleiðis er Christian í Grótinum á veg við einum 2.000 tonsum, hann skuldi koma á Fuglafjørð í dag. Í løtuni er svartkjafturin vestanfyri Írland, einar 400- 500 fjórðingar úr landi í Føroyum. Á Havsbrún vænta teir eisini fleiri útlendskar bátar teir næstu dagarnar, bæði ÁKI BERTHOLDSEN Tað hevur hilnast væl hjá skipunum, sum fiska svart- kjaft. Og tað kemur væl við hjá Havsbrún í Fuglafirði. Hesa seinastu tíðina hava fleiri bátar verið hjá Havs- brún við svartkjafti og fleiri eru væntandi. Men mest eru tað Gøtu- tróndur og Christan í Grót- inum, sum hava verið í Fuglafirði. Seinastu báturin, sum lýsi verður úrskilt. So verður mjøl, lýsi og annað blandað saman og gjørt til fóður, sum so aftur verður ivið alifiski, sum verður seldur í dýrum dóm- um niðri í Evropa. Tí eru fuglfirðingar ikki longur so fegnir um, at fisk- Hetta er árstíðin, tá ið keypssamtøkurnar kring landið halda sínar árs- fundir. Og nú hóskvøldið verð- ur fundurin í Eysturoy og hann verður í Muntra í Fuglafirði klokkan 20 hóskvøldið. Tað er limafelagið í Eysturoynni, sum skipar fyri fundinum og tað eru sjálvsagt limirnir í FK, sum hava atgongd til fundin. Limafelagið í Eysturoy umboðar teir báðar FK- handlarnar, tann í Fugla- firði og tann í Saltangará. Hesi seinastu árini eru hesir limafundirnir bótað- ir við áhugaverdum fyri- lestrum, sum fakfólk á ymsum økjum hava hild- ið. Og soleiðis verður aftur í ár. Í fundinum í Eystur- oynni fer sálarfrøðingur- in, Anna Debes Hentze, at halda fyrilestur um „sorg og kreppu“ Í fyrilestrinum fer hon at greiða frá kreppu- gongdini og um, hvussu ein kann hjálpa fólki, sum eru í sálarligari kreppu. Tað plagar at vera fitt av fólki á ársfundunum hjá Keypssamtøkunum kring landið, sum sam- stundis er ett hugnaligt kvøld við einum drekka- munni og einum kakubita afturvið. Men á ársfundunum verður sjálvsagt greitt frá virkseminum hjá teimum ymsu FK-handlunum. Umframt felagið í Eyst- uroynni, eru fýra onnur limafeløg kring landið. Eitt er í Norðoyggjum, eitt í Vágum, eitt í Suðuroy, og so tað í Streymoynni, sum um- boðar teir báðar handl- arnar í Havn. FK-fundur í Eysturoy Føroya Keypssamtøka í miðbýnum í Havn Sær svart út DAGFINN OLSEN Signar á Brúnni hevur um vikuskiftið verið í loftmiðl- um við áskoðan síni um ar- beiðssteðgin og ósemjuna millum Føroya Lærarafelag og Fíggjarmálastýrið.Tað løgna við hesum var, at hann tóktist samdur við mongum, ið Lærarafelagið førdi fram og tískil ósamdur við partamanni sínum, Kar- sten Hansen, fíggjarmála- ráðharra. Signar á Brúnni, lands- stýrismaður við menta- og undirvísingarmálum, metir vera rætt og rímiligt av Før- oya Lærarafelag at vísa á øktu arbeiðsbyrðuna, ið nýggja fólkaskúlalógin hev- ur við sær Sigur ikki eitt í dag, og annað í morgin Spurdur, um hann við slík- um úttalilsum ikki er bangin fyri at gera støðuna hjá partamanni sínum, fíggjar- málaráðharranum Kartin Hansen, verri, sigur Signar á Brúnni, at hann sigur ikki annað, enn hann altíð hevur sagt og at hetta ikki snýr seg um partapolitikk. – Eg sigi ikki eitt í dag, og annað í morgin. Eg sigi tað, eg havi sagt alla tíðina. Tá nýggja lógin varð løgd fram fyri løgtingið, sat eg í andstøðu. Í dag siti eg í samgongu, men ein eigur altíð at hava seriøsa viðgerð av málum, sigur Signar á Brúnni. Orsøkin til truplu støðuna Hóast Signar á Brúnni hev- ur verið frammi við, at hann heldur Lærarafelagið hava ávísan rætt í krøvum sínum, so sigur hann seg ikki duga at seta neyv tøl á í hesum málinum. – Longu tá lógin varð løgd fram vísti eg á, at ong- ar útrokningar vóru gjørdar, ið vístu kostnaðin, ið hon hevði við sær. Lærarafelag- ið kom tá við útrokningum og sammetingum við Dan- mark og vísti á útreiðslur upp á einar 80–90 milliónir. Onnur vístu á einar 40 milli- ónir. Í dag sigur Lærara- felagið einar 18 milliónir í ár. Tá lógin kom fyri løg- tingið, fekk tingið at vita, at kostnaðurin var einar 8 - 9 milliónir. Tí er støðan so trupul í dag, vísir Signar á Brúnni á. Ikki stríð millum partamenn Hann vísir á, at hetta er als ikki tvídráttur millum parta- menn, hóast Signar á Brúnni sum landsstýris- maður við skúlamálum hev- ur úttalað seg og ikki tykist samdur við samráðingar- mótpartinum hjá Lærara- felagnum, Karsten Hansen, ið er partamaður hjá Sign- ari. – Hetta er ikki tvídráttur millum meg og Karsten Hansen, sigur Signar á Brúnni, sum tó vísir á løgnu støðu sína, tí hann hevur einki við sjálvar samráðing- arnar at gera, men situr tó eftir sum Svarti Per, tá av- leiðingarnar koma. Kundu nýtt tíðina betri Signar á Brúnni sigur, at hann hevði sagt tað sama, uttan mun til, um fíggjar- málaráðharrin var ein annar og uttan mun til flokk. – Hetta snýr seg ikki um partamenn, ella ikki, men um at viðgera eitt mál seri- øst, sigur Signar á Brúnni, ið væl skilir Karsten Han- sen, ið ikki vil geva meira í hækking, enn tey 6,5%, ið onnur feløg hava fingið. - Men so mugu partarnir seta seg niður og finna útav, hvat tað er, sum er nýtt í lógini og hvat hetta hevur við sær. Eg haldi, at partar- nir kundu havt nýtt tíðina betri, sigur Signar á Brúnni. Verkfall rakar ósek Signar á Brúni metir, at støðan í skúlunum nú er ikki haldgóð, nú arbeiðssteðgur er, og Lærarafelagið um- hugsar at herða tiltøkini. – Verkfall rakar altíð tey – Eg helt semingsuppskotið vera gott og nakað, ið báðir partar kanska kundu góðtaka. Men staðfestast má, at hvørgin parturin tók við semingsuppskotinum, og tí sær svart út. Eftir at Signar á Brúnni um vikuskiftið mestsum gav Lærarafelagnum rætt í krøvum sínum, og tískil tykist ganga ímóti partamanni sínum, fíggjarmálaráðharranum, so metir Signar á Brúnni, at talan er ikki um partapoli- tikk, men at geva málinum seriøsa viðgerð – Hetta snýr seg ikki um partamenn, ella ikki, men um at viðgera eitt mál seriøst. Partarnir mugu seta seg niður og finna útav, hvat tað er, sum er nýtt í lógini og hvat hetta hevur við sær. Eg haldi, at partarnir kundu havt nýtt tíðina betri, sigur Signar á Brúnni. Dómur fallin Savnsmynd Fyri tíð síðani skrivaðu vit her í blaðnum um mál, har ósemja var millum starvs- fólk á eini hárfríðkannar- stovu og eigaran av stovuni. Ósemja var um lønarviður- skifti í samband við byrjan av lærusáttmála og starvs- tíð. Rætturin hevur nú felt dóm í málinum. Talan er um 3 mál, ið eru lík og Havnar Handverkarafelag hevur verið umboð hjá hárfríðk- arunum, ið settu fram end- urgjaldskrav mótvegis ar- beiðsgevaranum. Rætturin hevur gjørt av, at eigarin av hárfríðkannar- stovuni skal gjalda teimum 3 starvsfólkunum tilsamans 123.013,99 krónur í endur- gjaldi. Enn er ikki greitt, um dómurin verður kærdur. - do - Grækarismessa Ymsastaðni kring landið varð skipað fyri haldið sunnudagin. Hetta var fyrsti sunnudagur í føstu og Grækarismessa. Í ka- lendaranum sæst eisini óseku. Nú eru tað foreldur og børn og mong øki kring landið eru hart rakt, sigur Signar á Brúnni, sum tí vón- ar eina skjóta loysn á sátt- málaósemjuni millum Fíggjarmálastýrið og Før- oya Lærarfelag. Sær svart út Men Signar á Brúnni við- gongur, at tað tykist trupult at fáa partarnar at nærkast hvør øðrum. Tá semingsmenninir fyri viku síðani komu við sínum uppskoti undir samráðingu- num undan arbeiðssteðgi- num, helt Signar á Brúnni, at teir høvdu gjørt gott avrik og at møguleiki var fyri semju. – Eg helt semingsupp- skotið vera gott og nakað, ið báðir partar kanska kundu góðtaka. Men stað- festast má, at hvørgin part- urin tók við semingsupp- skotinum, og tí sær svart út. Talan kann óivað gerast um drúgvan arbeiðssteðg, metir Signar á Brúnni. Samband hevur ikki verið millum Føroya Lærarafelag og Fíggjarmálastýrið, síðani tað brast týskvøldið. Lær- arafelagið hevur tó gjørt greitt, at har meta tey, at bólturin liggur hjá Fíggj- armálastýrinum. Semings- menninir ætla ikki sjálvir at taka stig til samráðingar, men bíða, til partarnir heita á teir. nevnd Quadragesima. Grækarismessa verður vanliga hildin kring landið og tað sigst, at henda dag koma tjøldrini. Eins og aðrastaðni, varð í Vági skipað fyri Græk- arismessuhaldi, ið var við minnisvarðan. Kirkjukórið Ljómur sang, Dánjal Bjarkhamar helt røðu og skótar lut- tóku eisini. Fitt av fólki hevði leitað sær til minnisvarðan hesa løtuna sunnudagin. - do -