týsdagur 1. desember 2009síða 10

10 tíðindi Nr. 230 - 1. desember 2009 Nýggja bókin Meinski Minkur er ein øðrvísi myndabók, sum minnir um eina teknirøð í útsjónd og bygnaði. Hon er um minkin Minkur, sum er ein meinskur lús askarvur og ógvuliga, ógvuliga ríkur. Ein dagin skal hann halda eina stóra veitslu fyri at gera seg upp fyri øllum. Hann bjóðar øll­ um í veitslu, men skilur ikki, hví ongir gestir koma. Man tað vera tí, at Min kur er ein vána vin­ ur? Anna Maria Reinert hevur týtt bókina, sum Bóka deildin gevur út -ave- Stríðið millum trúgv og vitan, ímillum átrúna og politikk og ímillum vit og pátrúgv er evnið í bókini Trúgv og vantrúgv, sum A. Guttorm Djurhuus hevur týtt til føroyskt úr svenskum eftir Christer Sturmark Týðing Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Sum dømi um, at átrún að­ arligur ágangur eisini er nak að, sum rakar í eini lítlari føroyskari bygd tekur týðarin Guttormur Djurhuus eitt barnaminni fram í byrj­ anini á bókini, har hann greiðir frá, hvussu hann sjálv ur varð frelstur undir oki. Dundurtala í Kunoy ”Eg vaks upp í Kunoy hjá ommu og abba, Marin Malenu og Andrias Seyð­ berg, í Uppistovu, har prest­ ur eisini gisti, tá ið hann kom til bíggjar at halda gudstænastu ella aðra kirkju liga tænastu. Tað var á sumri í 1948 at maður var deyður av van­ lukku á fjalli. Maðurin var kirkjufólk, og fór sostatt til gravar úr kirkjuni, og kom prestur, N. J. Rasmussen, úr Klaksvík at jarða mannin. Fleiri av børnunum vóru vorðin limir í brøðra mein­ igheitini, og var henda sama dag ein av trúboðarunum frá samkomuni, staddur í bygdini, og hevði okkurt av børnunum biðið hann um at siga nøkur orð á grøvini. Tá ið prestur hevði lisið elli­ gomlu mánabønina og kast­ að jørð á, fór trúboðarin yvir til prest og spurdi um hann kundi sleppa at siga nøkur orð. Tann hampa­ maður, ið prestur var, nokt­ aði hann honum tað sjálv­ andi ikki. Trúboðarin bað so tey, ið vildu lurta eftir sær um at standa uppi og at fara úr húgvuni. Hini kundu fara. Sjálvur stóð eg undir liðini á abba og setti hann seg niður á ein stein og setti húgvuna á høvdið. Tí for­ vitin var hann og vildi hava at vita, hvat ið maðurin hevði at siga. Helst havi eg gjørt tað sama, hóast eg ikki minnist tað fyri vist. Húgvu havi eg tó neyvan havt. So fór trúboðarin undir eina dundurrøðu. Ikki minn ist meg rættiliga í stak lutum, hvat ið hann segði, men inngangurin var nakað soleiðis: ”Nú hava tit ringt og sungið henda mann til helviti...” Frelstur undir oki Tá ið dundurrøðan var liðug, fóru abbi, prestur og eg spákandi Suður á Bø til Uppistovu. Ikki varð nakað sagt á leiðini, men báðir hesir tilkomnu menn, sum farnir vóru um miðan aldur, grótu. Ikki fór prestur í ervi, men varð sitandi uppi á prestakamarinum til hann fekk fart aftur til Klaks vík­ ar. Frá tí degi av haldi eg meg at kunna siga, at eg var frelstur undan átrúnað ar­ ligum oki. So var tað tá, og ikki er tað batnað. Helst tað øvugta. Átrúnaðarligur yvir gang­ ur er sostatt ikki nakað fremmant, sum bara er úti í heimi. Hann er so sanniliga eisini vanligur her heima hjá okkum sjálvum.” Neyðug amboð Guttormur Djurhuus vísir á, at við bókini leggur Christ er Sturmark grund­ støði undir einari humanist­ iskari lívsáskoðan, uttan nakr an gud og aðrar yvir­ natúrligar verur. Hann ber fram próvgrundir fyri eini sterkari trúgv á menniskja við humanistiskum og lívs­ játtandi virðum í miðdepli­ num. Lesarin fær tey neyð­ ugu amboðini til at kunna møta pátrúgv, new age og aðrari átrúnaðarligari pá ­ trúgv, frá einum føstum støði. Christer Sturmark er fødd ur í 1964 í Stokkholmi, og hevur verið formaður í svenska humanistiska fe ­ lag num síðani í 2005, og hevur tey seinastu árini skrivað og hildið fyrilestrar um umhvørvisgreining og umhvørvisansing. Í dag stendur hann á odda fyri eini tankasmiðju undir utt­ an ríkispolitiska setrinum, um týdningin av átrúna í altjóða politiki. Tað er forlagið Rísandi sól, sum gevur út bókina, ið fæst í bókabúðunum. Millum trúgv og vitan Við bókini »Trúgv og vantrúgv« fær lesarin nøkur amboð at møta pátrúgv frá einum føstum støði, sigur týðarin Guttormur Djurhuus Fregnir ressast við aftur Undir heitnum »Fregnartænastan« fara nakrir av pennunum, sum í síni tíð myndaðu blaðið Fregnir, nú aftur at gera vart við seg á heimasíðuni hjá Sprotanum TænasTa Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Forlagið Sprotin fer nú undir eina tænastu við tíð­ indum um nýggjar bókaú­ tgávur, greinir, málslig tíðindi og hugleiðingar. Tænastan fer at ganga undir heitinum Fregnar tæn­ astan, og her fara nakrir av landsins nógvu pennum at skøra í tilveruni við grifl­ inum ­ umframt nógv teirra, sum á sinni skrivaðu blaðið Fregnir. Fregnartænastan fer at kunna um nýggju greinirnar gjøgnum teldupost við leinki til heimasíðuna hjá Sprot anum á www.sprotin. fo, har fólk kunnu melda til tíðindi frá tænastuni. Í skrivi boðar Fregnar­ tænastan frá, at innihaldið í greinunum verður ikki á nakran hátt avmarkað til bók mentir og mál. Tær hjartans meiningar, ið tey skrivandi hava um øll hugsandi viðurskifti, sleppa fram í ljós her ­ hug leið­ ingar, viðmerkingar av ymsum slagi, okkurt skemt, kanska onkrar politiskar greiningar, onkrar for vitnis­ ligar søguligar keldur, kunn ingar um nýggjar bøk­ ur, ummæli og umrøður. Longu nú ber til at lesa fyrstu greinarnar frá Fregn­ artænastuni, sum halda seg til eittans mál: »Teksturin skal verða so mikið væl skrivaður, at hann er verdur at lesa. Tað skal vera vert at brúka løt­ una at lesa tekstin«, verður sagt. Øðrvísi myndabók til tey smáu Myndabókin »Meinski Minkur« minnir mest um eina teknirøð Longu nú ber til at lesa fyrstu greinarnar frá Fregnartænastuni hjá Sprotanum Herferð ímóti aling Norska uttanríkisráðið hevur biðið sínar sendistovur kring heimin vera á varðhaldi, nú ein felagsskapur er farin í hernað ímóti norsku laksaalingini. Felagsskapurin, sum nevnir seg Pure Salmon Campaign, ferðast kring heimin við einari sjónbandaupptøku, sum roynir at sannføra fólk um, at norðmenn skaða bæði fólk og náttúru við alistøðum, sum teir hava í Írlandi, Skotlandi, Kanada og Kili. Millum annað vil felagsskapurin vera við, at alistøðirnar, sum norðmenn eiga í Kili, brúka nógv meiri heilivág enn alistøðirnar heima í Noregi.