fríggjadagur 4. desember 2009síða 12

12 Nr. 233 - 4. desember 2009 SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Veðurlagsfundurin í Keypmannahavn Nú mánadagin verður loksins sett hol á nógv umrødda veðurlagsfundin í Keypmannahavn við luttøku av granskarum, vísindafólki, embætisfólki og politikarum úr øllum heimsins londum. Helst man hetta vera størsta altjóða tiltak, sum nakrantíð hevur verið hildið ikki bert í Keyp manna­ havn men í øllum Norðurlondum. Tað er greitt, at so stórt tiltak fer av álvara at vera við til at seta fokus á Norðurlond og her ikki minst Danmark. Tað í sær sjálvum er áhugavert, eisini fyri okkum, sum eru partur av einum ríkis felags skapi, sum í heimshøpi fyllur rættiliga nógv, tá tosað verður um veðurlagsbroytingar. Her hugsa vit sjálvandi fyrst og fremst um heimsins størstu oyggj, Grønland. Kjarnin í hesi ráðstevnu ella fundi er, hvussu heimsins lond megna at steðga ella minka um ta dálking og ringu avleiðingar, sum CO2 útlátið hevur. Fundurin í Keypmannahavn er eitt framhald av tveimum øðrum veðurlagsfundum, tí í Rio de Janeiro og Kyoto. Ávaringarnar frá granskarum og veðurlagsserfrøðingum eru sera víttfevnandi, og taka heimsins lond ikki stig til at minka munandi um útlátið av CO2 komandi mongu árini, so fer tað at fáa vanlukkuligar fylgjur fyri mannaættina verður sagt. Tí liggur í luftini, at luttakararnir á fundinum í Danmark skulu taka avgerðir, sum veruliga fara at merkjast. Hóast flestu granskarar vilja vera við, at tað fara at henda ógvusligar broytingar í veðurlagnum í framtíðini, um vit ikki royna at minka um ta dálking og yvirupphiting, sum kemur av manna hond, so eru eisini granskarar, sum halda, at alt ov nógv er gjørt av. Hesir vísa m.a. til, at broytingarnar, sum henda í veðurlagnum, í stóran mun koma av náttúrligum orsøkum, eitt nú virk seminum á Sólini. At hesar eru afturvendandi. Nú beint undan fundinum er komið fram, at gransk arar við vilja hava gjørt tølini fyri upphiting meira døpur enn veruleikin er. Hetta greiðir okkara veðurlagsmaður Bogi Eliasen, cand.scient.pol frá aðrastaðni í blaðnum. Miðlarnir í Miðlahúsinum fara sjálvandi eisini at fylgja fundinum í Keypmannahavn og leggja vit fyri í dag við bakgrundsgrein og analysu, sum Bogi Eliasen hevur skrivað. Eisini fara vit at hava fólk á staðnum. Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Svein Rógvi Nielsen Ljósstein sveinrogvi@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Ætlanin hjá nøkrum limum í Tórshavnar Býráði at savna allar 10. flokkar í Eystur­ skúl anum er tikin úr leysum lofti, og enn hava hesir bý ­ ráðspolitkarar ikki megnað at víst á, hvat sakligt og fakligt grundar lag hendan ætlan byggir á. Ein kann spyrja seg sjálv­ an, um ætlanin at savna allar 10. flokkar í Eysturskúlan­ um er partur av onkrum størri politisk um rossa­ handli, sum vit ikki fáa eyga á beint nú, ella um hetta veruliga eru fáfongdir politikarar, ið fara fram eftir fummum í síni tráan eftir at vísa politiska valdið í verki. Sama hvussu vit svara hesum spurningi, so er eyð­ sýnt, at hesi fólkavaldu hugsa ikki um heildina í málinum, tí tey megna ikki at vísa á eitt sakligt og fak­ ligt grundarlag fyri at savna 10. flokk í Eystur skúlanum. Higartil hava vit bara hoyrt politiskar hugsan ir, meðan fakligar og sakligar grund­ gevingar tykjast ikki at finnast. Vit, sum umboða Tórs­ havnar Kommunu skúla, kunnu ikki góðtaka, at fólka­ vald, sum ongan fak ligan kunnleika hava, á henda hátt taka avgerðir yvir høvdið á næmingum, foreldrum og teimum, sum dagliga starvast í skúlan um. Kommunuskúlin hevur í nógv ár havt eitt gott tilboð í 10. flokki, og tað sæst eisini aftur í næmingatøl unum. Ein sera stórur part ur av næm­ ing unum velur at taka 10. flokk í Tórs havnar Komm­ unuskúla. Í ár valdu 80 av tilsamans 102 næmingum at halda fram í 10. flokki í Komm unuskúlanum. Til sam met ingar kann nevnast, at 53 av 112 næmingum valdu at fara í 10. flokk í Eystur skúlanum. Mistulka 10.-floks álitið Í einum áliti frá 2007, “10. flokkur – ein øðrvísi skúli”, verður Eysturskúlin nevndur sum ein møguleiki at hýsa 10. flokki burturav, tí talan er um eina skjóta og bíliga loysn. Men sam stundis verður víst á, at vandin er, at nýggi skúlin tá liggur inni í einum øðrum skúla. Tað tykist sum býráðspolitikarar í óðum verkum hava bitið seg fastar í hendan partin av álitinum, sum lættliga kann gerast ein lappaloysn. Tann, sum hinvegin lesur álitið við opnum sinni, sær, at besta loysnin er ein ser­ ligur 10. floks depil, sum liggur í einum skúla fyri seg, og sum hevur sjálv støðuga leiðslu og lærarar, ið bert undirvísa á hesum skúla. Tað er ein dýr, men gjøg­ numførd heildarloysn, sum heldur inn í framtíð ina, og sum byggir á eitt sakligt og fakligt grundar lag. Men neyvan fæst hend an loysnin í bræði, og tískil hevði verið rættast at hugt eftir einari millum loysn við støði í teirri sann roynd, at 10. flokkur virkar væl í Kommunu­ skúlanum. Millumloysnin finst eis ini í álitinum, har møgu leik in fyri tveimum 10. floks deplum verður nevnd ur – ein um í Tórs havnar Komm­ unuskúla og einum í Eystur­ skúlanum. Men líka leggja býráðs politikarar í tað. Tað tykist heldur ikki nerva teir, at lærararnir í Eysturskúl an­ um fyri fleiri árum síðani savnaðu undirskriftir ímóti at savna allar 10. floks næmingar í Eystur skúlan um. Hetta var langt áðrenn álitið um 10. flokk var skriv að, og lærararnir vístu tá á, at teir stúrdu fyri, hvørj ar avleiðingarnar fóru at verða fyri restina av skúlan um, um ein so stórur hópur av 16­17 ára goml um skuldi stúvast saman í Eysturskúlanum. Tvs. at besta loysnin finst ikki, fyrr enn ein skúli burturav er funnin til 10. floks næmingarnar í Havnini, sum næsta ár verða tilsamans 180 í tali. Næstbesta loysnin er so tveir 10. floks deplar, til ein endalig loysn er funnin. Tað undrar, at býráðs politik arar ikki velja hend an trygga leistin at ganga eftir, men at teir heldur velja at mistulka álitið um 10. flokk og miðvíst royna at drukna málið í undan førslum. Undanførslur Býráðspolitikarar brúka 10. flokk á Bornholm sum grundgeving fyri ætlanum sínum í Havn. Teir hugsa tó ikki um, at har er talan um ein gjøgnumførda heildarloysn, og at har vóru tey so fræg at spyrja næm­ ingar, foreldur og starvs fólk, áðrenn 10. floks depilin var settur á stovn sum endalig loysn – og ikki sum lappaloysn. Marin Katrina Frýdal, býráðslimur, og nakrir av hennara samgongufeløgum í býráðnum hava eisini valt at grugga málið við heild ar­ ætlanini fyri umvæling arnar í Kommunu skúlan um. Tøl sum 18, 22, 25 og 35 milliónir krónur hava verið nevnd á ein slíkan hátt, at lesarin kann fáa ta fatan, at tað er kostnaðurin fyri at halda fram við 10. flokki í Kommunuskúl anum. Hesi tøl hava einki við 10. flokk at gera, men eru hinvegin politiskt orða skvaldur í sambandi við heildarætlanina fyri Kommunuskúlan og tær umvælingar, sum eru hart tiltrongdar, tí býráðssam­ gongur í ártíggjur hava latið skúlan farið í misrøkt. Tað er hugstoytt at hugsa um, at býráðspolitikarar á henda hátt royna at ør kymla borgararnar. Teir áttu ístaðin at sagt fólki sannleikan aftan fyri tær umvælingar, sum nú eru settar á breddan. Men teir velja heldur at tiga burtur ta sannroynd, at tveir næm ingar skuldu koma illa fyri í skúlanum, áðrenn Arbeiðseftirlitið tvingaði býráðið at gera ein heildar­ ætlan fyri Tórshavnar Kommunuskúla. Annar næmingurin fekk elektrisk an stoyt í skúlanum, og hin var innlagdur á Lands­ sjúkrahúsið, tí hann fekk andatrupulleikar av blámu­ soppi í skúlanum. Hóast truplar hølisum­ støður hevur Tórshavnar Kommunuskúli megnað at givið 10. floks næmingum góðar námsfrøðiligar um støður við góðum lærar­ um. Hesir lærarar hava eisini ein týðandi leiklut í øðrum flokkum, har teir undirvísa. Um 10. flokkur skal úr Kommunu skúl an um verður neyðugt at siga 13 lærararum úr starvi, og tað fær sjálvsagt avleið ingar fyri restina av skúl anum, har lærararnir eisini undirvísa. Marin Katrina Frýdal segði í telefonviðtalu við ein lærara í Tórshavnar Kommunuskúla 3. novemb­ er, at “eingin er áhugaður í at knúsa nakað sundur, sum riggar”. Men tað verður júst tað, sum hendir, um býráðið heldur fast í ætlanin at savna allar 10. floks næmingar í Eyst urskúlanum, tí samstundis verður vælvirkandi skúla umhvørvið í Kommunu skúlanum sindrað til frama fyri eina loysn, sum eingin kennir. Skúlastýri og leiðsla í Tórshavnar Kommunu skúla vóna og vænta, at tit fólkavaldu hálsa um og vísa virðing, soleiðis at tit ístaðin fara at arbeiða fyri eini heildarloysn, sum tekur støði í einum saklig um og fakligum grundar lagi. Tórshavn, 3. desember 2009 Foreldraumboðini í skúla­ stýrinum í Tórshavnar Kommunuskúla Andrea Heindriksdóttir, forkvinna Henry Olsen, næstfor- maður Heri Joensen, stýrislimur Einki sakligt grundarlag undir 10.-floksætlanini