týsdagur 4. desember 2001síða 4

6 Nr. 235 - 5. desember 2001 Nr. 235 - 5. desember 2001 7 Tað var heppið, at Almanna- og heilsu- skúlin varð lagdur í Suðuroy, sigur ein av næmingunum, Hildi- garð Djurhuus, úr Fuglafirði ØKISMENNING Áki Bertholdsen – At fara til Suðuroyar at ganga í skúla er onki at stúra fyri. Hildigarð Djurhuus úr Fuglafirði er ein av næm- ingunum, sum júst hevur tikið prógv á nýggja Al- manna- og Heilsuskúlanum í Suðuroy. Og hon heldur, at tað hevur bara verið ein fyri- munur, at skúlin er í Suð- uroy og ikki í miðstaðar- økinum. Tá ið tað varð gjørt av, at skúlin skuldi vera í Suð- uroy, og ikki í Havn, varð eitt ramaskríggj. Bæði pol- itikarar og fakfólk vóru fullvís í, at hetta fór at for- koma skúlanum. Skúlin mátti liggja í Havn, tí tað var avgerandi, at hann var tætt við Sjúkrasystraskúlan og Landssjúkrahúsið. Tey vístu eisini á, at teir flestu av næmingunum vóru til- komnar konur og tær fóru aldrin at hætta sær heilt til Suðuroyar at ganga í skúla. Nú er útbúgvingin roynd í verki, tí fríggjadagin fingu teir fyrstu næmingarnir prógv. Tískil kundi tað verið hóskandi at biðið eina av hesum tilkomu konunum um eina eftirmeting. Og eftirmetingin er púra greið. – Eg kann beinanvegin siga, at allir fordómar eru so púrasta gjørdir til skammar, sigur Hildigarð Djurhuus, nýklaktur heilsu- røktari av skúlanum í Suð- uroy. Hon leggur afturat, at í hesum mál talar hon ikki bara fyri seg sjálva. – Hetta eru vit allar púra samdar um, sigur hon. Hon sigur, at tað hevur verið bæði læruríkt og spennandi at ganga í skúla. – Hóast eg havi arbeitt í nógv ár, hava vit nú fingið eina aðra barlast. Hon heldur eisini, at tað var stuttligt og nakað serligt at vera í tí fyrsta flokkinum, sum fekk hesa útbúgving í Føroyum. – Vit hava eisini havt avbera góðar lærarakreftir og vit eru eru sera væl nøgdar við tíðina í Suðuroy. Væl móttikin Hildigarð Djurhuus sigur eisini, at tey hava verið sera væl móttikin í Suðuroy. Næmingarnir hava búð í ymsum húsum, sum skjótt fingu navn: Eysturoyarhús- ið var í Trongisvági, Sand- oyar- og Klaksvíkarhúsið var í Froðba og Vágahúsið var í Válinum. – Vit hava følt okkum sera vælkomin og suðuroy- ingar hava verið sera blíðir. Hon sigur, at nógv varð tosað um, at tað var onki skúlaumhvørv í Suðuroy, men tað er ikki rætt. Vit hava skapt okkara egna skúlaumhvørvið og vit hava eisini eitt røktarfakligt um- hvørvið at kalla í túnin um, tí bæði sambýli, ellis- og røktarheim og sjúkrahús er beint við, umframt at sam- býli eisini er í Vági. – Eg haldi, at tað hevur riggað sera væl. Men tað besta við, at skúlin er í Suðuroy hevur í veruleikanum verið, at tær ikki eru slopnar heim hvørt kvøld. – Tað hevur skapt eitt sera sterkt sosialt samband ímillum okkum, sum vit ikki høvdu fingið, um skúl- in var í Havn og vit fóru til húsar, hvør í sína ætt, hvønn dag eftir skúlatíð. – Eg vil ikki siga, at hetta hevur verið so øgiliga strævið. Men hetta er ikki ein útbúgving, sum til- komnar konur ikki koma sovandi til. – At vit hava verið so staðbundnar, hevur eisini gjørt, at vit hava kunnað hugsavnað okkum 100% um skúlagongdina. – Vit eru allar tilkomnar og at ganga í skúla í okkara aldri, krevur meir, enn tað krevur av yngri fólki. Tí hevur tað verið heppið fyri skúlagongdina, at vit ikki eru slopnar heim, hvørt kvøld, tí so hevði skúla gongdin ikki verið tann sama. Tað hevur eisini ein ávísan týdning at koma burtur úr tí dagliga eina tíð, sigur Hildigarð Djur- huus. – Eg vil til eina og hvørja tíð mæla øllum til at fara á hendan skúlan, sigur hon. Allir fordómar eru gjørdir til skammar – Tað er onki at stúra fyri at fara til Suðuroyar at ganga í skúla. Tvørturímóti hava tað verið nógvir fyrimunir av, at skúlin ikki hevur verið í mið- staðarøkinum, sigur Hildi- garð Djurhuus úr Fulgafirði, nýklaktur heilsuhjálpari av skúlanum í Suðuroy Leiðarin á Lands- sjúkrahúsinum sigur, at tað verða ikki fleiri sjúkrasystrar settar á B 6. So koma vit ikki aftur, sigur Ingun Gaardbo, álitisfólk LANDSSJÚKRAHÚSIÐ Áki Bertholdsen Á miðdegi í gjár var onki, sum bendi á, at ein loysn fór at verða funnin á krepp- uni á B 6 á Landssjúkrahús- inum.. Tvørturímóti. Kravið frá einum 19 sjúkrasystrunum, sum hava sagt upp, hevur verið, at fleiri starvsfólk verða sett. Men hesum vísir Jóanes Erik Køttlum, leiðari á Landssjúkrahúsinum aftur aðrastaðni í blaðnum í dag. Tað sama verður endurtikið í einum tíðindaskrivi, sum leiðslan á Landssjúkrahús- inum almannakunngjørdi beint fyri miðdag í gjár. Har verður sagt, at tað er onki, sum talar fyri at seta fleiri fólk á B 6. – Ingun Gaardbo sigur púra greitt, at verða ikki fleiri fólk sett, standa upp- sagnirnar við og so koma vit ikki aftur. Leiðslan á Landssjúkra- húsinum vísir í tíðinda- skrivinum á fleiri tiltøk, sum eru sett í verk fyri at bøta um umstøðurnar á B 6. – Tað er rætt, at fleiri til- tøk eru sett á eitt pappír. Men tey eru aldrin sett í verk á deildini, sigur Ingun Gaardbo í eini stuttari við- merking, beint áðrenn blað- ið fór til prentingar Eitt nú er seingjatalið sett niður í 18, men tað hjálpir lítið, tá ið sjúklingar liggja á gongini. Leiðslan á Landssjúkra- húsinum vísir eisini á, at á B 6 hava tey 0,91 starvsfólk fyri hvørja song á deildini. Í Danmark hava tey 0,8. –Hetta er ikki rætt. Nógva staðni í Danmark hava tey 1,1 starvsfólk fyri hvørja song. Tað ber heldur ikki til at samanbera viðurskiftini, tí í Føroyum er stórt trot á røktarheimsplássum og døgnrøktarskipan og tí liggja nógv fólk á B 6, sum av røttum ikki hoyra heima her. Tann, sum hevur verið longst á B 6, hevur ligið har í hálvttriðja ár. – Tí er arbeiðið hjá okk- um nógv tyngri og kann tí á ongan hátt samanberast við eitt danskt sjúkrahús,tí har eru heilt aðrar umstøður. Í Danmark betalir komm- unan eisini, hvørja ferð, ein røktarsjúklingur liggur á sjúkrahúsi. – Tað nyttar onki at seta tøl upp, uttan at hyggja eftir veruleikanum. Vit kunnu hava 30 sjúklingar og tað er nóg mikið við fýra fólkum. Vit kunnu eisini hava 15 sjúklingar og tað er ikki nóg mikið við seks fólkum. À Landssjúkrahúsinum er arbeiðsbyrðan nógvar ferð- ir tyngri enn á einum donskum sjúkrahúsi, tí sjúklingarnir krevja meiri røkt, sigur Ingun Gaardbo. B 6: Uppsøgnirnar verða ikki tiknar aftur Á miðdegi í gjár røktist onki fyri eini loysn á kreppuni á B 6 á Landssjúkrahúsinum, tvørturímóti AVSANNAN Edvard Joensen Tað er loddrøtt lygn, sum stóð á forsíðuni á Sosialinum leygardagin, at Heini O. Heinesen ikki fær blaðrúmd í Fregnum, sigur Jonhard Mikkelsen, ábyrgdar- blaðstjóri á Fregnum. Heini O. Heinesen hevur ongantíð vent sær til blaðið við nøkrum tilfari, og blaðið hevur heldur ongantíð havt nakra samrøðu við hann. Bara tosað við hann um mál, hann veit nógv um, sigur ábyrgd- arstjórin. Um samrøðurnar, Heini O. Heinesen nevnir í Sosialinum, sigur blaðstjórin, at Fregnir alla ta tíð, blaðið er komið út, bert hevur tosað við Heina O. Heinesen tvær ferðir. Tað var við tí endamáli at fáa bakgrundsvitan um mál, sum Heini er væl inni í. Mett var ikki, at tað var nøkur grund til at endurgeva keld- urnar í slíkum føri, sigur hann. Fregnir koyrir ongan út ella hevur ikki skilt tilfar frá, sum sent er blaðnum, sigur ábyrgd- arstjórin. Jonhard Mikkelsen sigur, at Fregnir ongan- tíð hevur fingið nakað tilfar frá Heina O. Hein- esen at seta í blaðið yvirhøvur. Tað er grund- in til, at hann ikki hevur verið í blaðnum. –At fryst tann garpin úti var tað seinasta, eg hevði gjørt, sigur Jon- hard Mikkelsen í við- merking við Sosialin. Loddrøtt lygn P/F Vesturvón hevur keypt partrolararnar Sardis og Topas frá Snaraløki í Runavík. Skipini hava skift navn og eita nú Akra- nes og Dragasund SKIPAKEYP Edvard Joensen Nú Vesturvón hevur keypt Sardis og Topas, eru fimm skip í reiðarínum. Umframt flaggskipið, Vesturvón, eigur felagið eisini trolara- parið Akraborg og Varborg. Prísin fyri hesi bæði skip- ini, sum nú eru keypt, vil stjórin á Vesturvón ikki upplýsa. Ólavur Petersen, stjóri á Vesturvón, sigur, at skipini fara at fiska undir Føroy- um, sum tey áður hava gjørt. Tey fara í so stóran mun sum gjørligt, sigur hann, at landa í Sørvági. Vesturvón eigur flaka- virkið í Sørvági, sum felagið Vestís Seafood rek- ur, og vónar Ólavur Peter- sen, at hesi bæði skipini, sum komin eru afturat, kunnu spjaða eitt sindur til har eisini. Skipini bæði, sum Vest- urvón nú hevur keypt, eru nevnd eftir støðum við fjarðarmunnan. Sardis eitur nú Dragasund, sum er fyri sunnan, meðan Topas nú eitur Akranes, sum liggur norðantil uttanvert Bíggjar bygd. Um restina av flotanum sigur Ólavur Petersen, at Vesturvón í løtuni er í Barentshavinum. Hann hevði 137 tons inni sunnu- kvøldið og verður væntandi heima til jóla. Nú er kvotan eisini við at vera uppi, sigur Ólavur Petersen. Hann vónar, at tað fer at bera til at fáa eina líkinda avtalu um svartkjaftin kom- andi ár, so vit hava nakað at býta um við russar. Tí svartkjafturin er lívsneyð- ugur fyri trolararnar eystan fyri, sigur hann. Í aðrar mátar verður komandi ár sum vanligt hjá Vesturvón. Tað verður at fara eystureftir, eins og kongafiskurin í Irmingar- havinum og svartkalvi und- ir Grønlandi verða tað, far- ið verður eftir. Tær báðar smáu borgir- nar, Akraborg og Varborg, hava í ár fiska fyri einar 12 milliónir, sigur Ólavur Petersen, sum er nøgdur við tað. Tær hava verið til um- vælingar stóran part av november mánaða, sigur hann. Tvey skip til Sørvágs Sardis hevur skift eigara, navn og nummar. Hann eitur nú Dragasund og er merktur VA 361. Systurskipið Topas eitur nú Akranes VA 261 Mynd: Edvard Joensen Tað er loddrøtt lygn, tá Sosialurin skrivar, at Heini O. Heinesen ikki fær blaðrúmd í Fregnum, sigur ábyrgdarblaðstjórin á blaðnum Yvirtøkan av flogvøll- inum er ikki steðgað, men verður útsett, til loftferðslumynduglei kin eisini er komin á føroyskar hendur, sigur løgmaður LOFTFERÐSLA Edvard Joensen Yvirtøkan av loftferðslu- myndugleikanum eigur at verða gjørd, áðrenn sjálvur flogvøllurin verður yvir- tikin, sigur løgmaður. Tí er yvirtøkan av vøllinum, sum skuldi vera á nýggjárinum, útsett. Anfinn Kallsberg, løg- maður, sigur, at tað hevur einki við nakað valúrslit ella valagn at gera, at nú er gjørt av at útseta yvir- tøkuna av flogvøllinum, sum ætlandi skuldi verða framd á nýggjárinum. Men hann ásannar, at orðini hjá flogvallarstjór- anum um, at danir ikki vilja byggja út orsakað av fullveldispolitikkinum hjá landstýrinum, hava havt árin. Løgmaður sigur, at hann hevur fingið at vita frá donskum myndugleikum, at tað er ikki Ferðslu- málaráðið, sum samráðst annars hevur verið við, men Forsætismálaráðið, sum tekur avgerðir, tá talan er um pengar til flogvøllin. Flogvøllurin í Vágum verður rikin við fleiri undantaksloyvum frá donsku loftferðslumyndug- leikunum, sigur løgmaður. Tí metir hann tað skilabest at bíða við at yvirtaka sjálvan vøllin, til myndug- leikin yvir honum eisini er yvirtikin. –Tí tað kann ikki vænt- ast, at loftferðslumyndug- leikarnir fara at lata nøkur undantaksloyvi, tá teir vita, at føroyingar skulu gjalda tær kravdu útbyggingarnar. Tað kann gott vera, at tað tykist løgið at tosa um at yvirtaka ein flogvøll, sum vit samstundis krevja, at danir byggja út og gjalda fyri. Men tað er einki løgið í tí, vísir løgmaður á, tí tær útbyggingarnar skuldu langt síðan havt veirð gjørdar, men eru beinlieðis forsømdar. Og har er tað so, at undantaksloyvini koma inn í myndina. Tann sum í løtuni eigur flogvøllin, hevur sjálvur myndugleikan, og so kann ymist gerast, sum eitt nú at víkja frá altjóða krøvum við at lata sær sjálvum undantaksloyvi. Anfinn Kallsberg, løg- maður, sigur, at tað ber ikki til at yvirtaka flogvøllin í Vágum, uttan at loft- ferðslumyndugleikin eisini samstundis verður yvirtik- in. At yvirtaka loftferðslu- myndugleikan er ikki nakað, sum gjørt verður eftir einum degi. Og eftir ætlan skal tann vyritøkan ikki verða fyrr enn fyrsta januar 2004. So tað liggur nakað væl frammi í tíðini við yvirtøku av flogvøllinum, sigur løg- maður. Men tað merkir kortini ikki, at flogvøllurin ikki skal byggjast út. Tí tað skal hann. Hvussu verður við kostnaðinum av tí, heldur løgmaður ikki nakað vera at ivast í. Hann eiga danir at bera, tí tað skuldi langt síðan havt verið gjørt. Halda fram við yvirtøkuni Yvirtøka av flogvølli og loftferðslumyndugleika eiga at hanga saman, sigur løgmaður. Tí verður flogvøllurin í Vágum ikki yvirtikin, fyrr enn føroyingar hava fingið loftferðslumyndug- leikan á føroyskar hendur C M Y K 7 6