týsdagur 15. desember 2009síða 12

12 tíðindi Nr. 240 - 15. desember 2009 Samgongan fer ikki at fremja stóru bygnaðarligu sparingarnar, sum ólavsøkuuppskotið legði upp til. Í staðin verður plenuklipparin tikin í nýtslu, og tvey prosent verða skarvað av øllum rakstrarútreiðslum Fíggjarlóg Heini í Skorini heini_skorini@yahoo.com Hósdagin skal fíggjar­ nevndin handað tinginum álit um fíggjarlógina fyri 2010, og langt um leingi sær út til, at samgongan í evsta tíma er vorðin meiri ella minni samd um ein og sama leist. Tað hevur leingi verið greitt, at nakrar av teimum stóru bygnaðarbroytingun­ um í tí sonevnda ólav­ søkuuppskotinum, sum skuldi spara landskassanum nógvar milliónir, ikki verða settar í verk í komandi fíggj­ arári. Og í staðin verður tann gamla “plenuklippara­ metodan” tikin í nýtslu, sum fer at skarva tvey prosent av øllum rakstrarútreiðslum undantikið teir stovnar, sum hava vaktarskipanir, og sum sleppa við eini skerjing niðanfyri eitt prosent. Dømi um stovnar við vaktarskip­ anum eru heimarøktin og sjúkrahúsini. Umframt hetta verða íløg­ urnar skerdar við omanfyri 100 milliónum, og saman­ lagda undirskotið sær út til at blíva knappar 800 milli­ ónir. Men enn kunnu hesi tølini broytast, tí løgtingið manglar at blástempla roknistykkið, sum lands­ stýrið saman við samgongu­ limum í fíggjarnevndini hava telvað seg fram til seinastu dagarnar. Reformarnir koma Í Degi og Viku í gjárkvøldið boðaði Magni Laksáfoss úr Sambandinum frá, at hann ikki longur er partur av fíggjarlógararbeiðinum hjá samgonguni. Orsøkin er, at samgongan ikki fremur neyðugu reformarnar, sum ólavsøkupakkin legði upp til, og at samgongan hevur skert íløgurnar í virksem­ isskapandi tiltøk. Størstu reformarnir í ólavsøku­ pakkanum var inntøku­ trygdin hjá fiskimonnum, sum skuldi flytast av fíggjarlógini og leggjast út á arbeiðsmarknaðin, og sum kundi spart lands­ kassanum 42 milliónir kom­ andi ár. Og pensjónsre­ formurin, sum upprunaliga skuldi spara landskassanum 25 milliónir, men sum heldur ikki kom á mál. Eyðgunn Samuelsen, næst­ forkvinna í fíggjarnevndini fyri Javnaðarflokkin, skilir als ikki avgerðina hjá Magna Laksáfoss. ­ Tað er rætt, at stóru sparitiltøkini ikki koma á mál áðrenn 1. januar. Men tað týdningarmikla er, at hesir reformar eru settir á skinnaran og verða helst settir í verk einaferð kom­ andi ár, sigur Eyðgunn Samuelsen. Íløgurnar Upprunaligi íløgukarmurin í fíggjarlógaruppskotinum hjá landsstýrinum var á 317 milliónum, og politiska grundgevingin fyri einum so stórum íløgukarmi var, at landið er í kreppu og hevur brúk fyri tiltøkum, sum skapa arbeiði kring landið. Nú hevur samgongan skert íløgukarmin við omanfyri hundrað millión­ um, sum Magni Laksáfoss eisini hevur funnist hvass­ liga at. Men hesum tekur Eyðgunn Samuelsen heldur ikki undir við. ­ Ein stórur partur av íløgunum eru ikki strikaður, men bara fluttur yvir á rakst­ urin, tí fíggjarlógarupp­ skotið hjá landsstýrinum hevði plaserað ymsu játtan­ irnar í skeivum kategorium. Í veruleikanum hava vit bara skert íløgurnar við 50 milliónum, og tað hevði verið ógvuliga ósannlíkt, at allar hasar 317 milliónirnar høvdu verið brúktar kortini, sigur Eyðgunn Samuelsen og sipar til, at íløgukarmurin sjáldan hevur verið upp­ brúktur seinastu árini. Men kann Eyðgunn Samuelsen ikki viðurkenna, at samgongan ikki hevur megnað at implementera tær stóru bygnaðarligu spar­ ingarnar í hesum umfarinum og tí mátti tríva í plenu­ klipparan fyri at halda halli­ num so dánt niðanfyri milliardina? ­ Jú jú, tað er rætt, at vit ikki komu á mál politiskt í hesi syftu. Men tað týdn­ ingarmikla er, at samgongan hevur tikið fatt í nakrar stórar reformar, sum vit kunnu arbeiða víðari við. Eingir tunlar til Kallsberg Sambært Eyðgunn Samuel­ sen eru tunlarnir norður um Fjall ikki partur av teirri ætlan, sum samgongan nú er samd um. Anfinn Kalls­ berg var fáorðaður fyrra­ partin og endurtók bara, at hann fór at gera sítt til, at peningur verður játtaður til tunlarnar norður um Fjall. ­ Nei nei, ongir pengar verða brúktir til tunlar í hesum umfarinum, sigur Eyðgunn Samuelsen. Obama trýstir bankarnar Í USA vil Barack Obama, forseti, hava teir stóru bank­ arnar til at taka stig, sum kunnu seta ferð á amerikanska búskapin. Forsetin heldur, at tað eiga bankarnir at gera sum samsýning, fyri at fíggjarheimurin fer hjálp frá skattaborgarunum. Aftan á ein fund við bankaumboð í gjár segði Obama, at nakrir bankar hava tikið ávís stig tann rætta vegin, men at tað munar alt ov lítið. Forsetin segði, at teir amerikonsku bankarnir fingu eyka hjálp frá landsins skattaborgarum, og at tað er skylda hjá bankun­ um at geva skattaborgarunum betri lánsmøguleikar og aðrar sømdir afturfyri. Steingja sjónvarpsstøð Kinesisku myndugleikarnir hava stongt sjónvarpsstøðina SunTV í Hong Kong, sum hevur verið sera væl umtókt ímillum fólk í Hong Kong og ímllum fólk nógvastaðni í landssynningspartinum av Asia. Leiðslan á støðini sigur seg ikki hava fingið nakra frágreiðing um avgerðina hjá myndugleikunum, men viðmerkjarar halda, at sendingar við politiskum gestum í sjónvarpsstovuni og sendingar um ymisk politisk viðurskifti hava fingið myndugleikar­ nar at steðga støðini. Fleiri av sendingunum hava viðgjørt kinesiskan politikk, og tað hevur ikki hóvað leiðarunum í Beijing, skrivar AP. Frá ólavsøkupakka til plenuklippara Á ólavsøku boðaði samgongan frá stórum bygnaðarligum sparingum. Men samgongan kom ikki á mál, og nú er líkt til, at tann gamli plenuklipparin verður tikin fram og tvey prosent skarvað av øllum rakstrarútreiðslum Mynd: Jens Kristian Vang