fríggjadagur 18. desember 2009síða 12

12 Nr. 243 - 18. desember 2009 SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Spennandi og mennandi nýskapan Landsstýriskvinnan, formaðurin í nevndini, sum hevur fyrireikað nýggju kunngerðina um útbúgvingarnar til lærara og pedagog, og rektarin á Læraraskúlanum søgdu seg á tíðindafundinum fyrrapartin í gjár at fegn- ast um, at málið nú er rokkið soleiðis, at tað nú er ein nýggjur og eftir øllum at døma modernaður formligur karmur um lærara og pedagog útbúgvingarnar. Landsstýriskvinnan segði, at læraraútbúgvingin og pedagogútbúgvingin eru tær týdningarmiklastu í landinum. Tað er lætt at geva henni rætt í tí. Allir íbúgvar í samfelagnum eru fevndir av ásetingunum, sum eru um læraraútbúgvingina og pedagog- útbúgvingina. Flestu børn eru undir pedagogiskum tilboðum í barnagarði og skúla, og nú eru pedagogar alt meiri við í arbeiðinum á stovnum og heimum, sum taka sær av teimum við avmarkaðum førningi og teimum elstu í samfelagnum. Higartil hevur læraraútbúgvingin verið skipað í serligari lóg, sum kunngerðirnar fyri báðar útbúgv- ingarnar hava verið grundaðar á. Nú er tað lógin fyri Fróðskaparsetur Føroya, sum er lóggávan undir kunngerðunum fyri nevndu útbúgvingum. Landsstýris- kvinnan hevur eftir øllum at døma fingið politiska undirtøku fyri hesi broytingini, og Lærarafelagið hevur ikki ultimativt mótmælt hesum. At útbúgvingin er lækkað í formligari tign – frá lóg og til kunngerð – nýtist ikki at merkja tað sama, sum um at talan verður um verri støðu fyri lærara- stættina og pedagogstættina. Sum tað varð sagt á tíðindafundinum, so kunnu tað vera fyrimunir í møguleikanum fyri at fremja skjótari broytingar, enn tað var møguleiki fyri, tá ið talan var um lóg. Galdandi læraralóg er frá 1980. Tá ið ein so vital lóg er so mikið gomul, verður spennið stórt millum lógartekstin og veruleikan. Nýggja kunngerðin er spennandi og nýskapandi: Møguleiki er at samlesa partar av útbúgvingunum, tað er møguleiki fyri at partar av útbúgvingunum kunnu vera eftirútbúgving samstundis, sum talan er um útbúgving, og so er tað sambært tíðarrákinum, at tað skal verða møguleiki fyri at lesa partar av útbúgvingunum á Læraraskúlanum og síðani at fara undir framhaldslestur á øðrum deildum á Setrinum ella á útlendskum lestrarstovnum. Hugflogið tykist hava verið stórt í fyrireikandi arbeiðn- um. Tað var hugaligt at hoyra, at hesa ferð hevur støðið verið tikið í Føroyum og føroyska veruleikanum, sum hann er í dag og verður mettur at fara at taka seg upp í framtíðini. Tað er nakað nýtt, at útgangsstøðið ikki verður tikið í donsku útbúgvingunum, og vit ynskja tillukku við hesum fína átakinum. Næsta takið er at menna granskingina í føroysku skúla- og stovnsverðini. Vit ivast ikki í, at tað verður møguleiki at lyfta hesa avbjóðingina, tí áræðið og dynamikkurin tykjast vera stór, og tað eigur aftur rætta vegin at fara at ávirka samfelagið! Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Svein Rógvi Nielsen Ljósstein sveinrogvi@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Fyri stuttum sendi Smyril Line Nørrønu avstað til Newcastle á jólatúr, full­ fermd av føroyingum, ið skuldu keypa jólagávurnar til ætt, vinir og kenningar. Hugsaði fyrst, tá ið eg hoyrdi um hetta »væleydn­ aða« tiltak, at tað nokk kom væl við hjá Smyril Line, ið hevur siglt í tungum sjógvi fíggjarliga í nógv ár. Men síðan rann tað fram fyri meg, at hesir á leið 1000 føroyingar mundu fingið keypt flest allar jóla­ gávurnar í hesum stóra marglætis innkeypscentri­ num í Newcastle. Hesi løgdu nú stórar upphæddir eftir sær í Onglandi, heldur enn í Føroyum. Eg skilji tó væl allar teir føroyngar, ið velja at fara ein hugnaligan túr til Onglands at keypa jólagávur. Innkeypsprísurin er væl lægri enn í Føroyum, og enn størri avsláttur fær mann í hesum døgum, nú bretska pundið liggur so lágt. Fyri ikki so langari tíð síðani kom politiski myndug­ leikin aftur Smyril Line til hjálpar. Hesaferð vóru tað uml. 30 milliónir, ið blivur sprændar inn í felagið, so­ leiðis at »lívsæðrin« Nørr­ øna kundi sigla áhaldandi út í heim. Nørrøna skuldi varðveitast, so útlendingar og føroyingar kundu ferðast til og frá Føroyum. Hvørt tílíkt skal stuðlast við al­ mennum pengum, kann mann kjakast um, men at Smyril Line nú eisini slepp­ ur at misbrúka henda kun­ stiga andadrátt at flyta før­ oyskan pening til útlandið, er burtur úr vón og viti. Her burdi politiski høvuðs­ partaeigarin vaknað úr dvala og talað at. Eitt er at spræna skattgjaldarans pening í privat feløg, men at loyva, at hesin peningur verður mið­ víst nýttur at týna annað føroyskt vinnuliv, er burtur úr vón og viti. Eg eri stórliga bilsin yvir, at vinnulívið í Føroyum ikki enn hevur gjørt vart við seg viðvíkjandi alment fíggjaða innkeypstúrin til Newcastle, har teir knapt 1000 føroyingarnir mundu leggja fleiri milliónir eftir sær til jólagávur, so sum mótaklæðir, fløgur, skógv­ ar, búnýti og annað. Eksperimentið við al­ mennum partapeningi í Smyril Line má fáa ein enda skjótast gjørligt. Møguliga hevur hetta gagn­ að felagnum, men tað hevur lagt nógvar fótonglar í vegin fyri annað vinnulív í Føroyum. Eg fari staðiliga at heita á Vinnumálaráðið um at syrgja fyri, at alm­ menni partapeningurin í Smyril Line verður aftur­ goldin landinum skjótast gjørligt. Hetta »smá kommunistiska« eksperi­ mentið eigur beinanvegin at verða lagt í niðastu skuffu og eigur framyvir bert at vera havt á lofti sum ein ræðusøga um miseyðnaðan planbúskab í Føroyum. Almenna Jólaskipið fór til Newcastle HøgNI LützEN Ein samlað andstøða á tingi tekur sterka frástøðu frá tí politiska óskili, sum valdar í landinum. Andstøðan mót­ mælir staðiliga, at samgong­ an hevur hildið alt samfelag­ ið fyri gjøldur og nú blakar ábyrgdina frá sær í eini so álvarsligari støðu: Ikki bert eru øll politisk mál og mið sett til viks, reformar sleptir – og fíggjar­ og búskaparpolitikkurin umskapaður til ein høvil, sum í evstu løtu verður drigin eftir fíggjarlógini. Samstundis eru allar demo­ kratiskar mannagongdir settir til viks, og møguleik­ arnir hjá andstøðuni og borg­ arunum í samfelagnum annars at viðgera og ávirka avgerðirnar, burturtiknar. Í eitt samfult ár hava landsstýrið og samgongan boðað frá sonevndum “pakk­ um”, ið hava verið nevndir “kreppupakki”, “vakstrar­ pakki”, “bygnaðarpakki” og at enda “ólavsøkupakki”. Dag um dag, hava løgmaður og landsstýrisfólk billað fólki inn, at: • reformar skuldu gerast, • øktar íløgur fremjast í niðurgangsstíðum, • samtyktir karmar haldast, • og at alt skuldi verða “størstu broytingar í 20 ár ella í heimssøguni”. Andstøðan hevur støðugt víst á, at talan var um tómar pakkar og royndir at villleiða almenningin. Og nú stendur øllum greitt, at onki hevur hildið av tí, sum landsstýrið og samgongan hava frá­ boðað: Løgtingssamtyktir verða ikki hildnar, broytingar­ lógir ikki framdar, íløgurnar minkaðar munandi – og í seinastu løtu verður bert hølvað burturav á øllum økjum uttan nakað politiskt mál og mið, sum fer at leggja byrðarnar á veikastu sam­ felagsbólkarnar. Hóast nú í evstu løtu verður skotið upp at flyta 124 mió. krónur frá íløgum til rakstur, er sam­ tyktin um ólavsøkupakkan ikki hildin. Hetta er sostatt eisini brot á lógina um játtanarskipan. Búskaparpolitikkurin og fíggjarlógin hevur onga viðgerð fingið á tingi, meðan samgongufólk hava nýtt alla politisku orkuna at spæla andstøðupolitikarar í fjølmiðlunum. Nú leggur landsstýrið so eina heilt nýggja fíggjarlóg fram í evstu løtu, og ætlar at skrumbla bæði hesa nýggju fíggjarlóg og eina røð av øðrum uppskotum ígjøgnum uppá tveir til tríggjar dagar. Andstøðan og borgarar í samfelagnum annars hava ongan møguleika at viðgera uppskotini – og allar tær mannagongdir í stýrisskipan og tingskipan, sum skulu tryggja eina demokratiska og sakliga viðgerð av øllum málum og avgerðum, verða settar úr gildi. Sostatt hevur samgongan spilt eitt heilt politiskt arbeiðsár burtur í mest avbjóðandi tíðum. Hon er dyggiliga dumpað og hevur sett landið í undantaksstøðu. Vit mæla staðiliga til, at samgongan leggur frá sær, og at flokkarnir verða settir frælsir at samráðast um at skipa eina bjargingarstjórn. Á løgtingi, 17. desember 2009 Vegna Tjóðveldi, Høgni Hoydal Vegna Miðflokkin, Jenis av Rana Vegna Sjálvstýrisflokkin, Kári P. Højgaard Samgongan er dumpað og hevur sett landið í undantaksstøðu