mánadagur 21. desember 2009síða 10

10 tíðindi Nr. 244 - 21. desember 2009 Hóast Kaj Leo Johannesen, løg­mað­ ur, ikki dug­ir at vísa á nakað ávíst, sum hann fekk burturúr, at vera á COP15, so er hann sannførdur um, at hann lærdi sera nóg­v og­ at politikarar mug­u sleppa út at fáa íblástur COP15 Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Meðan seinasta fíggjar­lógar­­ smíðið skuldi fáast upp á pláss í Før­oyum, var­ Kaj Leo Johannesen, løgmaður­, í Keypmannahavn, har­ hann millum annað hitti r­íkisleið­ ar­ar­ úr­ øllum heiminum. – Tað var­ eitt upplivilsi fyr­i lívið. Tað var­ ser­a áhuga­ ver­t og lær­ur­íkt at síggja, hvussu ymiskar­ avbjóðingar­ r­íkisleiðar­ar­ hava, staðfestir­ Kaj Leo Johannesen. Løgmaður­ leggur­ aftur­at, at hann heldur­ tað ver­a ser­a týdningar­mikið, at politak­ ar­ar­ sleppa út í heim at hitta aðr­ar­ politikar­ar­, tí teir­ kunnu geva ser­a nógvan íblástur­. Spur­dur­, hvat ávíst, før­oy­ ingar­ fingu bur­tur­úr­ at ver­a so mannster­kir­ til veður­lags­ r­áðstevnuna er­ løgmaður­ avgjør­dur­. – Eg haldi ikki, at vit vór­u so mannster­k. Tað vór­u nógv fleir­i gr­ønlend­ ingar­ har­, sigur­ Kaj Leo Johannesen. Gordon kennir Føroyar Á túr­inum í Keypmannahavn hitti Før­oya løgmaður­ ser­a nógvar­ politikar­ar­. Millum onnur­ Hillar­y Clinton, utt­ anr­íkisr­áðhar­r­a í USA, for­setan av Maldivunum og Gor­don Br­own, for­setis­ r­áðhar­r­a í Stór­a Br­etlandi. – Gor­don Br­own kennir­ væl Før­oyar­. Og hann er­ ein av teimum, sum ikki hevur­ gloymt, at Før­oyar­ komu við fiskinum undir­ øðr­um heimsbar­daga, sigur­ løg­ maður­. Hann leggur­ aftur­at, at enski for­setisr­áðhar­r­in minn­ ist fótbóltsdystir­, sum Før­oy­ ar­ og Skotland hava spælt. Har­til gr­eiðir­ løgmaður­ fr­á, at pr­átini við ymisku politikar­nar­ vór­u øgiliga stutt, men ser­a áhugaver­d. Ymiskar avbjóðingar Kaj Leo Johannesen gr­eiðir­ somuleiðis fr­á, hvussu áhugaver­t tað var­ at fylgja gongdini í stór­politikkinum, tí hóast mátistokkur­in er­ ein heilt annar­, so líkist tað ser­a nógv før­oyskum polit­ ikki, har­ tað ofta er­ tíðar­­ pr­ess og annað pr­ess, sum ger­a av, at eitt úr­slit kemur­ bur­tur­úr­. Eisini helt løgmaður­ tað ver­a áhugaver­t at síggja, hvussu ymiskar­ avbjóðingar­ ymisku londini hava. – Hjá summum er­ tað ein spur­ningur­ at fáa mat á bor­ðið, staðfestir­ løgmaður­, og leggur­ aftur­at, at tað vísir­ seg, at før­oyska sam­ felagið er­ væl fyr­i, og hetta er­ nakað, sum skal haldast fast við. Tá Kaj Leo Johannesen, løgmaður, var á COP15 ráðstevnuni, hitti hann millum onnur Gordon Brown Politikarar mugu sleppa út AlivinnA Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Før­oyska alivinnan setir­ met í ár­. Tað staðfestir­ Hagstovan í eini uppger­ð yvir­ gongdina í alivinnuni og stendur­ á heimasíðuni hjá stovninum Hagstovan sigur­, at eftir­ at útflutningur­in av alifiski var­ í hæddini fyr­i 7­8 ár­um síðani, minkaði hann nógv ár­ini eftir­ 2003. Alivinnan var­ð har­t r­akt av sjúku, og fr­amleiðslan fall niður­ í ein br­otpar­t av tí sum var­ fr­amleitt fr­amman­ undan. Men seinastu tvey ár­ini er­ gongd av álvar­a komin aftur­ á útflutningin av ali­ fiski, og nú er­u nøgdir­nar­ komnar­ uppá sama støði sum tey bestu ár­ini fyr­st í øldini. Í kr­ónum fer­ útflutninguin í ár­ tó væl uppum tað vit sóu seinast útflutningur­in av alifiski toppaði. Sostatt liggur­ útflutning­ ur­in av alifiski fr­á januar­ til oktober­ í ár­ og r­íður­ um 1,1 milliar­d, sum tað sæst á talvuni. Mest heilur fiskur Næstan 70% av laksinum fer­ feskur­ av landinum sum heilur­ fiskur­, meðan ¼ fer­ sum fr­yst flak. Av sílum fer­ mestsum alt avstað sum heilur­ fiskur­. ¾ ver­ður­ selt fr­yst, og r­estin fesk. Fyr­i 7­ 8 ár­um síðan var­ myndin stór­t sæð tann sama. Seinast í nítiár­unum var­ð eisini eitt sindur­ útflutt av r­oyktum laksi, men eftir­ 2002 er­ r­oyktur­ fiskur­ at kalla ikki útfluttur­. Tað er­ munur­ á hvør­ keyp­ ir­ síl og hvør­ keypir­ laks. Hyggja vit at laksaútflutn­ inginum, er­ USA stør­sti keypar­i í ár­, meðan ser­a lít­ ið av laksi er­ far­in til USA undanfar­in ár­. Tað hava ver­­ ið tr­upuleikar­ í alivinnuni í Kili, sum vanliga selur­ nógvan laks til USA, og hetta hevur­ so givið før­­ oysku fr­amleiðar­unum møguleika at selja munandi meir­ til USA í ár­. Br­etland keypir­ eisini nógvan laks úr­ Før­oyum, meðan par­tur­in sum fer­ til Danmar­kar­ minkar­. Fyr­i 7­ 8 ár­um síðan fór­ uml. helvt­ in at laksinum til Danmar­k­ ar­. Tá tað kemur­ til síl, hevur­ Japan í nógv ár­ ver­ði stør­sti keypar­in, og okkur­t ár­i er­ yvir­ 80% far­in til Japan. Í ár­ er­u ber­t 19% far­in til Jap­ an. Meginpar­tur­in fer­ tó fr­amvegis eystur­eftir­, og Teivan keypir­ ein fjór­ðing av før­oysku sílunum í ár­, meðan Russland keypir­ ein fimting, sigur­ Hagstovan. Føroyska alivinnan setir met Sum talvan vísir, ríður útflutningurin av alifiski 10 teir fyrstu mánaðirnar í ár um 1,1 milliard Connie segði farvæl Connie Hedegaar­d var­ í gjár­ hjá Mar­gr­ethu dr­otning á Amalienbor­g í sambandi við, at hon for­mliga legði fr­á sær­ sum r­aðhar­r­i. Hesa seinastu tíðina hevur­ hon bar­a ver­ið r­áðhar­r­i fyr­i COP15­veður­lagsr­áðstevnuni, tí star­við sum r­áðhar­r­i í veður­lagsmálum var­ð latið Lykke Fr­iis her­fyr­i. Connie Hedegaar­d viðgekk fyr­i fjølmiðlunum í gjár­, at hon var­ ikki nøgd við úr­slitið av veður­lagsr­áðstevnuni, men hon helt kor­tini, at Danmar­k hevði gjør­t tað, sum til bar­. Á nýggjár­inum tekur­ Connie Hedegaar­d við sum tann fyr­sti veður­lagskommiser­ur­in hjá ES. Smíða stórt víkingaskip Nakr­ir­ nor­skir­ bátasmiðir­ far­a nú undir­ at smíða tað stør­sta víkingaskipið, sum er­ smíðað í nýggjar­i tíð. Skipið, sum ver­ 35 metr­ar­ langt, og sum fer­ at viga umleið 70 tons, ver­ður­ eftir­ ætlanini liðugt í 2013. Skipið ver­ður­ smíðað úr­ eik, seglini ver­ða einar­ 300 fer­metr­ar­ til víddar­, og pláss ver­ður­ fyr­i einar­i manning upp á 100 fólk, skr­ivar­ Nor­dlys. Tað er­ ein vinnulívsmaður­ í Haugesund, sum hevur­ tikið stig til ver­kætlanina. Hóast skipið ikki fer­ í ger­ð fyr­r­ enn aftan á nýggjár­, hevur­ tað longu fingið navn. Tað skal eita Dr­ekin Har­aldur­ Hár­fagr­i (á okkar­a máli).