týsdagur 22. desember 2009síða 12

12 Nr. 245 - 22. desember 2009 Sosialurin Eitt løgið álvarsmál SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Svein Rógvi Nielsen Ljósstein sveinrogvi@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Málið um fangatøkuna av Skálabergi og gíslatøkuna av manningini man vera eitt tað løgnasta og mest óhugnaliga álvarsmálið í Føroyum í mong ár. Fyrst varð skipið tikið fyri ikki at hava øll síni pappír í ordan fyri síðani at fáa so grovar ákærur, at man skuldi trúð, at her varð talan um krígslíknandi støðu. Í byrjanini varð hildið, at talan var um eina vanliga sak, har reiðarí av onkrari orsøk ikki hevði øll pappír í lagi og um væntandi dialog millum myndugleikar rundan um eina fráboðan, at Skálaberg fiskaði kvotuna hjá Sundabergi. Eini minni bót mundi vera svarið varð hildið. Hetta eskaleraði tó tá russiska ákæruvaldið bráddliga vildi leggja hald á skip og veiðu umframt at krevja stóra bót. Mundi russisk mafia standa aftanfyri vóru gitingarnar. Í gjár kom so dómurin, ein bót uppá fimm milliónir krónur. Málið um Skálaberg hevur givið føroyska samfelagn- um ein skelk og nakað at hugsa um. Hvussu kundi tað bera til, at risatjóðin Rusland, ið sum heild hevur verið væl viðfarin av føroyingum, hóast undantøk, helt manning og skip í fangilsi í so drúgva tíð! Hetta eru spurningar, sum standa eftir, nú dómur er avsagdur. Spurningar, sum hava stóran týdning fyri framtíðina, tá bæði londini skulu til at tingast um nýggjar sínámillum fiskiveiðisáttmálar. Í áhugaverdari sending í Kringvarpinum mánakvøldið tók ein av royndu fiskimonnunum á Skálabergi til orðanna ímóti at endurnýggja sáttmálan við russar. Atburðurin hjá russum í aktuella málinum varð helst orsøkin til, at hannn varð so avgjørdur men kjarnin var meira tann sannroynd, at russar fáa nógv meira burtur úr sáttmálanum enn vit. Hann nevndi tøl, sum siga, at russar fáa eitt virði uppá 1 mia. krónur, meðan okkara bara er góðar 300 mill. kr. Um hetta er veruliga støðan, so eiga okkara myndugleikar sjálvandi at venda øllum í tí sáttmála, sum eftir ætlan skal endurnýggjast. Føroyar hava ikki brúk fyri at liggja í framhaldandi stríði við russiska samfelagið. Tað hava vit hvørki ráð ella rætt til. Hava vit gjørt mistøk, mugu vit sjálvandi bøta fyri tey. Men framferðin hjá russum í hesum máli eigur at enda við, at russiska stjórnin kemur við eini umbering og kannar, hvat gekk galið í teirra egnu burokratisku valdsskipan. Vit mugu fáa trygd fyri, at slíkt ikki endurtekur seg. Hvussu kunnu føroysk reiðarí hereftir kenna seg trygg at senda síni skip í russiskan sjógv! Tað liggur stór ábyrgd á føroyskum myndugleikum at fáa reinsað luftina og tryggja, at vit fáa normal viðurskifti við Rusland í framtíðini. Vit mugu ikki generalisera og enn minni taka til hevndarvápnið. Tørvur er á einum spildurnýggjum dialogi við Rusland. Latið okkum taka hann upp í kjalarvørrinum á hesum óhepna máli. Og lat okkum brúka allar góðar kreftir, eisini russiska konsulin í Føroyum, sum við sínum dúgvu royndum hevur gjørt so nógv fyri at byggja brýr og menna samvinnuna millum tjóðirnar báðar. Kringvarp Føroya hevur í tíðindasending og á heima­ síðuni 17. desember 2009 borið tíðindi um sjónarmið hjá Kommunusamskipan Føroya í sambandi við uppskot til løgtingslóg um at byggja ítróttarhøll í Sandoynni. Av tí at tíðindini blanda eina átalu, ið Kommunu­ samskipanin gav Menta­ málaráðnum um stuttu hoyringsfreistina, saman við sjálvt uppskotið um at byggja ítróttarhøll í Sand­ oynni, kunnu tíðindini lættliga misskiljast og geva fatan av, at Kommunusam­ skipanin er ímóti ætlaðu ítróttarhøllini. Kommunusamskipanin skal tí koma við hesi stuttu rættleiðing. Sum tað eisini framgong­ ur av hoyringsskrivinum, so staðfestir Kommunu­ samskipanin, at uppskotið um at byggja ítróttarhøll í Sandoynni er ein økispoli­ tisk ætlan, sum landið sum serskipan og sum undantak hevur sett sær fyri. Kommunusamskipanin ivast heldur ikki í, at ítróttarhøllin er kærkomin fyri Sandoynna og verður til stórt gagn fyri sandoyingum. Viðvíkjandi hoyrings­ mannagongdini hjá lands­ stýrinum, so er tað tíverri vorðið heilt vanligt, at hoyringspartarnir – eitt nú kommunur – ikki fáa nakr­ an veruligan møguleika at viðgera uppskot til lógir og kunngerðir nøktandi, tí at tíðarfreistin er órímiliga stutt. Hetta er ein stórur fólka­ ræðisligur trupulleiki, sum bert tykist vaksa. Rættleiðing til tíðindi um ítróttarhøll í Sandoynni Aðalskrivari Komm­ unusamskipan Føroya JóAN PEtUr HENtzE Ein valdsins metamorfosa hertók løgtingið ídag. Tað eydnaðist stutt fyri evsta mark landsstýrinum í fyrsta umfari at smoyggja eitt spildurnýtt fíggjar­ lógaruppskot niður yvir høvd og herðar á nýggja meirilutanum í fíggjar­ nevndini, ið var fullmann­ að við lýdnum atkvøðu­ trællum, nú búskaparfrøð­ ingurin, fyrrverandi fíggjar­ málaráðharrin og politikar­ in Magni Laksáfoss var komin at sínum samvitsku­ mørkum. Hansara meting um framtíðina, við verandi búskapargongd, var greið í útvarpinum í kvøld. Polit­ isku bremsuklossarnir eru slitnir niður í nakka, vogn­ urin akar fyrilitarleyst, nú bíða vit bara eftir undir­ dýpinum, um politikkurin hjá hesi samgonguni verð­ ur ráðandi leingi afturat. Nýggja og ikki íligna fíggjarlógaruppskotið hjá landsstýrinum varð blá­ stemplað, og er nú gald­ andi frá tí at lógin er lýst at fáa fullan virknað frá árskiftinum komandi. Fyri Eysturoynna sum lokaløki gjørdist hendan avgerðin um eina fíggjar­ lóg ein vanlukka. Lands­ stýrið hevði nevniliga valt at útradera íløgurnar í vegagerð í Leirvík og í Skálafirði, og hartil var ætlaði nýbygningurin til havrannsóknir sveipaður burtur í einum høggi. Eftir standa 3,5 mió. kr. til Ritu­ víksvegin. Samlaði íløgu­ karmurin var upprunaliga 317 mió. kr. Nú er hann barberaður við 137 mió. kr. og av teimum eftirverandi 180 mió. kr. eigur Eystur­ oyggin einans 3,5 mió. kr. ella sløk 2%. Serliga pírið er hetta, táið millum fim­ ting og fjórðing av fólki­ num býr og virkar í hesum øki. Táið vit hartil vita, at 5 av 20 samgongumonnum búgva í økinum, man hetta vera lakasta lokalpolitiska telving í mannaminni. Ritvíksvegurin er ikki annað framhald av tí, sum vit báðir Bill telvaðu okkum fram til í fíggjar­ nevndini fyri ári síðani. Vit vóru nakrir sum lógu tvíbuktaðir til seinastu stund í tinginum ídag. Royndu alt hvat vit kundu fyri at fáa upprunaupphædd­ irnar innaftur á fíggjarlóg­ ina. Bæði í Leirvík, í Skála­ firði og til havrannsóknar­ skipið, sum mest sannlíkt skuldi smíðast inni á Skála. Men tað var sum at sláa í eina dýnu, sum at sletta vatn á gás, ikki so frægt at menn vikaðust fram til røðarapallin, fyri at greiða frá íkomuni til hesa vitleysu miseru fyri oynna. Menn sum annars eru reystmælt­ ur, táið mál av minni týdningi eru til viðgerar. Avloysarin hjá Magnusi Heinasyni varð torpeder­ aður á tingi ídag. Nú liggur hann sokkin í politisku skipanini, í hvussu er so­ leingi hetta vanlukkuliga regime situr. Tríggir før­ oyskir entreprenørar hava annars tikið seg saman í eina partalagssátt fyri at gera detailprosjektering, innheintan av tilboðum og kostnaðarmetingar fram til ein endaligan læstan kostnað, soleiðis, at allir partar tá kundu taka støðu til um verkætlanin skuldi fremjast í verki ella ikki. Hetta kundi gerast fyri 5 mió. kr., men heldur ikki uppskotið um hetta, á tingi ídag, vann frama, og forð­ aði hetta tí fyri, at farið kann vera undir sjálvt skipasmíði í 2011. Málið var nú ikki størri enn tað, at hetta kundi verið klípt burturav ódefineraða íløgu­ lummanum hjá Kalsbergi og Eidesgaard á 26 mió. kr., sum av politiskum trygdarávum ikki skal ásetast til tunlarnar Norð um Fjall fyrrenn í januar­ februar mánaða í 2010. Ikki sørt at hetta gevur accosiatiónir til ein tann vakrasta sangin yrktur er føroyingum. Deyði Magnus Heinasonar, sum Hargarskaldið Pól F. setti saman um hendan merkismann. Seinasta ørindi er soljóðandi: ”Bøðil flyt meg úr heimi, eg vamlist at liva her, hvar trælir seg sleikja til valdið, eins og nú Valkendorf ger; øll míni brøgd og roysni, Føroyingum vígdi eg. Føroyar farvæl, mín móðir, eydnan signi tín veg.” Við køldum kenslum niður eftir bakinum, um tað skotið fyri bógvin, sum føroyskar havrannsóknir hava fingið ídag, eru hesi harmaljóð skrivað á fyrstu ferð míni til Jorsala. Gleðilig jól øll somul og mátti Harrin signað tykkum árið, sum nú er í heinta. Bøðil, flyt meg úr heimi tórBJørN JAcoBSEN