mikudagur 30. desember 2009síða 12

12 tíðindi Nr. 249 - 30. desember 2009 Í løtuni fer ein spenn­ andi og forvitnislig royndarverkætlan av bakkastokki í Før­ oyum. Verkætlanin skal staðfesta, um tað er møguligt at turka svínatjógv úti í føroyskari luft, sum síðan kann framleiðast til unikkar og kostnað­ armiklar skinkuvørur. Kiloprísurin fyri bestu skinkuna liggur heilt uppi á 600 krónum fyri kilo AlternAtiv Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Johan Mortensen, sum er kendur slóðbrótari á nógv­ um økjum og serliga innan føroyskt vinnulív av ymisk­ um slagi, hevur eisini stóran áhuga fyri tí gastronomi. Hetta hevur hann prógvað við partvís at fyriskipa og taka lut í ymiskum tiltøkum, sum hava við føroyskan og norðurlendskan mat at gera. Vit á Sosialinum hava áður havt samrøður við slóð­ brótaran um týdningi av norðurlendska ”køkinum” eins og føroyskum rávørum í síni heild. Forvitnislig verkætlan Slóðbrótarin hevur nú sam­ an við øðrum tikið stig til eina spennandi og ógvuliga forvitnisliga verkætlan. Samstarvspartarnir hjá honum eru ikki hvørjir sum helst. Stóri danski svínafram­ leiðarin, Danish Crown, ið letur rávøruna til verk­ ætlanina, er ein, eins og kendi danski slaktarin, Jens Munch, sum rekur Slagter Munch í Skagen, er ein ann­ ar. Síðst nevndi er við í verkætlanini sum ráðgevi. Aðrir partar, sum eru við í verkætlanini, eru Leif Sørensen, kokkur á Hotel Føroyum, Pál Weihe, granskari, Mortan í Hamra­ byrgi, sum við Tórshavnar Matfestivali á vinnudegnum seinast vann heiðurin fyri Ársins Átak 2009. Aðrir, sum eisini eru við í verkætl­ anin, eru bøndurnir, Óla Jákup í Dímun og Gutte Guttesen, eins og fiskafram­ leiðarin á Norðfra í Norð­ depli, Jógvan Høj. Turkað svínakjøt Verkætlanin, ið Johan Mort­ ensen, sum stigtakari er farin undir, snýr seg um eina roynd at turka svína­ tjógv ella svínalær í Før­ oyum til skinkuframleiðslu. Hann er sannførdur um, at tað saktans ber til at turka annað enn seyðakjøt, fisk og tvøst í Føroyum og held­ ur, at okkara veðurlag við vindferð og bakteriologi eigur at geva okkum unikk­ ar umstøður og møguleikar at fáa nakað meiri kom­ mersielt burtur úr. ­ Skinkuframleiðsla er sera áhugaverd og kann geva nógvan pening hjá teimum, sum duga at síggja møgu­ leikarnar. Ber tað til at turka svínatjógv í Før­oyum til skinkuframleiðslu, kunnu stórir møguleikar gevast slík­ ari vinnu. Hetta kann snøgt sagt gerast ein nýggj vinnu­ grein og soleiðis eisini ein nýggj og týðandi útflutnings­ vinna, heldur hann. Nú um dagarnar komu tjógvini ella skinkurnar til Føroya. Tær eru saltaðar á ymiskan hátt. Teir komandi dagarnar verða hesi leski­ ligu og stóru kjøtstykki hongd upp á ymiskum støð­ um í Føroyum. Johan Mortensen sigur, at kjøtið soleiðis verður hongt upp í Stóru Dímum, vesturi í Bø og í Norðdepli. ­ Talan er um 16 svína­ tjógv tilsamans og roknað verður við, at tey koma at hanga uppi tað mesta av einum ári. Men hetta vita vit ikki, fyrr enn fyrstu royndirnar eru gjørdar, men eitt ár er vanligt í eitt nú í Spania, har tjógvini verða turkaði úti í náttúrligu luftini, leggur hann aftrat. Tey fyrstu tjógvini fara ætlandi út í Stóru Dímun í dag. Veldugur marknaður Johan Mortensen sigur, at skinka verður gjørd úr tjógv­ inum ella lærinum á svíni, og marknaðurin kring um heimin fyri hesi ymiskum útgávum og framleiðslum av hesi vøru er velduga stórur. ­ Í Spania hava tey ta finu serrano­skinkuna. Hon verður hongd upp og verður turkað sum hon er eftir umleið einum ári. Í Italia hava tey parma­skinkuna, eins og Sveits og Týskland hava sínar skinkur. Stigtakarin endurtekur, at altjóða skinkumarknaðurin soleiðis er ófatiliga stórur, og bara Italia turkar umleið 50 miljónir svínatjógv um árið til sína skinkuframleiðslu og Týskland og Spania turka helst umleið somu nøgd. ­ Í Danmark turka tey svínatjógvini til skinkufram­ leiðslu í sonevndum skinku­ húsum, tí veðurlagið loyvir ikki turking uttandura, legg­ ur hann aftrat. Johan vísir á, at tað eru nógvir ymiskir prísir á skinkum, bæði bíligari og dýrar. Skinkan, sum Slagter Munch ger, verður seld fyri umleið 600 krónur fyri kilo, og í hansara verð eru tað avgjørt luksusskinkurnar, sum vit føroyingar eiga at leggja okkum eftir, um verk­ ætlanin røkkur so langt. ­ Um henda verkætlan fer at slóða fyri, at Føroyar kunnu gerast framleiðarar av eini unikkari skinku, kann henda vøra, sum í dag er ókend í føroyskri matvøru­ framleiðslu, í framtíðini gerast ein partur av føroyska gastronomiska samleikanum, heldur slóðbrótarin, sum er rættiliga spentur um hesa nýggju royndarverkætlan. Í gomlum døgum var nógv svínahal í Føroyum. Johan Mortensen vísir á, at í víkingaútgrevstrinum á Sandi eru nógv bein av svíni funnin, eins og fleiri staðarnøvn kring um í Føroyum siga okkum, at her hevur áður verið stórt svínahald. Turrkjøtakvøld Til várs verður stórt turr­ kjøtakvøld á Hotel Føroy­ um, sum hotellið saman við Bóndafelagnum skipa fyri, og tá verður sjálvandi eisini skinka á skránni. Ætlandi verður hetta stóra og áhugaverda tiltak leygarkvøldið 27. februar. Skinkuframleiðsla kann ríka og fjøltátta føroyskt vinnulív ohan Mortensen við eini stórari ”skinku” og einum av abbabørnum sínum, Lukasi Mynd: Jens Kr. Vang Gleða seg til tunnilin Runavík: Alt tekur sína tíð, ­ eisini arbeiðið at fyrireika ætlaða Skálafjarðartunnilin. Leingi hevur verið bíðað eftir honum, og nú tykist av álvara at vera komin gongd á málið. Soleiðis sum málið liggur beint nú, fara teir komandi mánaðirnir at fáa avgerandi týdning fyri um henda ætlanin gerst veruleiki, nú málið er til viðgerð á hægsta politiska stigi. Runavíkar kommuna hevur tvey umboð í nevndini fyri Skálafjarðartunniulin, og fylgir neyvt við gongdini í málinum. ­ Gerst ætlanin veruleiki, verður tað ein stór avbjóðing fyri okkum, slær kommunan fast. Halda fram at byggja íbúðir Runavík: Hóast fíggjarkreppuna hava fólk í Runavíkar kommunu ikki mist hugin at gera íløgur og byggja nýtt. Fyri nøkrum árum síðani bygdi sp/f Vist tríggjar blokkar við íbúðum, beint omanfyri Røktar­ og Ellisheiminum í Runavík. Henda verkætlanin fevndi um 24 íbúðir, og eydnaðist so mikið væl, at ætlanin nú er at byggja tveir slíkar blokkar aftrat við 22 íbúðum.