mánadagur 4. januar 2010síða 12

12 tíðindi Nr. 1 - 4. januar 2010 Øll arbeiðarafeløgini hava nú sagt sátt ­ málan við arbeiðs­ gevararnar upp og tað er lítið at ivast í, at eitt av krøvunum verður at lønin skal hækka Sáttmála­ Samráðingar Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Tað er lítið at ivast í, at eitt krav verður, at lønin skal hækka. Tað er toluliga greitt, nú øll tey fimm arbeiðara fe­ løgini hava gjørt av at siga sáttmálan við arbeiðs gev­ ararnar upp. Sáttmálarnir fara úr gildi á midnát tann 30. apríl og skulu sigast upp fyri fýra mánaða ávaring. Og nakað fyri jól fekk Føroya Arbeiðsgevarafelag skriv frá øllum fimm ar ­ beið arafelagnum, har sátt­ málin varð uppsagur. Ingeborg Vinther, for­ kvinna í Føroya Arbeið ara­ felag, sigur, at øll arbeið­ ara feløgini hava sagt sátt­ málan upp í felag og ætlanin er eisini, at tey skulu sam­ ráðast um nýggjan sáttmála í felag. Umframt Føroya Arbeið­ arafelag, er talan um ar ­ beiðs manna­ og arbeiðs­ kvinnufelagið í Havn og og bæði arbeiðarafeløgini í Klaksvík. Ringt at siga Feløgini fara nú at tosa saman um, hvørji krøvini til ein nýggjan sáttmála skulu vera. Og av tí, at tey ikki hava tosað saman enn, er Inge­ borg Vinther varin at siga nakað um, hvørji krøv kunnu koma upp á tal. Men hon sigur, at ímillum krøvini verður allarhelst eisini krav um hægri løn. – Tað er ongin loyna, at keypiorkan er minkað og at tað er blivið verri at fáa end arnar at røkka saman, tí alt dýrkar, staðfestir for­ kvinnan í Føroya Arbeið­ arafelag. Hon sigur, at nú fara fe ­ løgini at fyrireika eitt sam­ ráðingarupplegg og at út ­ vega skjalatilfar, sum skal stuðla upp undir krøvini Her kann viðmerkjast, at hon hevur áður sagt fyri Sosialinum, at umframt sjálva tímalønina, heldur hon, at tað er neyðugt at hækka ymar viðbøtur, sum hava staðið í stað í fleiri ár fyri ávís arbeiði, nú skulu hækkast. Føst løn á fiskavirkjum Men Ingeborg Vinther stað­ festir eisini, at tað verður í øllum førum eitt krav, at ein fastlønarsáttmáli skal gerast fyri tey, sum arbeiða á fiskavirkjum. – Hetta er eitt krav, sum vit ikki hava slept og sum fer at verða ført fram eina­ ferð afturat, sigur hon. Hon leggur afturat, at hetta er eitt av teimum týð­ andi krøvunum frá verka­ mannafeløgunum. Seinast gjørdu tit ein trý ára sáttmála. Er tað sannlíkt, at tit gera ein so drúgvan sáttmála einaferð afturat? – Tað er ilt at siga fyrrenn feløgini hava tosað saman, men eg vænti tað ikki, sigur Ingeborg Vinther. Hon sigur, at skal so drúgv ur sáttmáli gerast, skal hann í øllum førum vera serliga góður. Oljuprísurin upp Tekin um framgongd í amerikanska búskapinum gera, at oljuprísurin hækkar, og í morgun hækkaði prísurin níggjunda handilsdagin á rað, skrivar Bloomberg News. Í morgun kostaði ein tunna av amerikanskari WTI­olju, sum skal latast í februar, 80,11 dollarar, og tað er 75 cent meiri oman fyri prísin nýggjársaftan. Tann dagin hækkaði prísurin 8 cent. Bloomberg News skrivar, at burtursæð frá 21. desember er vísitalið hækkað støðugt síðani tann 14. desember. Tann dagin var prísurin knappliga 70 dollarar fyri tunnuna. Blair fyri skotum Fyrrverandi bretski forsætisráðharrin Tony Blair stendur nú aftur fyri skotum fyri avgerðina at gera innrás í Irak í 2003. Hesaferð er tað undanmaður hansara í Downing Street, John Major, sum hartar hann. Hann sigur, at hann tók undir við innrásini í Irak, men at hann gjørdi tað út frá teimum upplýs­ ing um, sum Blair kom við, men sum seinni hava víst seg at vera sera ivasamar. Í samrøðu við BBC sigur John Major millum annað, at eitt nú vísti tað seg, at upplýsingarnar um hópoyðingarvápnini hjá Saddam Hussein hildu ikki, tá saman um kom. Prísurin fyri at liva hækkaður yvir 30% Tá ið fólk siga, at tað er blivið dýrt at liva, er tað ikki tikið úr leysari luft. Tí tað vísa tey turru tølini eisini. Tølini vísa, at hesi síðstu 11 árini er tað blivið yvir 30% dýrari at liva. Hetta sæst í eini uppgerð frá fíggjarmálaráðnum til Løgtingið um gongdina í prístalinum frá 1. januar í 1998 til 1. januar í fjør. Her eru tølini ikki útgreinað á nakran hátt fyri ymsar vørubólkar, men tilsamans vísa tey eina stóra øking, tí sum tað sæst í talvuni er prístalið fyri 1. januar í 1998 sett til 100, men tann 1. januar í 2009 var tað komið heilt upp á 134,4%. Sostatt er tað blivið 34,4% dýrari at liva hesi síðstu 11 árini. Minka í fjør Tað sæst eisini á talvuni, er prístalið hesi 11 árini vaksið 2,7% um árið í miðal. Men ein uppgerð frá Hagstovuni vísir eisini, at hetta síðsta árið er prístalið aftur lækkað eitt aftur. Frá triðja ársfjórðingi í 2008 til triðja ársfjórðing í fjør, tá ið seinasta uppgerðin varð gjørd, er prístalið lækkað 3,1%, men tað var serliga seinasta ársfjórðing í 2008, at lækkingin var, eftir at príshækkingin í matvørum og brennievni var komin í hæddina og síðani eru teir lækkaðir aftur. Í 2009 er prístalið ikki lækkað nógv, serliga tá ið 1. Ársfjórðingum var farin aftur um bak. 1998 100,0 1999 105,6 2000 109,6 2001 115,7 2002 115,3 2003 117,9 2004 117,5 2005 119,9 2006 120,9 2007 124,4 2008 131,8 2009 134,4 Arbeiðsfólk fara at krevja hægri løn Prístalið Tað er ongin loyna, at tað er blivið verri hjá verkafólki at fáa endarnar at røkka saman og Ingeborg Vinther sigur, at tað er uttan iva at síggjast aftur í krøvunum, sum verða sett arbeiðsgevarunum, nú allir lønarsáttmálarnir eru sagdir upp