mikudagur 6. januar 2010síða 28

28 Nr. 3 - 6. januar 2010 viðmerkingar Nú formansval stendur fyri durum í Føroya Fiski­ manna felag, og kapping aftur er um formanssessin, fari eg at nýta høvi at takka limum okkara fyri tey farnu trý árini, eg havi sitið við róðrið. Trý ár, sum fullkomiliga hava broytt felagið og arbeiðsháttin hjá felagnum. Føroya Fiskimannafelag er nú aftur eitt rættiligt fakfelag, sum sjálvandi fyrst og fremst berjist fyri áhugamálunum hjá limun­ um. Og her meini eg ítøki­ liga fyri hvørjum einstøk­ um limi, ið hevur verið fyri órætti ella í aðrar mátar er komin illa fyri. Tað sama er galdandi fyri heilar mann ingar ella partar av manningum, ið eru sleptar upp á fjall ella komnar undir trýst frá reiðarínum. Hesin arbeiðsháttur eyðkendi ikki Fiskimanna­ felagið í tíðini undan mín­ um formansskeiði. Fleiri limir hava fortalt mær, at teir ikki altíð kendu seg vælkomnar á gátt á Bryggju bakka. Fyrrverandi formaðurin ígjøgnum meir enn trýati ár noktaði í fleiri førum at tosa við teir, tíansheldur koyra nakað mál fyri teir mótvegis reiðara ella øðrum myndug leikum. Tað kom meir enn so fyri, at heilar skipsmanningar máttu venda í hurðini, tí formað­ urin ikki ynskti at tosa við teir. Møguliga tí hann við síni blaðútgávu hevði ov nógv um oyruni. Soleiðis er ikki longur. Hesi farnu trý árini er talið av reistum málum hjá fiski monnum fleirfaldað. Ikki tí, at tað í sjálvum sær er nakað gott tekin um støðuna hjá limum okkara. Tvørturímóti hevði verið munandi betri fyri allar partar, um hetta ikki var so. Tí so vitnaði tað kanska um eina sunnari vinnu og harvið betri umstøður hjá hvørjum einstøkum um ­ borð. Hópin av málum hava altíð verið har, men hesi vóru bara ikki áhugaverd hjá undanfarnu leiðslu í Føroya Fiskimannafelag. Men um bert viljin er til staðar, eru dømini mong um, hvussu eitt fakfelag sum okkara kann gera mun. Vinna flestu mál Lat meg nevna nøkur dømi. Ávísir reiðarar royna oftani at snúgva sær undan nøkrum av sáttmálabundnu krøvunum. Í flestu førum er talan um vantandi hýru, feriupengar ella pensjón. Tá ætlanin hjá slíkum reið­ ara ikki eydnast, tí fiski­ menn mótmæla og krevja sín rætt, fer reiðarin onk­ un tíð so langt, sum til persónliga at hótta við at renna teir í land. Ikki bert er hetta forkastiligt, men beinleiðis ólógligt. Slíkan framferðarhátt hjá reiðar­ um hava vit fleiri dømi upp á seinastu trý árini. Tíbetur koma fiskimennirnir til okkara, tí uppgávan hjá einum fakfelag er júst at taka sær av slíkum. Í allar flestu førum taki eg mær persónliga av málunum, tosi við limirnar, útvegi allar viðkomandi upp lýs­ ingar og skrivi síðani eitt upprit til sakføraran hjá felagnum, sum fer víðari við málinum í rættin. Í so at siga øllum førum hava vit vunnið hesi rættarmál­ ini. Tað er í stóran mun slíkt virksemi, sum hart vunna limagjaldið hjá fiskimann­ inum verður nýtt til. Ikki sum fyrr, tá tað millum annað fór til kostnaðar­ mikla blaðútgávu, ið hvørki fíggjarliga ella á annan hátt sást aftur sum nakar vinningur fyri lim­ irnar. Vit føra eisini nógv rætt­ ar mál mótvegis trygging­ arfeløgum, Almanna­ stovuni, Als og øðrum myndugleikum, har fiski­ menn eru komnir í knípu. Sum nakað nýtt bjóðar Fiskimannafelagið limum løgfrøðisliga hjálp. Til dømis í samband við keyp av bústaði, bili ella øðrum ognum. Ein partur av arbeiðstíð­ ini hjá mær fer eisini til at tosa við limir, sum eiga pening til góðar í reiða­ rínum, ella har reiðarin roynir at trýsta hýrupro­ sentið hjá manningini niður. Higartil er hetta ongantíð eydnast nøkrum reiðara uttan í tí eina førin­ um. Men sum tey flestu helst vita frá fjølmiðlunum, varð reiðarin ta ferðina settur upp á pláss, tí hann noyddist at ganga við til eina semju. Betri eftirløn Hesi farnu trý árini havi eg sum formaður í Fiski­ manna felagnum verið við til nærum at tvífalda eftir­ lønina hjá fiskimonnum. Í miðal úr 2,2 prosentum upp í 3,7 prosent. Eg hava eisini staðið á odda fyri at skaffa eina betri trygging, har limirnir fáa munandi meiri burturúr. Millum annað fær ein fiskimaður, sum fer um pensjónsaldur útgoldið umleið 75.000 krónur í hondina. Tíverri hevur arbeiðið í nevndini hjá felagnum verið nakað darvað av ósemjum og bakbitum frá ávísum nevndarlimum. Harafturat hevur fyrrver­ andi formaðurin í felag­ num – sum tann vánaligi taparin hann er – leikað í sum óður og nýtt hvørt høvi at spilt undrirritaða út, har orð sum karakter­ morð nóg illa røkka til. Ikki bert tapti fyrrverandi formaðurin so dyggiliga móti mær. Nei, hann fekk enntá fægst atkvøður av øllum trimum valevnunum. Ein veruleiki, sum hann nú trý ár aftan á formansvalið framvegis ikki hevur sæð í eyguni. At nevndin í stóran mun hevur koyrt í tveimum bólk um, er sjálvandi óhepp ið, men ómøguligt hevur verið at sloppið undan hesum. Vit í meiri­ lutanum kunnu sjálvandi ikki góðtaka, at tey fáu uppskotini frá minnilutan­ um, sum hava verið løgd á borðið, nærum uttan undan tak hava havt til enda máls at hjálpa reiðar­ unum. Til dømis við at lækka hýruprosentið og harvið skerja inntøkurnar hjá fiskimonnum. Tað sigur seg sjálvt, at hetta kunnu hvørki ein fakfe­ lags formaður ella tey, sum vilja limunum væl, góð­ taka. Og tað verður ikki við mær sum formanni, at eitt slíkt mál nakrantíð kemur ígjøgnum. Eisini er tað mær púra óskiljandi, at ávísir nevnd­ ar limir beinleiðis hava mótarbeitt, at vit sum fakfelag hava átikið okkum leiklutin at koyra rættarmál fyri limir okkara mótvegis reiðarum, ið fremja órætt. Eg spyrji bara, um tað ikki er hetta, ið limirnir hava valt okkum til, og sum tí má vera okkara fremsta uppgáva? Ístaðin fyri berjast saman við okkum, ið einans gera skyldu okkara mótvegis limunum, endar tað oftani við grovum persónligum álopum á undirritaða. Reiðari sum formaður? Góðu fiskimenn! Eg havi onki ímóti at fáa kapping í samband við formansvalið. Tit skulu bara gera tykkum eitt greitt, og tað er, at mót valevnið hjá mær bæði hevur verið skipari og reiðari. Og hvar halda tit, at hansara hjarta liggur? Hjá fiskimonnum? Nix! Hendrik Old hevur altíð verið reiðarans maður við húð og hár bæði á landi og á brúnni. Og hetta kemur ikki at broytast fyri tað, um hann setir seg við róðrið á Bryggjubakka. So mikið kann eg lova tykkum. Sum løgtingsmaður í meir enn 20 ár, er hann harafturat fyri langari tíð síðani vorðin eitt við tað politiska systemið, hvørs fremstu áhugamál eru at skerja okkara hart vunnu rættindi, herundir sjó mans­ frádráttin. Flokkur hansara sigur seg berjast fyri teim­ um lágløntu og veiku í samfelagnum. Tað kann væl vera, at onkur í flokk­ inum ger tað, men ikki Hendrik Old, sum í Løg­ tinginum øll 21 árini helt seg langt úti á høgra vongi á javnaðarliðnum. Altso er Hendrik Old ein funnin fressur hjá reiðarunum, sum í hesi løtu sita spentir og bíða eftir úrslitinum av formansvalinum og vóna, at hann vinnur valið. Eg veit av egnum roynd­ um, at soleiðis hanga tingini saman. Ta fyrstu tíðina eftir at eg varð valdur til formann, kom tað meir enn so fyri, at reiðarar í onkrum fundar­ steðgi togaðu meg til síðis fyri at yvirtala meg at taka undir við teirra áhuga mál­ um. Tá tað ikki eydnaðist teimum at “keypa” meg fóru teir sjálvandi eftir øðrum limum í nevndini hjá felagnum, og her hevur hepnið eftir øllum at døma verið munandi størri. At mótstøðan móti mær alsamt er vaksin hjá reið­ arunum, taki eg sum eitt herðaklapp, tí so veit eg, at eg havi vart mínar egnu limir. Hinvegin eru innan­ hýsis bakbitini móti mær og okkum, sum veruliga verja føroyska fiskimannin, ikki serliga hugalig, sjálvt um bæði eg, og tey sum taka undir við mær, ótroytti liga hava arbeitt víð ari til frama limir okkara. Heima á jólum Um tit velja meg aftur, kann eg lova tykkum lim­ um, at eg – eins og farnu trý árini – framvegis fari at nýta hvønn arbeiðsdag í árinum til at berjast fyri tykkara rættindum. Tað verður ikki við mær sum formanni, at politikararnir sleppa at avtaka inntøku­ trygdina hjá okkum fiskimonnum, sum ávísir partar alment hava róð framundir. Inntøkutrygdin er staðfest í sáttmála okk­ ara, og eitt so grovt brot á sáttmálan fær sjálvandi tær avleiðingar, at flotin verður lagdur sama dag. Heldur ikki verður tað við mær sum formanni, at fiskimenn á trolarum og nótaskipum skulu vera við til at gjalda olju, sum reið­ ararnir settu krav um í undanfarnu sáttmálasam­ ráðingum. Hetta gera manningar á línuskipum, men tað hevur søguligar orsøkir. Hinvegin nýta línuskipini munandi minni olju, og sostatt tyngja hesar upphæddir ikki hýrurnar í so stóran mun. Tó fara eg at arbeiða fyri, at oljuút­ reiðsluparturin hjá mann­ ingum á línuskipunum minkar og helst heilt verður avtikin. Fyri fólk umborð á trolarum og línuskipum hevði felags oljuútreiðsla merkt munandi skerjing í hýruni, tí oljunýtslan á hesum skipum er nógv størri. Og hví skulu fiskimenn gjalda eina utreiðslu, sum teir onga ávirkan hava á? Hetta fær eisini óhepnar fylgjur í aðrar mátar, tí tað fer at frítaka reiðararnar fyri ábyrgd av at spara olju. Eg fari eisini at leggja stóran dent á at fáa eftir­ lønina ígjøgnum og seta sum krav til næstu sátt­ málasamráðingar, at mann­ ingarnar fáa frí jólahalgi­ dagarnar. Tað fer sam­ stund is at spara upp á fiski dagarnar, sum framm­ an undan eru ov fáir. Gott Nýggjár og gott val! Tá Fiskimannafelagið aftur gjørdist fakfelag formaður í Føroya Fiskimannafelag Jan HøJgaard Tíðindaskriv Almannamálaráðið Beint fyri jól samtykti eitt einmælt Løgting uppskot um broyting í forsorgar­ lógini um hjálparráð. Við nýggju broytingini er kom­ ið á mál við fyrsta stignum í arbeiðinum at endurskoða forsorgarlógina. Skipanin við hjálpar ráð­ um er ein av okkara grund­ leggjandi vælferðarskip­ anum. Talan er um eina kompensasjónsveiting, hvørs endamál er mest møguligt at bøta og linna um brek hjá tí einstaka. Endamálið er eisini at javnseta persónar við breki og at betra møguleikarnar fyri integrasjón hjá tí einstaka. “Tað hevur nú í fleiri ár verið tosað um týdningin av at fáa greiðari reglur fyri tænastur og veitingar eftir forsorgarlógini. Hol var sett á eina tilgongd í vár og við nýggju broyting­ unum er komið á mál við fyrsta stignum“, sigur Rósa Samuelsen, landsstýris­ kvinna í viðmerking. Yvirskipaða ætlanin við arbeiðinum at endurskoða skipanina við hjálparráðum hevur verið at gera greið­ ari, hvørji rættindi borgarin hevur, og hvat tænastu­ støðið fyri skipanina er. Endamálið er somuleiðis at fáa eina skynsamari stýring av útreiðslunum til forsorg. Hugtakið hjálparráð fevnir um hópin av tólum og lutum, sum verða nýtt til at bøta um likamligt ella sálarligt brek ella sjúku, ið viðførir skerdan virkis­ førleika. Við hjálparráð, er at skilja, bæði kropsborin hjálparráð sum t.d. brillur, hoyritól, ymiskar protesur og serligan fótbúna, og um hjálparráð, ið verða veitt sum lán, sum t.d. koyri­ stólar, samskiftisútgerð, røktarsengur og ymisk flutningstól. Hjálparráðið skal vera neyðugt fyri, at umsøkjarin kann verða verandi í arbeiði ella avgerandi bøta um sjúkuna/avlamni ella avgerandi lætta um í gerandisdegnum í heim­ inum. Fyrsta málið rokkið