fríggjadagur 8. januar 2010síða 12

12 Nr. 5 - 8. januar 2010 SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Lógvatak fyri oljuleiting Tað er einki minni enn eitt ordans lógvatak, sum føroyskir oljumyndugleikar og útlendsk oljufeløg hava tikið nú beint eftir nýggjár, nú avgerð er tikin um at bora ein nýggjan brunn á føroyska landgrunninum, tann áttanda í røðini. Hóast mong okkara kanska ikki geva slíkum tíðind- um stórvegis ans, tí tey kennast so veruleikafjar, so er kortini greitt, at her veruliga er talan um koll veltandi tíðindi. Hvør veit, um vit ikki ein dag í næstu framtíð, fara at uppliva, at nettupp henda eina avgerðin, var tann, sum gjørdi okkum til eina oljutjóð! At bora brunnar er einasti mátin at finna fram til, um kolvetni í rakstrarverdugum nøgdum finnast í undirgrundini. Og tá talan er um eitt jomfrúiligt øki, eitt váðiligt umráði, har enn einki lønandi fund er gjørt eftir seks brunnar, so kunnu vit bara vera nøgd við, at oljufeløg kortini trúgva uppá økið og vilja brúka hundraðtals milliónir fyri at finna kolvetni. Statoil, Dong og OMV hava tikið avgerð um at bora tann áttanda brunnin við Føroyar. Og útlit eru fyri, at Statoil eisini fer at átaka sær at bora tann níggjanda brunnin. Hetta eru góð tíðindi fyri føroyska oljuleiting, ikki minst í eini tíð, har nógv oljufeløg beint tvørtur- ímóti skerja sínar leitiútreiðslur og als ikki bora í ov váðiligum og ókendum økjum. Og har vit longu hava verið vitni til, at fleiri oljufeløg hava tikið seg úr føroyska økinum. Um somu tíð, sum vit fegnast um hesa stóru íløg una í oljuleiting við Føroyar, bíða øll í spenn- ingi eftir, at ENI fer at bora sjeynda brunn in á landgrunninum longu í vár. Nógvir oljuser frøð- ingar hava góðar vónir um júst henda brunnin, sum verður boraður ikki so langt frá einum fundi, sum er gjørt hinumegin markið, nevnt Cambo. Tað gevur oftani størri møguleikar fyri at útbyggja eitt fund, um oljuframleiðsla finst í grannalagnum. Og mangt bendir á, at Cambo verður útbygt. Og nettupp tí er eisini nýggjasti brunnurin hjá Statoil so áhugaverdur. Hann verður boraður stutt frá enn einum stórum oljufundi hinumegin markið, Rosebank, sum eftir øllum at døma verður útbygt. Við hesum báðum brunnum, ið liggja skamt frá framtíðar oljuframleiðslum í bretskum øki, má sigast, at Føroyar eru komnar eitt týðandi stig nærri eini oljuframleiðandi tjóð. At kolvetni eru staðfest í okkara undirgrund, og at stór fund eru gjørd so nær markinum, eru alt tekin um, at vit eru á røttu kós. Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Svein Rógvi Nielsen Ljósstein sveinrogvi@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl­ an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e­post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e­post: aki@sosialurin.fo e­post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00­20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.­frí. 8­16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag­fríggjadag klokkan 1330 Innistandandi peningur í føroysku peningastovn­ unum stendur tryggur – eisini eftir 30. september 2010, tá Bankapakki I fer úr gildi. Útvarpið hjá Kringvarpi Føroya bar í tíðinda send­ ingini í gjár mikudagin 6. januar kl. 12.20 hesi tíðindi: »Fólk, sum eiga pengar á kontu í føroyskum bank­ um, hava onga trygd fyri sínum pengum eftir 1. oktober, tá Bankapakki I heldur uppat.« Kringvarp Føroya tykist hava misskilt eitt tíðinda­ skriv frá Fíggjarmála ráð­ num, og Føroysku Pen­ ingastovnarnir gera tí vart við, at innlán í føroyskum peningastovnum eru eins trygg og í teimum donsku. Her eru fakta í málinum: · Fram til og við 30. september 2010 eru øll innlán tryggjað 100% við Bankapakka I. · Fíggjarmálaráðið og Fíggjareftirlitið samstarva í løtuni um at fáa lagt eitt lógaruppskot um nýggja innskjótaratrygd fyri Løg tingið. Tá tað er sam­ tykt – ætlandi í góðari tíð áðrenn 30. september 2010 – verður inn skjót­ aratrygdin uml. 750.000 kr. Løgið skuldi verið, um nakar kundi verið ímóti eini tílíkari lóg, sum onga útreiðslu hevur fyri landskassan, og sum er til fyrimun fyri føroyskar borgarar. · Skuldi tað óvæntaða hent, at lógaruppskotið ikki verður samtykt áðrenn 30. september 2010, er framvegis innskjótaratrygd galdandi eftir hesa dagfesting. Trygdin er tá 300.000 kr. Ongin saklig orsøk er at halda ella gita um, at inn­ skjótaratrygdin í Føroyum eftir 30. september 2010 verður øðrvísi enn í Danmark, tvs. 750.000 kr. Peningur í føroyskum peningastovnum stendur tryggur formaður í Felagnum Føroyskir Peninga­ stovnar JANUS PEtErSEN Eitt av eyðkennunum við nýggjárinum er, at mong okkara seta sær nýggj mál ­ at okkurt skal broytast ella gerast øðrvísi í tí nýggja árinum. Vit mugu tíverri longu nú staðfesta, at okkara fjølmiðlar neyv­ an hava tikið henda táttin upp, men heldur halda fram eftir sama leisti. Mál­ ið er alt ov sjáldan sakligur framburður av tíðindum, men heldur hin vegin at fáa tíðindini serliga tey, sum koma úr politiska um ­ hvørvinum, latin í ein so neiligan og so negativan ham sum gjørligt. Lat meg taka trý dømi, nú árið bert er góða viku gamalt: Dømi 1: Sosialurin hevur í einum leiðara hesa orð­ ing:”Fíggjarlógin hongur ikki saman. Landsstýris­ samgongan megnaði ikki at finna neyðugu bygnað­ ar ligu sparingarnar. Skattir skulu ikki hækka, og avgjøld skulu ikki hækka.” Fíggarlógin hongur sanni liga saman, tó hon hevur eitt stór hall. Grund­ leggjandi tænasturnar í samfelagnum eru væl og virðiliga fíggjaðar. Vit hava gamaní ikki framt allar tær bygnaðarligu broytingarnar enn, sum vit arbeiða við, men á fíggjarlógini eru tó broytingar. Niðurlaging og uppstramning av rentu­ stuðulsskipanini (fyri fyrstu ferð í 15 ár), stigvíst verður mvg­stuðulin til sethúsabygging tikin av og ikki minst Heilsutrygdin. Hetta eru so bygnaðarligar broytingar, um man vil tað ella ei. Men rætt er, vit eru langt frá komin á mál enn, og tí halda vit fram. Skatturin er eisini hækk­ aður við 2% fyri inntøkur oman fyri 400.000 kr., lønarhæddaravgjaldið er hækkað til tað dupulta, og eitt nú hækka prísirnir hjá SL við 12%. So her er ikki bert talan um negativan framburð hjá Sosialinum, men um beinleiðis ósanna skriving. Dømi 2: SVF hevði eitt rættiliga stórt innslag um nýggju Heilsutrygdina. Men nú var søgan ikki henda stóra bygnaðarliga broytingin, sum fer at gera veruliga mun fyri vanliga føroyingin. Nei, nú var spurningurin, um talan var um eina skattalækking ella eina skattahækking í 2012. Gamaní hevur ávísur ting­ maður, sum sær tað sum sítt fremsta mál at stinga skør, dyrkað henda spurn­ ingin nógv, men tí nýtist ikki SVF at loypa á leistum aftaná. Stutta av tí langa er, at Heilsutrygdin verður frá 2012 fíggjað á fíggjar­ lógini. Allar útreiðslur á fíggjarlógini eisini henda til Heilsutrygdina verða fíggjaðar við skatta­ og avgjaldsinntøkum. Longur er tann søgan ikki. Kanska kundi SVF held­ ur lýst fyrimunirnar við nýggju skipanina ella kanska spurningin um ogn­ irnar hjá gomlu sjúkra­ kassunum. Dømi 3: Triðja dømi er úr Útvarpinum, har yvir skrift­ in henda dagin ljóðaði, at nú var óvist um føroyingar eftir 1. okt. í ár yvirhøvur fingu nakra trygd fyri inn­ lánum í føroyskum pen­ ingastovnum. Slík yvir­ skrift kann loypa ótta á fólk, so tey kanska flyta innlánini av landinum. Vónandi hevur redaktiónin umhugsað hetta. Men veruliga søgan var jú ein heilt onnur. Fram til 1. okt. eru øll innlán uttan mun til, hvussu stór tey eru, tryggjaði við Banka­ pakka I. Fíggjarmálaráðið leggur í vár uppskot fram, sum fer at gera, at øll inn­ lán eftir 1. okt. verða tryggjaði upp til 100.000 evrur ella á leið 750.000 kr. Henda trygdin hevur áður verið 300.000 kr. Við øðrum orðum verður trygdin meira enn tað dupulta. Vit vita øll ­ eisini tit í Útvarpinum, at hetta uppskot fær stóra undir­ tøku í Løgtinginum, og tí verður samtykt uttan trupulleikar uttan mun til, hvat annað møguliga hendur. Men henda góða søgan kom als ikki fram, heldur ikki eftir at Felagið Peningastovnar eftir ódám­ ligu yvirskkriftina í Útvarpinum sendi út tíðindaskriv. Hetta vóru so trý dømi, sum nærløgd tíðindafólk neyvan erpa sær av. Annars gott nýggjár til fjølmiðlarnar. Fjølmiðlar í negativari ringrás JóANNES EIdESgAArd