mikudagur 13. januar 2010síða 6

6 tíðindi Nr. 8 - 13. januar 2010 Tey spæla so fitt uttan fyri í stóra skúla garði num í tí lítla skúlanum í Dali. Spurningurin er nú, um ikki hesi minni­ ligu fríkorterini í hugnaliga bygda­ skúla num eru søga longu um hálv t ann­ að ár. Støðan hjá mentamála ráð harra­ num er púra greið: Teir smáu skúlarnir kun nu ikki útvega næm ing unum eitt nóg fjøltáttað tilboð til undirvísingina Skúli Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Dalur: Hvussu leingi aftrat sleppa okkara børn at ganga í okkara lítla bygdar­ skúla? Henda spurning munnu iva nógv foreldur seta sær í hes um døgum, bæði her í Dali, men eisini í øðrum bygd um kring landið, har tann lítli bygdaskúlin nú sær út til at ganga eini trupl ari tíð ímóti. Tað hevur verið uppá tal í eina tíð, og nú er líkt til at æt lanin verður sett í verk, ­ æt lanin at minka um talið av bygdaskúlum og niður­ leggja fleiri teirra. Hinvegin er ætlanin at savna næm­ ing ar nar í færri, men størri skúla eindir. Á heimasíðuni hjá Skúla­ blaðnum er nú hol sett á hetta evnið, sum uttan iva fer at føra til nógv tjak mill­ um fólk, um hvat rættast er at gera. Meiningarnar eru ymisk ar, men tað er heldur ikki vist, at øll fólk á teim­ um smærru plássunum eru ímóti at niðurleggja smáu bygda skúlarnar. Sum støðan er nú, er ikki óhugsandi at skúlin í Dali kann verða stongdur um ikki so langa tíð. Ætlanin hjá landsstýriskvinnuni, Helenu Dam á Neystabø er, at henda ætlanin verður sett í verk, tá skúlaárið 2011 byrjar. Tað finnast fleiri smærri skúl ar kring landið við und ir 10 næmingum. Mil l­ um hesar skúlar teljast tann í Dali og Húsavík við tveim um næmingum, skúl­ in í Kirkju og Hattarvík við trimum og skúlin í Myki­ nesi við tveimum. Nevnast kann, at beint und an jólum lat skúlin í Gjógv aftur. Spurningurin í dag tykist bert vera, hvør er tann næsti. Bøtt samband Eitt av endamálunum við hes um uppskotinum frá Ment a málaráðnum er snøgt sagt at tryggja børnunum ein betri skúla og ein smid­ ligari skúlabygnað við færri skúlaeindum. Í uppskotinum verður stutt sagt sligið fast, at tíðin er farin frá verandi skúla­ bygn aði. Orsøkin til hetta er hin einfalda, at stórar íløg ur eru gjørdar í útbygg­ ing ini av samferðsluni á landi og tvørtur um oyggjar. Tí eru ferðamøguleikarnir í dag so nógvar ferðir betri enn áður. ­ Fyrr var neyðugt at hava ein skúla í hvørjari bygd. Men so er ikki longur, nú tað er vorðið so nógv høg­ liga ri at koma millum flestu bygd ir, staðfestir Helena Dam á Neystabø, lands­ stýris kvinna. Tað er kortini ikki bert sam ferðslan sum talar til fyri muns fyri hesum. Niður støðan frá PISA­ kann ing unum vísti týðiliga, at við so nógvum smáum skúl um, er trupult at hava ein fakligan læraraførleika í øllum lærugreinum. Skúlin skal menna bæði fak ligar førleikar, sosialar før leikar og ikki minst musiskt/kreativar førleikar, men skal samstundis rúma øllum børnum. ­ Fyritreytin fyri at hetta kann eydnast, er at vit fáa eina smidligari skipan, so leið is at vit ikki hava so nógvar smáar, men heldur fáa færri og størri skúla­ eindir. ­ Tær smáu skúlaeindirnar eru eisini kostnaðarmiklar at reka. So bæði av fak lig­ um, pedagogiskum og ikki minst fíggjarligum ávum er neyðugt at minka um talið á skúlum, slær lands stýris­ kvinnan fast. Ein forðing Hjá skúlanum er av bjóð­ ing in, at næmingarnir fáa møgu leika at nýta tey evni teir hava, og at undirvísingin verð ur lagað soleiðis, at næm ing ar nir ogna sær fak­ ligan førleika á ymsan hátt eftir førleika og áhuga. ­ Her kunnu smáu skúlar­ nir vera ein forðing. Ein fjøl táttað undirvísing setur stór krøv til læraraførleika, ser liga at lærarar hava ymisk an fakligan førleika og til útgerð og læri um­ støð ur, slær hon fast. Við nógvum smáum skúla eindum er ikki nóg góð ur møguleiki fyri at men na okkara skúlaskipan, og tað er ein meinbogi, tá ið vit vita, hvussu umráðandi holl útbúgving er fyri at men na samfelagið. Ein leið at tryggja, at fólka skúlin hevur bestu menn ingarumstøður, er at skipa Føroyar í færri og størri skúlaeindir. Ein eigur tí sum skjótast at gera neyðug ar lógarbroytingar og aðrar fyrisitingarligar til lag ingar. Lands bú skapar­ liga verður peningur spard­ ur, samstundis sum næm­ ing ar nir fáa eitt betri undir­ vísingartilboð. ­ Í eini størri skúlaeind eiga næmingarnir at kunna fáa eitt fjøltáttaðari undir­ vís ingartilboð, av tí at lærar ar nir í einum stórum skúla nýtast bert at undir­ vísa í sínum linju læru grein­ um, sigur Helena Dam á Neysta bø millum annað í við merk ingum sínum. Meira um hetta málið í komandi bløðum Smáu skúlarnir snara lykilin Í skúlaárinum 2009/10 eru 57 fólkaskúlar kring land ið. Næmingatalið er frá einum næmingi í tí minsta, til 491 næmingar í tí størsta skúlanum. Sambært uppritinum frá Helenu Dam á Neysta bø er skilabesta ra tiona li seringin at leggja skúl ar saman, soleiðis at ein kann minka talið av smá um flokkum, við at legg ja teir saman við øðr­ um smáum flokkum, uttan at økja samlaða flokka talið. Er talan um tveir skúl­ ar, har næmingarnir úr báð um skúlum ikki rúm­ ast í øðrum skúla bygn­ ing i num, ber til at nýta báð ar bygningarnar á tann hátt, at t.d. teir yngru næmingarnir ganga í øðrum skúla bygn ing i­ num, og teir eldru næm­ ingarnir í hinum skúla­ bygn inginum. Uppskotið til løg tings­ lóg um broyting í løg­ tings lóg um fólkaskúlan er sent Føroya Lærara­ felag, Skúla leiðara felag­ num og kommunu feløgu­ num til hoyringar. Tað fevn ir m.a. um hesi viður­ skifti: • Reglurnar um fólkaatkvøðu í sambandi við, at kommunalur skúli verður lagdur niður, verða tiknar av. • Landsstýrismanninum verður heimilað í seinasta lagi 1. januar 2011 at skipa skúlasambond við virknaði frá 1. august 2011, um so er, at kommunurnar í økinum ikki semjast um eina avtalu um skúlasamband. • Landsstýrismaðurin skipar læraratalið í hvørjum skúlasambandi ella skúla í mun til næm¬inga¬talið. Frá 1 til 491 næmingar Tveir næmingar spæla so hugagóðir uttanfyri skúlan í Dali. Spurningurin nú tykist vera, hvussu leingi aftrat hesin skúlin – og aðrir við honum – fara at hava undirvísing Savnsmynd: Jens Kristian Vang Ógvusligur jarðskjálvti Ein harður jarðskjálvti í Haiti í gjárkvøldið kann hava kravt fleiri túsund mannalív. Myndugleikarnir siga, at fleiri gistingarhús, skrivstovubygningar og handilshús í høvuðsstaðnum Port­au­Prince eru rapað, og at fleiri túsund fólk kunnu liggja undir húsaleivdunum. Jarðskjálvtin var 7,0 á Richterstiganum, og miðdepilin í skjálvtanum var einar 10 kilometrar undir jørð 15 kilometrar frá høvuðsstaðnum. Aftan á jarðskjálvtan vóru minst 13 eftirskjálvtar. Úr Port au Prince verður sagt, at túsundtals fólk, sum ongastaðni hava at fara, ganga í gøtunum og vála. Obama hóttir bankarnar Í 2008 og 2009 fingu amerikonsku bankarnir nógvar milliardir dollarar í kreppuhjálp frá tí almenna. Nú hava bakarnir kunngjørt, at 2009 royndist væl við stórum avlopi, og at teir ætla at geva sínum dugnaligu stjórum eina eyka samsýning. Men tann ætlanin fellur ikki í góða jørð´í Hvítu Húsunum í Washington og heldur ikki í samfelagnum sum heild, sum er plágað av veksandi arbeiðsloysi. Fleiri vilja hava Barack Obama, forseta, at taka neyðug stig, tað hevur fingið forsetan at hótta bankarnar við einum eykaskatti, skrivar AP.