fríggjadagur 15. januar 2010síða 19

Nr. 10 - 15. januar 2010 19 tíðindi sam starv við Hvalbiar skúla, sum fær 10 undir vís­ ing ar tímar um vikuna av teirra tímajáttan. Hetta gev­ ur so næmingunum í Sand­ víkar skúla tað serliga skúla ti lboðið, at teir part­ víst hósdag og hvønn fríggja dag ganga í skúla í Hvalba. ­ Tað er tí ikki ein fremm­ an d ur skúli, flokslærari ella flokkur, sum teir koma í, tá ið næmingarnir í 6. flokki fara til Hvalbiar at ganga í skúla, slær hon fast. Netverk Hvat er so vansin við at ha va ein bygdaskúla?, spyr­ ja vit eisini Nitu Næs. Hon er greið yvir, at um bygdaskúlin verður ov lítil, so er missurin á tí sosiala økinum. Næmingarnir hava ov fá at sparra við, og kann tað í síðsta enda ávirka tað fakliga. ­ Sum einalærari er ein til tíðir sera einsamallur, og tí er eitt netverk neyðugt. Eg havi samstarvað nógv við smáu skúlanir kring landið, har vit møtast við næm ing­ um til felags útferðir, og hava stevnu á alnótini, sigur Nita Næs. Um ein hyggur eftir søgu ni hjá skúlanum, sum hon er lærari á, so varð hann bygdur í 1890, og varð útbygdur í 90´unum, tí hann var ov lítil til táverandi næmingatal og tørv. Í dag ganga bert tríggir næmingar á skúlanum. Fyri 100 og 120 árum síða ni vóru slíkir spurn ing­ ar, sum nú eru frammi, als ikki til umrøðu. Bygda skúl­ in var eins natúrligur og ein kirkja í bygdini. Samstundis sum vegakervið er ment, er fólkatalið á bygd í støðugari minking, og í Sandvík er støð an tann, at ov fá børn eru í bygdini. Nita hevur arbeitt bæði á stórum og smáum skúlum, men best dámar henni kort­ ini tann miðalstóra fólka­ skúlan, har øll kenna hvønn ann an og vita av hvørjum øðr um, og har umleið 14­16 næmingar eru í hvørj um flokki. ­ Lat meg tó leggja dent á, at eg einki havi ímóti, at broyt ingar fara at koma inn an fólkaskúlaøki, men eg haldi, at mentamálaráðið skal kalla ein spaka fyri ein spaka, og gera skúla leiðsl­ um, foreldrum og øðrum púra greitt, hvør náms­ frøði liga hugsanin handan sparing ar nar/niður legg ing­ ina av skúlunum eru. ­ Eg havi nógv samband við lærarar á øðrum skúl­ um, og mín fatan er, at hóast stórir skúlar royna at bróta upp úr nýggjum, við nógv um næmingum í hvørj um flokki og fleiri lærar um inni ísenn, so er dag lidag urin tó merktur av, at hesar stóru eindir verða býttar upp í smærri eindir. Altso hava vit tann miðal­ stóra bygdaskúlan umaftur, leggur hon dent á. - Eingin lærari kann vera serfrøðingur á øllum økjum í skúla- num. Tí er u mr áð- andi, at skúlar nir hava eina ávísa stødd, so grundar lag er fyri fjøl broytni og dygd í undir vís- ing ini, sigur Heðin Mortensen, borgar- stjóri í Havn Bygdarskúlin Snorri Brend snorri@sosialurin.fo Havn: Fyri Heðin Morten sen er eingin ivi um, at størsti fyrimunurin við skúlasamstarvi, ella við at leggja skúlar saman í størri eindir er, at faklig­ heitin í skúlunum verður betur tryggjað og før leik­ ar nir h já lærarum verða bet ur gagnnýttir. Hann vísir í eini grein í Skúlablaðnum á, at flestu skúlar nir í Tórshavnar kommu nu eru stórir. Tó eru nakrir lítlir skúlar, ­ á Vel ba stað eru 49 næm ing­ ar, í Kaldbak 29, í Nólsoy 21 og í Koltri eru 2 næm­ ing ar. Tað er eitt ávíst sam­ starv millum lítlu skúlar­ nar, og í ávísan mun sam­ starva teir við teir størru skúlar nar. T.d. hava næm­ ing ar nir í 7. árgangi í smáu skúlunum alisfrøði í Hoy víkar skúla, og næm­ ing ar í Kaldbak hava tím­ ar í handverki og list í Koll afirði. ­ So broytingarnar fara neyvan at hava so stóra ávirk an á skúlabygnaðin í Tórs havnar kommunu, slær borgarstjórin fast. Tillaging Heðin Mortensen vísir tó á, at tað er umráðandi, at broytingarnar verða skipaðar í góðum sam­ starvi við kommunurnar. Broyt ingar skapa altíð órógv, tí er av týdningi, at talan ikki verður um harraboð, men at broyt­ ingarnar veruliga verða framdar í samstarvi. Sostatt er rættast at leingja freistina í teimum førum, har semja møguliga ikki fæst. Viðvíkjandi lærara­ tímum eigur hædd at tak­ ast fyri, at í summum føru m er ferðasambandið ikki so høgligt, og tí verð­ ur neyðugt at varðveita nakrar av teimum smáu skúlu num. ­ Tá soleiðis er, eigur tíma játtanin at verða lagað eftir hesum um støð­ um, og ikki bert eftir næm inga tali í økinum, sum uppskotið gevur fat­ an av, sigur Heðin Morten­ sen. Hann vísir á, at ætlanin hjá landsstýrinum er at varðveita samlaða játta n­ ar karmin til fólka skúla­ øki ð, hóast at ein broytt ur skúl abygnaður hev ur spar ingar við sær. Enda­ málið er at leysgeva pen­ ing til onnur týðandi námsfrøðilig endamál á fólkaskúlaøkinum, eitt nú til næmingar við serligum tørvi, ráðgeving og eftir­ útbúgving av lærarum. Ein uppraðfesting av hes um økjum er altavgerandi neyðug, og tí er uppskotið um broyttan skúlabygnað skilagott fyri samlaða námsfrøðiliga arbeiðið í fólkaskúlanum. ­ Við teimum fíggjar­ ván um, ið landskassin hev ur fyri framman kann ein óttast, at sparingin verð ur tikin til at fíggja onn ur endamál. Hetta má ikki henda. ­ Tað áliggur tí øllum okkum, sum hava ábyrgd fyri føroyska fólka skúla­ num, at styðja undir æt lanina hjá lands stýris­ kvinnuni, tí soleiðis verð­ ur játtanin fleiri næm ing­ um at gagni, leggur Heðin Mortensen dent á. a fyri ein skúla Halda fast við dygdina og fjølbroytnið Bygdaskúlin til umrøðu Í fleiri greinum hevur Sosialurin sett sjóneykuna á støðuna við teimum mongu bygdaskúlunum kring landið. Vit hava nevnt tað, sum landstýriskvinna, embætis­ maðurin, borgarstjórarnir og einalærarin halda. Í øllum førum er ætlanin, at frá skúlaárinum 2011/12 verður skúlaøkið munandi umskipað. Hevur lesarin hug at gera viðmerkingar til málið, eru tit vælkomin at seta tykkum í samband við Sosialin. Teir tríggir ”aktørarnir” í spurninginum um teir smáu bygdaskúlarnar: Landsstýriskvinnan Helena Dam á Neystabø á vitjan í Sandvíkar skúla, og prátar her við einalærarin, Nitu Næs og tveir av næmingunum, Marý Sigurheim og Rói Spange Larsen Mynd: Áki Bertholdsen - Broytingar skapa altíð órógv, tí er av týdningi, at talan ikki verður um harraboð, men at broytingarnar veruliga verða framdar í samstarvi, sigur Heðin Mortensen, borgarstjóri í Havn Mynd: Jens Kristian Vang