fríggjadagur 22. januar 2010síða 14

nr. 15 · 22. januar 2010 14 VIKUSKIFTI Til arbeiðis Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Í september í 2009 byrjaði Jóngerð Martindóttir Nielsen í starvinum sum fyribyrgingarráðgevi hjá Bláa Krossi í Føroyum. – Longu, tá eg søkti starvið, hugs­ aði eg, at mín høvuðsuppgáva skuldi vera at seta meiri fokus á at upplýsa børn og ung um vandarnar við rús­ drekka­og rúsevnamisnýtslu. Eg vildi gera starvið meiri sjónligt, so tey, ið hava við børn og ung at gera, skuldu vita, at Blái Krossur hevur ein fyri­ byrgingarráðgeva, ið kann gera mun. Jóngerð, sum gjørdist útbúgving sjúkrarøktarfrøðingur á heysti í 2001, hevur í øðrum størvum, sum vit fara at venda aftur til, arbeitt bæði við rús ­ drekka­og rúsevnamisnýtarum, sálar­ sjúkum og við børnum og ungum. – Nú las eg til sjúkrarøktarfrøðing í Danmark, men heldur ikki eftir at eg kom heimaftur og byrjaði at arbeiða í Føroyum, hevði eg hoyrt, at Blái Krossur hevði ein fyribyrgingarráðgeva, sum kann ferðast kring landið og upp lýsa og rá ðgeva børnum, ungum, avvarð andi og øðrum, sum á ymiskan hátt hava við hesi at gera. Heldur ikki í mín um starvi sum leiðari fyri barna vernd artænastuna visti eg, at vit kundu leita okkum hjálp og ráðgeving um eitt nú tey sereyðkenni, ið børn hava, sum veksa upp í heimi, har foreldur ikki megna at stýra sínari rúsdrekka­ella rúsevnanýtslu. Góð barlast Jóngerð hevur tað lyndi, at hon smæðist ikki burtur, har hon er. Hon er ikki ein av teimum, sum biður umskylda, at hon er til, men hevur lætt við at stýga fram, reisa seg og siga nøkur orð, um tað skal vera. Hon er gløgg, væl skorin fyri tungubandinum, og aftanfyri orð hennara er skil og vekt. Útbúgvingin, áhugaverdu ar beiðs­ royndirnar og hennara leiðaraevni skapa virðing aftanfyri fjølbroytta per­ sónin, sum eisini gevur sær stundir til ymiskt ítróttar­og frítíðarvirk semi. – Tað fyrsta, eg gjørdi, tá eg í fjør heyst byrjaði í starvinum hjá Bláa Krossi, var at venda mær til allar prest­ arnar í Føroyum, sum høvdu næmingar, ið skuldu fermast. Í brævinum læt eg teir vita, at eg gjarna vildi sleppa at undirvísa næmingunum, sum gingu at lesa. Jóngerð sigur, at hon fekk fleiri afturmeldingar, men tað undraði hana ikki so lítið, at tað eisini vóru prestar, sum ikki lótu við seg koma. – Í fyrsta lagi vildi eg upplýsa hesum ungu um vandarnar við ovurnýtslu av rúsdrekka og annars um nýtslu av rúsandi evnum. Í øðrum lagi vildi eg gera vart við, at Blái Krossur hevur ein fyribyrgingarráðgeva, so bæði næm­ ingar og prestar, sum á hvørjum ári hava ungdóm, ið gongur at lesa, vita, at eg eri til. Fyribyrgingarráðgevin fekk soleiðis høvi at vitja nógvar næmingar kring um landið, bæði á meginøkinum, Klaksvík, Sandoy og úr Suðuroy. – Í flestu førum var eg á staðnum, har prestarnir hava sína undirvísing, men næmingar úr Suðuroy komu norður um fjørðin til ein hugnadag, og her møttust vit á kaféini hjá Bláa Krossi í Havn. Jóngerð sigur, at hon gjørdi sær eitt konsept og eina lítla spurnarkanning, har hon eitt nú spurdi, um tey høvdu roynt rúsdrekka, um tey høvdu verið ávirkaði, og hvat tey halda kann gerast fyri at fáa ung at drekka minni – og kanska lata vera við at drekka. – Eg hevði ta kenslu, at ungdómurin tók væl ímóti mær. Summi spyrja meiri, onnur minni, og ymiskt er, hvat tey vita um vandarnar við rúsdrekka og nýtslu av rúsandi evnum. Um ung­ dóm urin ikki er upplýstur um vand­ arnar, vita tey sjálvandi heldur ikki, hvat tað er, tey siga ja ella nei til. Eitt annað stig, ið Jóngerð M. Niel­ sen eisini tók beinanvegin í sínum starvi sum fyribyrgingarráðgevi, var at venda sær til skúlarnar í Føroyum, sum hava næmingar í 6. flokki og eldri. – Eg vendi mær eisini til skrivstovuna hjá Gigni, sum er sjálvstøðugur stovn­ ur undir Heilsumálaráðnum, ið veitir heilsufrøði til børn, ung og familj ur. Gigni veitir eisini ráðgeving til starvs­ fólk á stovnum og til allar skúl ar í Føroyum, eins og tað áliggur stovn­ in um at hava eftirlit við heilsu­og trivn aðarviðurskiftum á stovnum og skúlum. Eg læt tey vita, at eg fegin vildi í samstarv við stovnin og helt, at eg við mínari servitan um rúsdrekka­ og rúsevnamisnýtslu kundi vera við til at geva børnum og ungum ein førning. Jú, tær vóru við upp á slíkt samstarv, soleiðis at vit í felag kunnu veita upplýsing og ráðgeving kring um á skúlunum. Jóngerð sigur, at hon í samstarvi við Gigni soleiðis vendi sær til 33 skúlar kring landið og bað um fund við leiðslurnar um, hvussu tey í felag kundu finna út av, hvussu upplýsingin kundi skipast best. – Sum fyribyrgingarráðgevi hjá Bláa Krossi havi eg vitjað á skúlum, og soleiðis er hetta arbeiði nú komið í gongd. Eg eri ikki úti saman við starvsfólkunum hjá Gigni, men við tí samstarvi, vit hava fingið í lag millum partarnar, vita vit av hvørjum øðrum. Høvuðsdenturin í upplýsingini hjá Jóngerð á skúlunum snýr seg um rúsdrekka og rúsevni í síni heild. – Men eg tosi eisini við næmingarnar um sjálvsvirði, sjálvsálit og bólkatrýst. Tað eru tey, sum eiga lívið og kunnu velja, hvør lívsleiðin verður. Eg tosi eisini um sereyðkenni, ið eru hjá børn ­ um, sum veksa upp í heimi, har rús­ drekka hevur tikið yvirhond. Hetta geri eg, soleiðis at bæði næmingar og lærarar kunnu halda eyguni við, hvør møguliga dettur niður ímillum av hesi orsøk. Jóngerð sigur, at tá hon hevur verið á skúlum og hevur undirvíst um hesar trupulleikar, tekur hon um kvøldið eisini ein foreldrafund, har foreldrini fáa kunnleika um tær avbjóðingar og freistingar, ið børn teirra kunnu koma út fyri á ungdómsárum. – Hetta verður eisini gjørt fyri at koma á tal við foreldrini, sum sjálv­ andi eru ein týðandi partur í fyri­ byrgingararbeiðnum, sigur hon. Áhugaverdar royndir Áðrenn vit enda hesa samrøðu, fara vit at venda aftur til byrjanina, sum er bakgrundin og barlastin hjá Jóngerð M. Nielsen í hennara nýggja starvi. – Eftir at eg var liðug at lesa til sjúkrarøktarfrøðing, starvaðist eg eitt skifti í avloysarastarvi á Blá kross­ heiminum, har eg í fyrsta lagi hevði við rúsdrekka­og rúsevnamisnýtarar at gera, samstundis sum eg hevði neyvt samstarv við hini starvsfólkini á heiminum og læknan, sum var til knýttur heiminum. Av Blá kross­ heiminum fór eg út á føðideildina á Landssjúkrahúsinum, og haðani aftur á Blákrossheimið. Nú bar leiðin hjá Jóngerð á Psyki­ atriska Depilin á Lands sjúkra húsinum, har hon gjørdist deildarleiðari á Deild 1. – Her starvaðist eg í nøkur ár, til eg tók farloyvisstarv sum leið ari fyri barnaverndartænastuni í Norð ­ urstreymoy og Vágum. Í fjør summ­ ar søkti eg so um starvið sum fyri­ byrgingarráðgevi hjá Bláa Krossi, sum eg havi stóran áhuga fyri og haldi meg hava eina góða bakgrund og góðar førleikar at røkja til lítar, sigur Jóngerð Martinsdóttir Nielsen. Um ungdómurin ikki er UpplýstUr, vita tey sjálvandi heldUr ikki, hvat tað er, tey siga ja ella nei til, sigUr Jóngerð m. nielsen, fyribyrgingarráðgevi hjá bláa krossi Upplýsir og ráðgevUr um rús Jóngerð Martinsdóttir Nielsen hevur góða barlast í sínum starvi sum fyribyrgingarráðgevi mynd: jens kristian vang til arbeIðIs Navn: Jóngerð Martinsdóttir Nielsen starv: Fyribyrgingarráðgevi besta við starvinum: At møta nýggjum fólkum ringasta við starvinum: Tað havi eg ikki funnið enn størsti dreymur við starvinum: At fáa ítøkilig tilboð til børn hjá foreldrum við rúsevnistrupulleikum størsta frambrot: At gera mítt arbeiði sjónligt starvstíð: Síðan 15. september 2009 lívsstarv: Øll mín størv eru lívsstørv – á hvør sín hátt starvsfólk: 3 staður: Um alt landið stjóri: Hjalmar Hansen, aðalskrivari fakta Jóngerð