mikudagur 15. mars 2000síða 5

9 tíðindablaðið sosialurin Nr. 52 - 15. mars 2000 8 tíðindablaðið sosialurin Nr. 52 - 15. mars 2000 Jens Stoltenberg Føddur 16. mars 1959, giftur og hevur tvey børn Studentsprógv í 1978 Útbúgvin búskaparfrøð- ingur í 1987 Parttíðarblaðmaður á Arbeiderbladet 1979-81 Leiðari í Oslo Arbeider- parti 1990-93 Ráðgevi í Økonomisk analysegruppe SSB 1989-90 Fyrilesari í almannabúskapi á Oslo Universiteti 1989-90 Nøkur álitisstørv Var í fleiri ár í áttatiárunum formaður í AUF (ungmannafelagið hjá norska Arbeiðaraflokki- num) Limur í floksstjórnini síðan 1985 1. næstformaður í Arbeiðararflokkinum frá 1992 Limur í verjunevnd Stórtingsins 1990-92 Statsskrivari í Umhvørvismálaráðnum 1990-91 Ídnaðar- og orkumálaráðharri í stjórninhjá Gro Harlem Brundtland frá 7/10-93 Fíggjarmálaráðharri í stjórnin hjá Torbjørn Jag- land frá 25/10-96 - 17/10-97 Limur í almannanevnd Stórtingsins 1991-93 Formaður í orku- og umhvørvisnevndini síðani heystið 1997 Formaður í tingbólki Arbeiðarafloksins - og harvið forsætismálaráðharraevni floksins frá januar 2000 Forsætisráðharri - helst frá 17. mars 2000 Jens skal bjarga flokkinum JÓGVAN HUGO GARDAR, OSLO Lítil ivi er um at Arbeiðara- flokkurin hevur havt stórar trupulleikar við at finna seg til sættis hesi árini, Kjell Magne Bondevik hevur stýrt landinum. Í tí politiska umhvørvinum, bæði uttan fyri og í sjálvum Arbeiðar- aflokkinum, hava tey flestu mett, at Thorbjørn Jagland gjørdi tað ógjørligt hjá flokkinum at koma framat maktini aftur í hesum val- skeiðnum. Undan valinum í 1997 kravdi Jagland av veljaru- num, at flokkurin skuldi hava minst 36,9 prosent av atkvøðunum fyri at halda fram. Flokkurin fekk ikki 36,9 prosent av atkvøðu- num, og Kjell Magne Bond- evik bukkaði og takkaði fyri tilboðið, og Jagland fór frá sum forsætisráðharri. Thorbjørn Jagland hevur fingið nógvar ábreiðslur bæði frá egnum floksfeløg- um og mótstøðufólkum. Serliga hevur hann fingið eina harðliga viðgerð í fjøl- miðlunum. Hetta fekk so Jagland til í februar at lata upp í hendurnar á Jens Stoltenberg at fáa flokkin aftur til maktina. Tilboðið takkaði Jens Stoltenberg ikki nei til. Hann hevur bæði meðan Gro Harlem Brundtland og Thorbjørn Jagland hava stýrt flokkinum verið ein tann mest álítandi stuðulin. Hann hevur allatíðina verið teirra stuðul, hóast eygleið- arar meina, at hann ikki hevur líka verið samdur í øllum útspælunum hjá Thorbjørn Jagland. Jens Stoltenberg fekk skjótt møguleikan at koma framat stjórnarbygningi- num, og nú vónar leiðslan í flokkinum, at ein nýggj tíð er komin hjá flokkinum. JÓGVAN HUGO GARDAR, OSLO Avgerðin um at nú var tíðin komin hjá Jens Stoltenberg, fall í januar, tá flokkurin av- gjørdi, at tey skuldu atkvøða fyri einum uppskoti, saman við borgarliga flokinum Høyre, um at byggjast skulu gassorkuverk í Noregi sum økja um CO2-dálkingina við seks prosentum. Noreg hevur skrivað undir uppá at landið komandi árini skal minka um CO2-dálkingina við 23 prosentum. Hendan undirskriftin í Kyoto-avtaluni er bindandi, og Noreg skal komandi heyst geva boð um, hvussu landið vil koma fram til eina minking uppá 23 prosent. Við avgerðini í januar broytti Arbeiðaraflokkurin umhvørvispolitikkin hjá sær munandi, og hann er broytt- ur meir síðani. Frá at sam- arbeiða við miðflokkarnar hava teir vent sær til Høyre, og stuðla nú eini meir libe- ralari lóggávu, sum ikki skal seta so strang krøv til dálking. Fráfarandi stjórnin og teir flestu eygleiðarar meina, at Arbeiðaraflokkurin hevur kastað fyri borð meginpart- in av tí álitinum, sum flokk- urin hevur havt á umhvørv- isøkinum. Serliga var tað kúvendingin bert tímar áðr- enn viðgerina av orkufrá- greiðingini seinasta hósdag, sum hevur sett spurnartekin við, hvat Arbeiðaraflokkur- in meinar. Tá komu boð úr løgmálaráðnum um, at dálkingarlógin mátti broyt- ast fyri, at gassorkuverkini kundu góðkennast. Hetta fekk Stoltenberg til enn ein- aferð at kasta seg upp í føvningin á Høyre og skjóta upp, at dálkingarlógin skal broytast og tilpassast. Høyre og Arbeiðaraflokkur- in vilja broyta lógina fyri at loyva orkuverkunum. Arbeiðaraflokkurin og Kastað saman við arvafíggindunum millum veljarar, sum seta umhvørvismál høgt, skal vinnast aftur. Onnur nøvn sum eru nevnd eru fólk sum Jens Stoltenberg hevur havt tætt samband við og annars teir, sum hava staðið á odda fyri ungdómsfylkingini hjá Ar- beiðaraflokkinum, AUF. Her verður serliga Trond Giske nevndur. Hann er bæði ímóti gassorkuverku- num og móti norskum ES- limaskapi. Jens Stoltenberg hevur boðað frá, at ES-spurningar skulu seta meir í andglettin nú. Roknað verður við, at norðmenn skjótt aftur vilja royna at koma inn í ES. Her hevur Jens Stoltenberg enn ein møguleika at fara uppí part við Høyre og Fram- sóknarflokkin. Miðflokkar- nir og Sosialistiski Vinstri- flokkurin eru allir ímóti ES- limaskapi. miðflokkarnir hava seinnu árini verið samdir um, at dálkingarlóggávan ikki skuldi broytast fyri at lætta um dálkingina. Sjálvur roynir Stoltenberg at siga, at lóggávan verður styrkt, men hesum boðskapinum eru tað ikki nógv sum trúgva uttan fyri Høyre og flokkin á ytsta høgravongi, Framsóknarflokkin. Fyri fyrstu ferð í søguni hava gomlu arvafíggindar- nir Høyre og Arbeiðara- flokkurin samstarvað um at fella eina stjórn. Komandi tíðin gerst krevjandi hjá báðum flokkunum. Hjá Høyre er trupulleikin JÓGVAN HUGO GARDAR, OSLO Hjá Jens Stoltenberg er tað av stórum týdningi at vinna aftur tað álitið, sum hvarv við atkvøðugreiðsluni sein- ast hósdag. Umhvørvisfel- agsskapirnir eru í øðini inn á Arbeiðaraflokkin, og inn- anhýsis í flokkinum eru fólk sera misnøgd við, at gass- orkuverkini skuldu fáa flokkin í stjórn. Fredric Hauge, sum er maðurin aftan fyri um- hvørvisfelagsskapin Bell- ona, er í øðini inn á Arbeið- araflokkin, og hann himpr- ast ikki við at siga, at Jens Stoltenberg fer at stinka av gassi restina av tíðini sum politikari. Fyri Jens Stoltenberg er tað ikki akkurát tað besta skoðsmálið at fáa. Fredric Hauge var tann, sum í síni tíð fekk ungdómspolitikar- an og AUF-formannin, Jens Stoltenberg, til at seta seg gjølla inn í umhvørvis- spurningar. Teir eru ikki akkurát bestu vinmenn í løt- uni. Veljarakanningar seinastu dagarnar vísa eisini, at gass- orkumálið ikki er tað, sum vinnir veljarar fyri Arbeið- araflokkin. Í gjáramorgunin kom ein kanning, sum vísti, at Arbeiðaraflokkurin hevur mist millum tvey og trý pro- sent av veljarunum seinastu vikurnar, meðan fráfarandi stjórnarflokkarnir, og ser- liga Kristiligi Fólkaflokk- urin eru styrktir munandi. Hesir hava fingið nærri seks prosent fleiri veljarar. Eisini kanningar um, hvussu væl- dámdir teir báðir Kjell Magne Bondevik og Jens Stoltenberg eru, vísa, at Stoltenberg tapir. Frá at vera munandi betri umtóktur enn Bondevik, er tað nú Kjell Magne Bondevik, sum flest norðmenn meina er best egnaður til at stýra landi- num. Fríggjadagurin avgerandi Fríggjamorgunin hevur Jens Stoltenberg sína fyrstu stjórn klára, og spenningur- in er stórur. Thorbjørn Jagland fær ein ráðharrasess, og hetta gerst eftir øllum at døma uttan- ríkismálaráðið. Annars so verður spennandi at síggja, hvønn hann setir sum um- hvørvismálaráðharra. Hesin sessurin hevur stóran týdn- ing fyri flokkin, um álitið grunnleggjandi, og flokkur- in hevur stórar trupulleikar við at greiða sínum veljar- um frá, hví teir hava slept Arbeiðaraflokkinum til valdið aftur. Fyri fyrstu ferð í søguni hava gomlu arvafíggindarnir Høyre og Arbeiðaraflokkurin samstarvað um at fella eina stjórn. Komandi tíðin gerst krevjandi hjá báðum flokkunum Áliti má fáast aftur fakta um Thorbjørn Jagland, fyrr- verandi forsætisráðharri, verður helst nýggju uttan- ríkisráðharri Roknað verður við, at norðmenn skjótt aftur vilja royna at koma inn í ES. Her hevur Jens Stolt- enberg enn ein møguleika at fara uppí part við Høyre og Framsóknarflokkin. Miðflokkarnir og Sosialistiski Vinstriflokkurin eru allir ímóti ES-limaskapi Stórtingsbygningurin í Oslo Stoltenberg verður anlitið úteftir, meðan Jagland skal byggja upp flokkin, og vera tann, sum vitjar lokalfeløg- ini. Hetta samstarvið millum teir báðar hevur longu sett spurnartekin við, hvør í ver- uleikanum stýrir í flokki- num. Stuðulsfólk hjá Jens Stoltenberg óttast, at hann verður brúktur fyri at syrgja fyri, at Arbeiðaraflokkurin skal sleppa framat maktini, men at tað í veruleikanum verður Thorbjørn Jagland og LO, ið hava seinasta orð- ið. Hetta er eisini nakað, Thorbjørn Jagland hevur sagt meir og minni týðuligt. Av røttum hevur Jagland lagt dent á, at Stoltenberg hevur seinasta orðið í kom- andi stjórnini, men at hann sjálvur hevur seinasta orðið í aðalstjórn floksins. Í hes- um liggur at Jagland hevur seinast orð, tí søguliga er tað aðalstjórn floksins sum avgerð, hvat floksins ting- limir og stjórnarlimir skulu meina og gera. Nú skal Jens vísa hvat hann dugir JÓGVAN HUGO GARDAR, OSLO Jens Stoltenberg hevur í nógv ár veið mettur sum ein sjálvskrivaður oddamaður fyri flokkin. Hann hevur verið virkin í floksarbeiði- num síðani hann var heilt ungur. Og hóast hann hevur verið sera sjónligur í flokki- num í meir enn 20 ár, so er hann ikki meir enn 40 ára gamal – gerst 41 ár í morgin hósdagin tann 16. mars. Í fleiri ár varð hann nevndur sum møguligur ráðharri, men hann slapp ikki framat fyrrenn pápin, Thorvald Stoltenberg, fór frá sum uttanríkisrádharri. Norska lóggávan forðar fyri, at faðir og sonur sita sum ráðharrar í somu stjórn. Í fótasporum faðirsins Thorvald Stoltenberg sat sum verjumálaráðharri í stjórnini hjá Oddvar Nordli 1979-1980, og í fyrstu stjórnini hjá Gro Harlem Brundtland í 1981. Hann kom so aftur sum uttanrík- isráðharri í teimum báðum stjórnunum, sum Gro Harlem Brundtland skipaði í 1987-89 og 1990-93. Thorvald Stoltenberg fór tá í starv sum friðarmeklari í gamla Jugoslavia. Jens Stoltenberg byrjaði sítt virki í ríkispolitikkinum sum varalimur til Stórtingið 1989-93. Hann bleiv fastur tinglimur í 1991, tá Bjørn Tore Godal fekk ráðharra- sess. Árið frammanundan var hann skrivari hjá norska umhvørvismálaráðharra- Fríggjadagin skal Jens Stoltenberg fyri fyrstu fer seta seg í forsætisráðharra- stólin í Noregi. Hann hevur leingi verið ein av best umtóktu politikarunum í Noregi JÓGVAN HUGO GARDAR, OSLO Hósdagin í farnu viku kom endiliga dagurin, sum Gro Harlem Brundtland leingi hevur bíðað eftir. Støðan í Stórtinginum letur upp dyrnar fyri, at Jens Stolten- berg endiliga kann gerast forsætisráðharri í Noregi. Gro Harlem Brundtland ynskti, at Jens Stoltenberg skuldi gerast floksleiðari í Arbeiðaraflokkinum, tá hon fór frá á heysti 1992. Men norska arbeiðararørslan við LO-leiðaranum Yngve Håg- ensen á odda, høvdu ikki álit á tí unga Stoltenberg. Ístaðin fekk Hågensen syrgt fyri, at stuðulin og vinmað- urin, Thorbjørn Jagland, gjørdist flokksleiðari. Søg- uliga hevur floksleiðari eis- ini verði floksins boð uppá ein forsætisráðharra. Bondini millum Jagland og Hågensen hava í mong ár verið tøtt og eru tað fram- vegis. Tað er nokk eisini orsøkin til at Thorbjørn Jag- land ikki hevur latið Stolt- enberg yvirtaka floksleiðar- astarvi. Teir báðir skulu nú stýra flokkinum. Gassorkumálið, sum fekk Stoltenberg fram, fer at fylgja honum langa tíð. Jens Stoltenberg fer at stinka av gassi í mong ár framyvir. Og tað setir síni krøv til ein, ið varð kendur sum ein grønur politikkari, meta eygleiðarar num. Aftaná valið í 1993 fekk Jens Stoltenberg sessin sum ídnaðar- og umhvørv- ismálaráðharri. Hendan sessin hevði hann fram til Gro Harlem Brundtland fór frá sum stjórnarleiðari í okt- ober 1996. Tá tók Thorbjørn Jagland við, og Jens Stolt- enberg fekk tann týðandi sessin sum fíggjarmálaráð- harri. Tá miðflokkarnir tóku yvir í oktober 1997, og Kjell Magne Bondevik gjørdist forsætismálaráðharri, fór Stoltenberg aftur í Stórting- ið, har hann fram til februar í sat sum formaður í orku- og umhvørvisnevndini. Hesar seinastu vikurnar hevur hann staðið á odda fyri tingbólkinum hjá Ar- beiðaraflokkinum. Komandi norski forsætisráðharrin, Jens Stoltenberg, er sonur fyrrverandi uttanríkis- ráðharran og Balkansemingsmannin, Thorvald Stoltenberg KT-síðurnar í Sosialinum Í morgin fer Sosialurin undir nýggjan tátt. Tá koma fyrstu KT-síðurnar í blað- ið og tær verða fastur táttur í blaðnum hvønn hósdag SVEINUR TRÓNDARSON Tað er ein almennur loyni- dómur, at KT-vinnan stend- ur fyri sera stórum parti av búskaparliga vøkstrinum bæði úti í heimi, men so sanniliga eisini í Føroyum. Kortini fær henda vinna ikki serliga nógva umtalu í fjølmiðlunum her á landi. Tað ætlar Sosialurin sær at gera nakað við. Frá í morgin verður ein nýggjur fastur táttur í hós- dagsblaðnum og hevur hann fingið heitið K@T@-Horn- ið. Tað verða Steinbjørn í Dali og Finn Jensen, sum fara at vara av hesum tátti, sum kemur at vera í blaðn- um hvønn hósdag við fýra síðum hvørja ferð. Fjølbroytt tilfar Endamálið við KT-síðunum í Sosialinum er, sum sagt, at leggja dent á KT-vinnuna og tað, sum har hendir. Finn Jensen sigur, at tað er ætlanin at tað skal vera seriøst, men kortini ikki so seriøst, at tað bert verður lisið av teimum, sum starv- ast í vinnuni. Tí ætla teir sær eisini at leggja dent á at hava okkurt lættari tilfar við eisini. Sum dømi nevnir hann ein spurnarkassa, har lesar- arnir sleppa at vera við. Eisini ætla teir sær við millumbilum, at ummæla eina heimasíðu og tann fyrsta, sum fær viðger er tann hjá Føroya Tele. Kronikkur og greinar Umframt tað hevur Sosial- urin eisini fingið samstarv í lag við fólk, sum starvast dagliga við KT og ætlanin er, at tey upp á skift, skulu skriva ein kronikk til KT- síðurnar. Fyrsta kronikkin skrivar Petur Zachariassen, sum starvast á Fróðskaparsetrin- um og sum hevur ein sera stóran kunnleika til KT. Journalistiskt tilfar verður eisini á KT-síðunum. Ætlanin er hvørja viku at taka upp eitt evni úr før- oysku KT-vinnuni. Her skuldi verið ríkiligt at tikið av, tí tað grør um gangandi fót í føroysku KT-vinnuni. Tað skal vera sligið fast beinanvegin, at á K@T@- horninum í Sosialinum verður ikki pláss til at við- gera spøl til teldur. – Hesi verða viðgjørd aðrastaðni, og tí halda vit ikki, at tað er neyðugt, at vit eisini gera tað, sigur Finn Jensen. – Men tað merkir ikki, at tað bara verður tungt tilfar, tí vit ætla at hava tilfar um KT uttan úr heimi og m. a. fara vit at siga frá, hvussu ein brúkar Internetið, sigur Finn Jensen. Kenna vinnuna Teir báðir, sum Sosialurin hevur fingið at taka sær av KT-síðunum í blaðnum eru tveir, sum so at siga kenna KT-vinnuna innanífrá. Steinbjørn í Dali hevur starvast í KT-vinnuni í fleiri ár og tí kennur hann vinn- una væl. Í løtuni starvast hann sum lærari og afturat tí hevur hann eina ráðgevingarfyri- tøku við síðuna av. Finn Jensen er eisini lær- ari sum millum annað und- irvísir í KT. Eisini hann hev- ur sína egnu ráðgeving- arfyritøku, sum eins og tann hjá Steinbirni m. a. tekst við KT. Sosialurin vónar, at les- ararnir fara at taka væl undir við nýggja táttinum og hava lesararnir áhuga at senda spurningar til blaðið um KT, sum teir ynskja svaraðar á KT-síðunum, eru tit væl- komin at nýta teldupostadr- essurnar, sum vera prentað- ar undir greinunum. Finn Jensen og Steinbjørn í Dali fara at taka sær av KT- síðunum, sum verða í blaðnum hvønn hósdag