mánadagur 25. januar 2010síða 14

14 Nr. 16 - 25. januar 2010 Sosialurin Nú hevur tú møgu­ leikan, Edmund SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Høgni Thomsen hogni@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Svein Rógvi Nielsen Ljósstein sveinrogvi@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00-20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1330 Næsta mánadag verður Edmund Joensen, løg- tings- og fólkatingsmaður, avgerandi atkvøðan í Fólka tinginum, sum skal tryggja meirilutan hjá donsku stjórnini. Hetta hendir, tí mánadagin tekur Christian H. Hansen, sum er valdur fyri Dansk Folke parti, aftur sæti í Fólkatinginum. Hann hevur verið í sjúkrafarloyvi við svárari sjúku. Hann segði við sjónvarpið hjá Danmarks Radio í síðstu viku, at hann hevði hugsað nógv um politikkin, sum stjórnin rekur. Hann fær eitt nú ikki tikið undir við klimapolitikkinum, og hevur fingið nóg mikið av tosinum um burka og annað, sum hann heldur als ongan týdning hevur í mun til allar sparingar í almannaverkinum. Hóast Christian H. Hansen hevur boðað frá, at hann ikki fer at fella eina borgarliga stjórn uttan víðari, so er veruleikin kortini tann, at Edmund Joensen er garanturin fyri, at Danmark hevur eina borgarliga stjórn, og at Lars Løkke Rasmussen kann halda fram sum forsætisráðharri. Føroyskir fólkatingsmenn hava tvær ferðir fyrr í nýggjari tíð verið í somu støðu. Fyrru ferð var, tá Óli Breckmann varð valdur á Fólkating í 1984. Boðskapurin hjá honum var, at hann ikki skuldi blanda seg í danskan politikk. Hann fekk kortini annað at sanna og mátti tillaga sítt politiska støðu- festið til politiska veruleikan. Seinna ferðin var, tá Jóannes Eidesgaard varð valdur á Fólkating í 1998. Hetta var mitt í stríð- num um bankaendurgjaldið – og tað at Jóannes Eidesgaard tryggjaði stjórnini hjá Poul Nyrup Ras- mussen at halda fram, hevði eyðtivað sína ávirk an á milliarda endurgjaldið fyri banka skrædlið. Edmund Joensen hevur rættiliga leikað í seinastu tíðina. Serliga um blokkin. Eitt er, at hann og Sam- bandsflokkurin ikki tóku undir við lækkingini í blokkstuðlinum, sum eisini var illa umhugsað. Men síðani hava allir flokkar uttan Sambandsflokkurin tikið undir við, at blokkstuðulin er frystur fastur. Edmund Joensen hevur víst á, at hetta eigur at verða broytt – ella »at blokkurin verður tiðnaður«, sum hann hevur málborið seg. Hetta hevði giv ið landskassanum eina eykainntøku í 100 millióna- klassanum á hvørjum ári. Hóast Jóannes Eidesgaard, Kaj Leo Johannesen og Jørgen Niclasen hava vent tummilin niðureftir, so stendur Edmund Joensen fast við sítt. Í løgtinginum hevur hann ikki stuðul fyri hesi ætl- an. Hann hevur heldur ikki mandat til at leggja serligt trýst á. Men tað hevur hann í Fólka tinginum! Spurningurin er so bara, um Ed mund Joensen meinar nakað við tað – og um hann torir at vera líka »treiskur« mótvegis Lars Løkke Rasmussen, sum hann er móti Kaj Leo Johannesen… Hvør skal gera vallógina? Higartil hevur tað verið gjørt av høgum harrum. Hetta hendi, tá vit fingu smoygt ta fyrstu løgtings­ vallógina niður yvir okkum í 1852. Hon var gjørd í kansalínum hjá einvalds­ konginum, og síðani hevur tað verið løgtingið sjálvt, sum hevur gjørt smávegis broytingar í hesi einvalds­ skipan. Hesum er einki skil í. Ein stovnur kann ikki sjálv ur áseta tær reglur sum avgera, hvør ið skal manna stovnin. Hetta málið er fullkomu­ liga klárt. Tað er fólkið, sum er arbeiðsgevari hjá løgtinginum og tí skal tað sjálvsagt vera fólkið, sum ger av eftir hvørjum regl­ um løgtingið skal mannast. Men hvussu skal fólksins rødd hoyrast? Vit kunnu hvør í sínum lagi royna at koma við uppskotum, men hvør skal avgera, hvørji uppskot skulu verða samtykt? Her er vert at minnast til, at fyrr hevði løgtingið ein eiðsvornan skrivara, sum skuldi skriva rætta frásøgn frá løgtingsfundum í gerð­ arbókina. Nú útinna onnur hetta starv, men framvegis hava vit sorinskrivara í Føroyum. Hann er óheftur av løgtinginum og hví ikki nýta hann fyri at fáa málið á røttu kós? Ein gongd leið hevði verið at samtykt soljóðandi løgtingslóg: § 1. Álagt verður sorin­ skrivaranum at seta nevnd at koma við uppskoti til løg tings­ vallóg. § 2. Sorinskrivarin skipar landið í 33 partar, sum hvør hevur eins nógvar íbúgvar. Í hvørjum at hesum pørtum verður við lutakasti avgjørt, hvør ið skal umboða íbúgvarnar í vallógar­ nevndini. § 3. Nevndin skal innan eitt hálvt ár handa sorin­ skrivaranum uppskot til løgtingsvallóg, og skipar hann fyri fólka­ atkvøðu um uppskotið. Atkvøðurnar verða taldar upp undir einum. Eru fleiri atkvøður ímóti enn fyri upp­ skotinum, er tað fallið. Tá skipar sorin skriv­ arin fyri, at onnur nevnd verður sett at koma við nýggjum uppskoti. Verður henda leið gingin, er tað fólkið í hesum landi sum hevur ásett tær reglur, sum løgtingið verður mann að eftir. Hvussu regl­ urnar verða kann eingin siga frammanundan, men øll mugu boyggja seg fyri teimum, og tað man fara at vera seinur dagur, at tær aftur verða broyttar. Síðsta summar sendi lands­ stýrismálanevndin tingfólki tvinnanda brøv, har niður­ støðan var, at lógarbrot vóru framd, men lands­ stýrismálanevndin fór ikki at gera meira við málini. Hetta tyktist sum roynd at krógva málini, kanska tí samgongan eigur meiri­ lutan í nevndini. Kári á Rógvi løgtings­ maður sendi tí inn formliga klagu um Jóannes Eides­ gaard við áheitan á nevnd­ ina um antin at taka stig til at seta kanningarstjóra ella reisa formliga ákæru, so fyrrverandi løgmaður fekk høvi at verja seg móti teim um skuldsetingum, sum landsstýris mála nevnd­ in setir fram. Landsstýrismálanevndin hevur nú staðfest, at lógar­ brot eru farin fram, at grundarlag er fyri ábyrgd­ an eftir lóg um ábyrgd landsstýrismanna. Nevndin sigur A men vil tó ikki siga B. Hesuferð roynir nevndin at krógva málið við við­ merkingum um, at ‘øll landsstýrisfólk bróta lógina’. Sjálvstýrisflokkurin hevur ikki umstøður at gera meira við málið, tí flokkurin hevur ikki um ­ boð í teimum nevndum hjá løgtinginum, sum hava heim i ldir at seta seg til fulnar inn í málini, fíggjar­ nevndini, løgtings grann­ skoðanini og lands stýris­ málanevndini. Flokkurin royndi eftir síðsta val at fáa sæti í løgtings grann skoð­ anini, men teir stóru flokk­ arnir tulka lógina soleiðis, at til ber ikki hjá Sjálv­ stýrisflokkinum at raðfesta grannskoðanina. Bæði landsstýrismálanevndin og løgtingsgrannskoðanin dragast sostatt við gegnis­ trupulleikar, ið mugu bøtast við lógarbroyting. Men eftir stendur, at landsstýrismálanevndin vil ikki taka konsekvensin av sínum niðurstøðum. Skuld­ setingar hennara móti lands stýrisfólki verða tí hangandi sum svørt skýggj omanfyri politisku skip­ anini. ABC­meirilutin á tingi hevur nú uttan skomm tikið meir inn frá fólki enn heimilað, hevur goldið meir út enn játtað, og nú himprast meirilutin heldur ikki við at lata lógar brot fyrnast heldur enn at lata tey fáa avleið­ ingar. Einasta, sum vanlig ting­ fólk fáa gjørt, er nú at reisa málið sum skrivligan fyri­ spurning til løgmans. Tí løgmaður hevur eftir lóg um ábyrgd landsstýris­ manna bæði medábyrgd fyri lógarbrotum hjá øðrum landsstýrisfólkum og heim­ ild at reisa ákæru mótvegis landsstýrifólki. Fólksins vallóg ZAKArIAS WANg ABC-meirilutin letur lógarbrot fyrnast løgtingsmaður KÁrI Á rógvI