hósdagur 28. januar 2010síða 13

Nr. 19 - 28. januar 2010 13 viðmerkingar Í politisku skipanini og um sitingini eru sterkar kreftir, sum arbeiða fyri at niðurleggja smærru sjúkra­ húsini. Hetta er ein vánalig og illa umhugsað ætlan, sum verður stórt afturstig fyri heilsuverk og borgarar landsins, verður hon framd. Færri og verri tilboð Tað er sera ivasamt um tilboðini innan føroyska heilsuverkið høvdu verið so fjølbroytt og á tí støði, tey eru í dag, høvdu vit bert eitt sjúkrahús í landin­ um. Fleiri dømi eru um, at smærru sjúkrahúsini hava ging ið undan innan nýggj­ ar kanningar og við gerðar­ greinar. Sum dømi kann nevnast, at Klaksvíkar Sjúkrahús var fyrst at fara undir kikarakanningar í liðum í Føroyum, fyrst við skip­ aðum liðútskiftingum, fyrst við framkomnari urologi, fyrst við medisinskum viðgerð um av nýrasjúkum, fyrst við framkomnari viðgerð av klumpfóti, fyrst við framkomnari ortuped­ iskari við gerð av hondum og akslum, bert fyri at nevna nøkur dømi. Fleiri av nevndu fram­ brotum innan kanningar og viðgerðir er Lands sjúkra­ húsið seinni farið undir. Hesar ganga nú undir heitinum dupultfunktiónir, sum skulu leggjast saman og endaliga staðsetast á Lands sjúkra húsinum. Spurningurin er bara um hesi tilboð, sum bjarga mannalagnum og spara landskassanum stórar upp­ hæddir, høvdu funnist í Føroyum í dag, um bert eitt sjúkrahús var í landin­ um. Sjálvur eri eg ikki í iva um, at tað høvdu tær ikki. Kostnaðarmiklari Mangt er eisini, ið bendir á, at skipanin hevði verið kostnaðarmiklari við einum sjúkrahúsi. Frá 2000 til 2009 er játtanin til Landsjúkrahúsið hækkað við knøppum 160 mió. kr., sum svarar til góð 71%. Sama tíðarskeið er játtanin til ávikavist Klaksvíkar og Suður oyar Sjúkrahús bert hækkað við uml. 19 mió. kr, ið svarar til 46% og uml. 16 mió. kr., sum svarar til 51%. Í sama tíðarskeiði hava smærru sjúkrahúsini kort­ ini, eins og Lands sjúkra­ húsið, megnað at ment verandi og nýggjar við­ gerðir, og liggja framm an fyri Landsjúkra húsið, tá um nøgdsemi millum sjúk­ lingar ræður. Hetta vísti nøgdsemiskanning, sum var gjørd herfyri. Søguliga hava smærru sjúkrahúsini eisini betur megnað at halda teirra játtan. Fleiri umbønir um eykajáttan frá Landssjúkra­ húsinum prógva at so er. Lítið er, sum bendir á, at vit fáa eina bíligari og betri skipan við einum stórum sjúkrahúsi. Tølini og royndirnar benda heldur á tað øvugta. Jú størri eindin er, verri er hon at stýra. Samstundis sum dyna­ mikkurin og hugurin at endurnýggja og betra seg hvørvur, um eingin er at kappast og samstarva við. Sjúklingurin heldur enn miðsavnan í miðdepilin Kann tí ikki góðtaka ætl­ anirnar at leggja niður smærri sjúkrahúsini. Heldur eigur at verða farið undir eina ætlan, har aðalmálið er at brúka øll trý sjúkrahúsini optimalt. Ivist onga løtu í, at brúk er fyri hvørjum króki. Bíði­ røð irnar eru mangan stórar. Málið kann røkkast í samstarvi á jøvnum føti millum tey trý sjúkra hús­ ini, har aðaltátturin er at seta sjúk lingin heldur enn miðsavnan í miðdepulin. Landsstýrismaðuri átti at komi á pallin Sakni at nýggi landsstýri­ smaðurin trýnir á pallin og greitt boðar frá, at frælsið hjá smærru sjúkrahúsinum at virka ikki verður skert í hesum samgonguskeið­ num. Ger hann ikki tað kann hann koma í rasshaft av eftir burðinum hjá undan­ manninum, sum burturav arbeiddi við sentralist­ iskum ætlanum á sjúkra­ hús økinum. Skal til endans leggja dent á, at greinin er ætlað, sum greið ávaring ímóti ætlanunum um at leggja niður smærru sjúkrahúsini, og ikki sum kritikkur av arbeið num, læknar, sjúkra­ systrar og onnur starvsfólk á Landsjúkrahúsinum gera. Í gjár, 25. januar 2010, hevði primer­heilsutæn ast­ an í Suðuroynni fund um støðuna í samband við at umstøðurnar hjá komm ­ unu læknunum í Suður­ oynni eru so vánaligar. Á fundinum vóru umboð fyri kommunulæknar, heima­ sjúkrarøktafrøðingar og heilsufrøðingar í Suður­ oynni. Ein vælvirkandi primer­ heilsutænasta er grundar­ lagið undir heilsutrygdini hjá borgarunum. Sam starv­ ið innan primer­heilsu tæn­ astuna í Suðuroynni er fyrimyndarliga gott. Nett­ upp hetta hevur stóran týdning, tí primer­heilsu­ tænastan er eitt toymið har øll eru tengd hvør at øðr­ um. Toymið er eins og ein keta, dettur eitt lið burtur, so er ketan lítið verd. Í dag er Suðuroyggin í eini serstøðu, tí vit hava tveir ungar kommunu lækn­ ar, sum veruliga ynskja at búgva og virka her í oynni. Hendan serstøðan er eitt sterkt grundarlag at byggja framtíðina á. Tá tað er sagt, so eru tað tó lítið virðilig og sømilig kor, at kommunulæknarnir í Suðuroynni skulu arbeiða frá kl. 8.00 til kl. 16.00 og harnæst hava kvøld­ og náttarvakt, fyri síðani at møta aftur til arbeiðis kl. 8.00 morgunin eftir. Slíkar umstøður kann og vil ongin virka undir. Heima sjúkrarøkta frøð­ ingarnar síggja stóran vanda í, at umstøðurnar hjá kommunulæknunum í Suðuroynni eru so vána­ ligar, at hesir velja at rýma. Ein loysn á trupul leikan­ um er, eins og komm unu­ læknarnir og Suðuroyar Sjúkrahús hava víst á, at Suðuroyar Sjúkrahús, eins og Klaksvíkar Sjúkrahús, um kvøldið og náttina fer at virka sum skaðastova. Tað vil siga, at kvøld­ og náttarvaktin, sum komm­ unu læknarnir nú røkja, verður flutt á skaðastovuna á Suðuroyar Sjúkrahúsi. Hendan loysn inniber, at ein hjálparlækni verður settur at hava ábyrgdina av skaðastovuni á Suðuroyar Sjúkrahúsi, eins og tað er gjørt á Klaksvíkar Sjúkra­ húsi. Hóast læknatrot á summum økjum, so eru ongir trupulleikar at fáa hjálparlæknar. Og er tað tískil bert ein spurningur um politiskan vilja til at raðfesta soleiðis, at pen­ ingur verður settur av til ein hjálparlækna á Suður­ oyar Sjúkrahúsi. Vit krevja, at ein hjálp­ arlækni verður settur á Suðuroyar Sjúkrahúsi sum skjótast, soleiðis at heilsu­ trygdin og heilsutænastan til borgarar í Suðuroynni ikki verður fyri stórum afturstigi. Vegna primer-heilsu tænastuna í Suðuroynni Heima sjúkra røktar- frøðingarnir í Suðuroynni løgtingsmaður Bjørn Kalsø Yvirlýsing frá primer-heilsu- tænastuni í Suðuroynni Tá tað vísir seg, at tað er ógvuliga trupult, fyri ikki at siga ómøguligt, at fáa samskifti við okkara fólka­ valdu politikarar um ymisk viðurskifti í Skúgvi, vil eg gjøgnum portalar og bløð gera okkara løgtingslimir varugar við, at teir aftur hava fingið eina skrivliga áheitan frá okkum. Hesu­ ferð er talan um farma­ flutningin. Tá vit í fjør royndu at ávirka, so vit ikki mistu játtanina til havnargerð, var tað at kalla ongin politik­ ari, sum svaraði. Ta einu ferðina sendu vit teldupost til allar løgtings­ limirnar, umframt øll lands stýrisfólkini, løgmann og løgtingsformannin. Minnist meg rætt, var tað bara Bjørn Kalsø, sum svaraði. Eg ringdi til onkran av hesum fólkum, men øll søgdu seg ikki hava sætt nakað teldubræv. Ein ringdi, og spurdi hví hann onki bræv hevði fingið, men brævið var sent til allar telduadress­ urnar í tinginum. Einaferð sendu vit inn­ skrivað brøv til allar flokk­ ar á tingi, tá fingu vit kvitt­ an fyri móttøku – og onki annað. Eg havi hug, til stutt­ leika, at nevna, hvussu tað gekk tá vit møttu Alfred Olsen, tingmanni á gøtuni í Havn. Vit vóru í Havn í øðrum ørindum fyri kommununa, stutt eftir at hesi teldubrøv vórðu send. Vit møttu Alfred á Vagl­ inum, og spurdu hann, hvat hann segði um bræv okk­ ara. Hann stóð tá sum ein smádrongur, ið hevur gjørt okkurt keðiligt, hugdi niður og skavaði í vegin við skógvatrantinum, í meðan hann segði seg ikki hava sætt nakað bræv. Knappliga tendrar okkurt ljós, og maðurin nærmast loysnar frá vegnum og sigur: “Nú veit eg hvat tit skulu gera. Sendið eitt bræv til Rættarnevndina, har eri eg formaður, vit hava fund í næstu viku, tá skal eg taka tað upp, og so frætta tit aftur”. Tað gjørdu vit so, men sum vant kom onki svar. Hesaferð skrivi eg mest fyri at kunna tykkum politik arar um, at bræv er sent til allar flokkar á tingi, umframt til Johan Dahl landsstýrismann, so kunnu tit í hvussu er ikki siga at tit onki vita. Vónandi vaknar onkur, og setur seg somikið inn í hetta, fyri okkum so týdn­ ingarmikla mál, at okkurt verður gjørt. Kunningarskriv til okkara fólkavaldu bygdarráðs formaður Harry jensen Krav um fund við heilsumálaráðharran Borgarstjórarnir í Suðuroynni hava á fundi í kvøld viðgjørt lækna viðurskiftini í oynni. Á fundi, sum borgar stjór arnir skipaðu fyri tann 9. mai 2009 vóru teir, lands stýris­ og løgtingslimir úr oynni kunnaðir um støð una. Sjúkrahúsleiðslan og læknarnir kunnaðu um støðuna og útlitini ­ vóru viðurskiftini ikki tikin í álvara og bøtt. Á hesum sama fundi løgdu sjúkra húsleiðsla og læknar upp skot fram, sum vísti á eina brúkiliga loysn viðvíkjandi læknaviðurskiftunum. Av tí, at eingin loysn er fingin á viðurskiftunum – heldur eru tey versnað, eru borgarstjórarnir samdir um, at krevja ein fund við landstýrismannin í heilsu­ málum Aksel Johannesen, tá hann kemur suður – eftir ætlan í næstu viku. Borgarstjórarnir harmast um ­ og góðtaka ikki, at málið ikki er tikið í nóg stórum álvara, og at suðuroyingar skulu liva undir tílíkum ótolandi ótryggum viðurskiftum. 27. januar 2010 Hildur Vestergård, Sumbiar kommuna Kirstin Strøm Bech, Vágs kommuna Mikkjal Sørensen, Porkeris kommuna Delmar Tausen, Hovs kommuna Eyðdis Ellendersen, Fámjins kommuna Kristin Michelsen, Tvøroyrar kommuna Otto West, Hvalbiar kommuna Afturstig fyri heilsu verkið um smærru sjúkra húsini verða niðurløgd