týsdagur 9. februar 2010síða 15

Nr. 27 - 9. februar 2010 15 viðmerkingar Uttan nakað hóvasták eru áirnar við Norðskála tiknar upp í vatnorku­ skipanina við Eiðisvatn. Hvat fingu vit burturúr, og hvussu sær út? Sum ein eik hevur Stórá við Norðskála ligið í lend­ inum í túsundi av árum. Rótin á Móstøðuni í Sund­ inum, og bulurin úr sjóar­ málanum og niðan í Skála­ gjógv niðanfyri landsvegin. Omanfyri landsvegin savn­ ast greinarnar úr ymsum ættum. Undan Gráakletti og Gráasteini fyri norðan kemur Daláin so smoykin. Tippisá við sínum løkum kemur av Skálaskarði, om an ígjøgnum Ovaru foss ar og Niðaru fossar og Fossagjógv. Stundum er fossurin í Fossagjógv ein lítil løkur, sum sigur stillar søgur um blómur og fuglar á leiðini. Aðrar tíðir sum froysandi ódjór, ið vil taka trøllið í fossinum við sær í ferðini, men enn stendur tað líka treiskt, sum tað hevur staðið í øldir. Síðani leikar Tippisá oman í Dal, har niðurfalnu kráarløgini standa tøtt fram við áar¬bakk¬anum, og boða um lív í farnum tíð­ um. Niðri í Tippi leggjast greinar afturat undan Fossabrúgv og Breiðateigi. Skarðsá kemur av Skarð­ inum undir Nøvini oman móti Tingheyggi, og fellur niður í Gjønna sunnanvert Tingheygg. Skálá savnar sær løkir úr lendinum undir Stórarókshamri og Lokkafelsryggi. Hon savnar eisini løkir úr Lokka felsduri, sum í øldir hava grivið sær legu ígjøg­ num Lokkafelsrygg. Skálá fellur somuleiðis í stór bar­ um fossi niður í Gjønna sunnanvert Tingheygg. Úr Gjønni gongur leiðin oman á Túvu. Í tronganum við Djúpa­ kassarygg renna áirnar sam an, og fara froysandi oman í Djúpakassa, Skála­ gjógv, Antarvað og á Móstøðuna. Ósan, sum einaferð var verdur eina mørk, tí har vaks kræk­ lingur í ríkum meingi. Har heilsast áin og havið. Vatnorkuútbygging Fyri nøkrum árum síðani varð farið at gera vatntunil millum Svínáir og Norð­ skála, soleiðis at vatnið úr áunum við Norðskála kundi leiðast norður til Eiðisvatn. Henda verkætl­ anin verður ofta nevnd Eiði2. Vegur varð gjørdur til munnan til vatntunil nakað sunnanfyri og niðanfyri tunnilin á landsvegnum við Norðskála. So varð farið at spreingja. Bygdarfólkið við Norðskála kvakk við av ristingum og fjalladuni bæði á degi og nátt í langa tíð. Henda ófrætta fráboð­ anin fjaraði so líðandi burt ur, so hvørt sum arbeiðið kom longur norður. Skjótt lá stór rúgva av sprongdum gróti frá tunlinum oman eftir Tunguni. Næsta fráboðanin kom seinasta vetur og vár, tá Stórá rann tjúkk í evju í langa tíð. Evjan rann út á sjógv og litaði Sundið grátt út á miðjuna og suður móti Brúnni um Streymin. Allur vøkstur í fjøruni var avtak­ in av evju úr tunlinum. Seinasta summar varð farið at gera vatntøkurnar í áunum. Smáar byrgingar at samla vatnið í slokurnar. Tyrla fleyg sum klokku­ pendil millum vegin og áirnar við betongi. Ikki bara stóru áirnar, men hvør løkur fekk sína vatntøku. Sjey tøkur frá Skálá til Tippisá umframt nakrar norðanfyri Tippisá. Um árskiftið seinasta varð sagin sett á. Allar tær ovaru greinarnar til Stórá vóru kvettar av. Ikki ein vatndropi sleppur framvið. Stórá liggur nú sum ein skerd eik eftir í lendinum, har krúnan er kvett omanav. Sært tú myndina av fólnaðu innantómu eikini? Einki hóvasták Uttan nakra nærri fráboðan vórðu áirnar við Norðskála knýttar upp í vatnorku skip­ anina við Eiðisvatn. Einki hóvasták. Eingin snórur kliptur. Eingi hálovandi tíðindafólk og eingi mynda fólk. Hendingin er ikki ein gongd nevnd á heimasíðuni hjá eigara­ num, okkara elfelag! Nakrar myndir eru nú á www.varvasteinur.net Eingin tíðindafundur um, hvussu ótrúliga stóran týdning hesar áirnar hava fyri grøna immiggið hjá Føroyum. Einki um fyri­ munir og vansar fyri náttúru og umhvørvi á staðnum. Einki um fyri­ munir og vansar fyri vinnuvirksemið í Sunda­ lagnum. Eingi fram leiðslu­ tøl og einki um, hvussu nógvar CO2 eindir færri verða sleptar út í lofthavið við Føroyar, nú hesar árinar afturat renna norður í Eiðisvatn. Bara tøgn, deyðatøgn. Hvussu sær út? Beint niðanfyri vatntøk­ urnar er so at siga ikki ein dropi av vatni í áunum. Eisini sjálvt um tað hevði regnað náttina framman­ undan, eg kom framvið. Fossarnir upp í Gjønni sunnavert Tingheygg eru so at siga heilt turrir, men niðanfyri fossin rennur ein lítil løkur, sum helst stavar frá keldu har. Í Gjønni er friður nú, kirkju garðs­ friður! Tippisá er serliga turr meira enn hálva leið oman móti Tippinum, men foss­ urin í Fossagjógv slapp undan, tí vatntøkan liggur í gjómunnanum. Inni í Fossagjógv ber enn til at hoyra fossin siga søgur og kvøða kappakvæði. Nógv lendið setir til áargreinarnar niðanfyri vatntøkurnar, so væntandi var, at nakað av vatni fór at vera í ánni, tá vátt var um. Ein vanligan vátan vetrar­ dag rennur Stórá í turrari summarfylling frá lands­ vegnum omanfyri Norð­ skála og oman á Móð­ støðuna. Í turrari summ­ arfylling mitt um veturin. Tað er lítið at bjóða fremmandafólki. Nú kavin liggur, er nakað tað sama av vatni í ánni, tá hon kemur oman til landsvegin, sum tá tað hevur regnað. Uppi í Gjønni sunnanvert Ting­ heygg var løkurin ikki deyðakaldur, men hevði so frætt av jarðarfløga, at hann bræddi kavan, og var opnari her uppi enn longur niðri. Væntandi verður Stórá sera lítil, tá turkur er um summarið. Fossarnir í Skálagjógv og í Antarvað verða tá bert nøkur hým, sum flaksa í líggja lotinum. Eisini teir. Livst, so spyrst. So skerdu teir eikina Stórá – um vatnorku útbygging í Eysturoy Vatntøka í Skálá Fossur í Gjønni í regni Stórá Ingvard FjallsteIn Fossur í Gjønni 2010 Dýrar tryggingar? Um eingin kapping er um kundan, verða tryggingarnar ov dýrar. Frí og opin kapping á tryggingarmarknaðinum, er besta trygd fyri at kundin ikki kemur at gjalda yvirprís fyri tryggingar. Ein sínámillum avtala um prísir á marknaðinum, har bert tvey feløg eru, kann einans skaða kundan og í longdini eisini tryggingarfeløgini. Vandin kann tá verða, at vit ikki koma at standa okkum í kappingini og gerast taparar fyri útlendskum feløgum. Í hesi og komandi viku er val til umboðsráðið fyri Ognarfelag Tryggingar­ takaranna, har eg eri valevni. Eg vil virka fyri, at kapping framhaldandi er á tryggingarmarknaðinum, til frama fyri teg sum kunda og harvið í longdini eisini fyri tryggingar felag­ ið. Fyri at náa bestu úrslit­ um og bíligast tryggingum, er týdningarmikið, at vit javnan máta og dagføra dugna skap okkara í mun til bestu aktørar á marknað­ inum (Benchmarking). Niðanfyri er í stuttum onnur mál eg eisini vil arbeiða við: • Betri gjøgnumskygni so tryggingartakarin fær innlit og kann fylgja við. • At vit vísa virðing - fyri fakinum, tryggingartakaranum og starvsfólkunum. • At smærri íleggjarar fáa arbeiðsfrið og ognarfelagið arbeiðir har aðrir ikki røkka. • At virksemið í mesta mun kemur føroyska samfelagnum tilgóðar. • At umsita ognir við dugna- skapi og virðing fyri tryggingartakarunum. Tey, sum hava onkra trygg­ ing hjá “Trygg ingar felagið Føroyar” pr. 01. januar í ár, hava rætt at atkvøða. Atkvøðuseðilin kemur ikki av sær sjálvum, tú skal biðja um at fáa hann send­ andi, fyri at tú kann at ­ kvøða. Atkvøðuseðilin kann umbiðjast á telefon 345600, á t­bræv umbodsradsval@trygging.fo ­ fax 345604 ella við at fara inn eina av deildunum hjá Tryggingar felagnum Føroyar. »Sjáldan fast tað í lag, ið kemur í drag«, tí er umráð­ andi at fáa hetta avgreitt beinan vegin. Eg vil við hesum biðja um tín stuðul til Um boðs­ ráðs valið. Tórshavn, valevni til Umboðs ráðið fyri Ognar felag Tryggingartakaranna andrass skaalum