fríggjadagur 12. februar 2010síða 17

Nr. 30 - 12. februar 2010 17 Eg vil við hesum gera vart við, at eg stilli upp til umboðsráðið hjá P/F Tryggingarfelagið Føroyar. Um tú hevur trygging tína í P/F Tryggingar­ felagið Føroyar, ert tú eisini limur við atkvøðu­ rætti. Eg fari at heita á teg at geva mær atkvøðu tína á valinum í februar 2010. Limirnir í felagnum velja 23 umboðsfólk, av og millum limirnar í felagn­ um, at taka avgerð limanna vegna á aðalfundi, sum síðani eisini velur nevnd felagsins. Brúkarin skal til eina og hvørja tíð kenna, at hann er ein týðandi partur av einari virknari tryggingar­ og íløgufyritøku. Tað fari eg sum umboðsráðslimur at leggja dent á í framtíðini. Umframt hetta, so er vitandi, at ætlanir leingi hava verið um nýbygning í Klaksvík. Ein bygning til umsiting, goymslu og íbúð til endurhýsing. Ein fyritøka, sum liggur í einum øki, hiðani stórur partur av samlaðu tryggingarpengunum koma, bæði vinnuliga og privat, eigur at gera eina sjónliga íløgu, sum gagnar brúkaranum. Grundøkið í miðbýnum liggur klárt, tó er hol enn ikki sett á verkætlanina. Bið um atkvøðuseðil hjá P/F Tryggingarfelagið Føroyar ella send mær navn, bústað og føðingar­ dag tín, so skal eg útvega tær atkvøðuseðilin. Við vón um tína atkvøðu til umboðsráðið. Tín atkvøða telur hjarta@kallnet.fo Tóra við Keldu Seinastu tíðina hava for­ eldur at børnum við ser­ ligum tørvi verið í fjøl­ miðlum og kært sína neyð. Almannastovan hevur boðað teimum frá, at barn teirra ikki sleppur at halda fram á serstovni í Dan­ mark. Tískil skulu børnini flyta aftur til Føroya. Men trupulleikin er, at børnini fóru á serstovn í Danmark, tí eingi menningartilboð vóru til tey í Føroyum. »Vit vera noydd at flyta av landinum«. Soleiðis tóku foreldrini hjá einum 21 ára gomlum dreingi við Asberger­syndromi til í sendingini »Skannarin« hjá kringvarpinum 11. jan. 2010. Familjan var komin í eina trupla støðu, eftir at sonur teirra ikki slapp at halda fram á donskum ser­ skúla, tí Almannastovan vildi ikki gjalda fyri skúla­ gongdina. Hetta hevði við sær, at drongurin noyddist at flyta aftur til Føroya, men trupul leikin er, at tað eru ongi menningartilboð til hann í Føroyum. Í ringasta føri vera tey noydd at rýma av landinum fyri at sonurin kann fáa tey menningar­ tilboð, hann hevur brúk fyri. Er tað so galið, at Al ­ mannastovan skal taka kvørkratak um møgu­ leikarnar at mennast hjá hesum 21 ára gamla drongi? Eitt er, at hann ikki fær loyvi at halda fram á serskúla í Danmark. Men trupulleikin er, at drong­ urin ikki fær neyðugu menningartilboðini í Før­ oyum. Tí er tað ikki løgið, at familjan umhugsar at flyta av landinum. Í tíðindaskrivi 3, 2009, við heitinum »rættingar til skriving um ung á stovni í Danmark«, sum kann lesast á heimasíðuni hjá Almannastovuni, stendur millum annað at lesa um tilboð til børn og ung við serligum tørvi, at »eitt danskt viðgerðar­/skúla­ tilboð er og verður tí altíð ein neyðloysn«. Alt gott um tað. Sjálv­ andi hevði verið best at havt tilboð til børn og ung við serligum tørvi í einum tryggum og heimligum umhvørvi, har viðkomandi ikki nýttist at tillaga seg til annað mál og aðra mentan. Trupulleikin er bara, at tað eru fá viðgerðar­/skúla­ tilboð til børn og ung við serligum tørvi í Føroyum. Hvat skal henda við teim­ um, sum ikki kunnu fáa neyðugu viðgerðar­/ skúlatilboð í Føroyum? Hava tey ikki brúk fyri eini neyðloysn frá Al manna­ stovuni? Sum støðan er nú, setur Almannastovan hesi for­ eldur í ringa støðu. Skal barnið við serligum tørvi fáa neyðugu menn­ ingartilboðini, so mugu hesar familjur flyta av landinum. Tað er av sonn­ um ein neyðloysn, sum als ikki sømir seg fyri Al ­ manna stovuna. Eg sá fyri nøkrum døgum síðani, at bispur er komin við koyrireglum fyri prestar, sum ikki gifta uppaftur. Eg dugi bara ikki at síggja, at hetta skal vera nakað nýtt, tí mær kunn­ ugt, so hevur hetta veri brúkt leingi. Eg vóni ikki at tað næsta, sum kemur frá kirkjuna, at nú eru koyri reglar fyri prestar, sum ikki vilja hava altar­ tænastu saman við kvinnuligum prestum. Eg meini at tað eru onnur meira týðandi ting, enn gamlir koyrireglar, sum kirkjan kundi brúkt kreftir upp á. Tí kirkjan kemur at møta øðrum avbjóðingum, sum ein heldur átti at tiki upp til viðgerðar. Kirkjulig vígsla av samkyntum kundi veri eitt mál, sum kirkjan tók upp til viðgerðar og havt eina meining um. Tí sam­ kynt kunnu longu nú gifta seg borgarliga nógvastaðni, samstundis sum kirkjulig vígsla av samkyntum antin er væl á veg ella komin upp á pláss aðrastaðni. Tí kemur spurningurin um vígslu av samkyntum, at gerast nakað samfelagi og kirkjan mugu taka støðu til. Føroyska kirkjan átti tí at tiki spurningin upp til viðgerðar, so ein var fyri­ reikaðaður tá ið máli kemur á borði. Tí tað nyttar ikki at stinga høvdi í sandin, so at henda av ­ bjóðingin blívur burtur. Søgan vísur at er tú fyri­ reikaður upp á tað, sum koma skal, so stendur tú sterkari tá ið tað kemur. Føroyska fólki er eitt væl útbúgvi og upplýst fólk, sum ikki tekur nakað fyri góða vøru, bara tí kirkjan og prestar siga tað. Kirkjan má sakliga grundgeva fyri tí, sum kirkjurnar læra byggjur á. Bíblian hevur ikki sama trúvirði millum fólk, sum hon hevði fyrr, tá ið hon meira ella minni bleiv tikin bókstaviligani. Tí vera grundgevingar sum, at tað stendur í Guðs Orði, at homosexualitetur er synd vera ikki góðtiknar. Hví er kærleikin millum tvey tað einasta rætta? Hví er kærleikin millum tvær ella tveir synd? Hesir spurn ingar koma at møta kirkjuni fyrr ella seinni, so tað skilabesta er at taka teir upp til viðgerðar beinan­ vegin. Hvat meinar kirkj­ an? Hvussu grundgevur kirkjan fyri sínari støðu, tá ið tann tíð kemur at grundgevast má? Hvat skal kirkjan gera tá ið politiski mynduleikin krevur at kirkjan skal víga samkynt? Tann, sum er klárur til tað, ið koma skal, stendur sum sagt sterkari. Kirkjulig vígsla av samkyndum – spurningur um tíð? guðfrøðingur FríðleiF lydersen Alternativið er at flyta av landinum ólavur Hansen viðmerkingar Hjúnaskilnaður – ella til deyðin ger skilnað tykkara millum Tá ið eg hoyrdi sam­ røðuna við Derhard Olsen, prest, og svarið uppá spurningin um endurgiftu, samstundis sum hann segði frá, hvat ið hann annars ætlaði at brúka kirkjuna til, undraðist eg stórliga. Nú vit hava fingið eina føroyska kirkju, skuldi tað verið eyðsæð, at tað var ein felags lóg fyri allar prestar. Í staðin er tað soleiðis vorðið, at ein næstan noyðist at spyrja, hvar presturin hevur fingið sína útbúgving. Dópurin er komin niður á eitt sunnudagsskúlastøðið og altargongdin á sama hátt. 6. mai 1999 skrivaði eg langa grein um hetta evni í Dimmalætting. Tað er somikið langt síðan, at eg fari at loyva mær at endurgeva brot úr hesum skrivi. Fyri mongum árum síðani keypti eg mær tvær bøk ur, onnur eitur »Ingeborg Appel og Askov« og hin eitur »Jacob Appel«. En mand og hans arv«. Hesi bæði vóru hjún og fyristøðufólk á Askov háskúla. Eitt fyri mynd ar ligt par, bæði gudrøkin og arbeiðssom. Dóttir teirra Margrethe Christiansen hevur skrivað bøkurnar út frá brøvunum, mamman og pápin høvdu skrivað hvørt til annan. Meðan Jacob Appel var stjóri á Sakov háskúla, var hann í tveimum førum minstari, fyrru ferð frá 1910­1913 og seinna ferðina frá 1920­1924. Hann var fyrst menta mála­ ráðharri, men í 1922 er hann eisini kirkjumála ráð harri. Meðan Jacob Appel var í Keyp mannahavn, var Ingeborg stjóri á Askov háskúla. Jacob kundi við góðari samvitsku røkja starv sítt í ministeri inum, tí hann átti eina góða konu, eina megnar kvinnu. Tey vóru inniliga nær knýtt hvør at øðrum og skrivaðu hvørt kvøld brøv til hvønn annan og søgdu frá, hvat ið teimum hevði verið fyri gjøgnum dagin. 14. september 1921 var hjúnalagslógin fyri. Kirkju mála­ ráðharrin tá var J.C. ­ Jacob skrivar tá til Inge borg: »Jeg er også imod, at skilsmisse gøres for vanske lig. Man er så ivrig efter at beskytte ægteskabet, at man glemmer, at det er en lykke, at der kan ske en opløsning af en forbindelse, som er en forbandelse« Um J.C. er annars ein nokk so góð lýsing: J.C. var det mest be skedne og personlige uegen­ nyttigeste menn eske man kunne tænke sig. Men magt ville han fordi han var sikker på, at det, som hann ville, var også det, Vorherre ville. J.C. framdi eisini kirkjuráðslógina 1922. Um mammu sína og hjúnalagslógina greiðir Mar grethe soleiðis frá: »Hun lærte os uden ord, at ægte skabsmening er, at de to skal hjælpe hinanden til at opfylde det, som var Guds mening med dem. Det mente hun vel også om forældrenes opgave overfor deres børn. Hvordan det skulle gøres, spekulerede hun derimod ikke på, det skete jo ved, at man tog børnene ind i alt, som var det vigtig este for en selv. P.A. Fenger havde i sin bryllupstale til hendes forældre brugt ordet fra Gal. 6: »Bærer hver andres byrder og opfylder så ledes Kristi lov«. Mor oplev ede både sine forældres og i sit eget ægteskab, at dette er en grundlov i et kristent ægteskab, som kan bære og holde. Da der i 1912 skulle udformes et nyt ægte skabs ritual, henvendte mor sig gennem Far til biskop P. Madsen og spurgte, om dette ord ikke kunde indføres der, og P. Madse talte personligt med Mor om det. Nu står der »Bærer hver­ andres byrder« som et nøgleord i ritualet forenet med ordene fra Kol. 3, som slutter således. »Og over alt dette skal i iføre Jer kærligheden, som er det fuld komne bånd«. Det er noget andet end ordene fra ritualet fra 1987. »I hustruer underordner Jer med Jeres mænd» Jacob Appel gjørdist kirkjumálaráðharri 1922, tá var bispaval, og 5 biskuppar skuldu veljast. Út frá brøvunum kunnu vit lesa, at eisini har hava verið ymiskir trupul leikar. Hann skrivar millum annað: »Indre Mission vil nu lade slå på den store tromme m.h. bispevalget: ­ »Det er stadig galt med Indre Mission« ella »En fløj af Indre Mission med Pastor Moe i spidsen mener, at de kan få mig dømt ved rigsretten. Jacob Appel varð tó ikki koyrdur frá. Her kunnu vit lesa, at til ber at broyta brúd leyps ritualið uttan nakað hóvasták. Hví so ikki finna eitt felags stev í Føroyum? Um eg hevði rátt fyri borgum skuldi vígslu­ ritualið verið sera einkult. Prestar skuldu spurt, elska tit hvønn annan? biðji fyri teimum, at hjúnabandið mátti eydnast og vælsignað tey. At prestur ikki skal kunna signa tey, uttan at tey lova at halda saman alt lívið, er púra burtur við. Har eri eg heilt samd við Jacob Appel. At gera eina lóg um at elska hvønn annan, ber ikki til. Vit ið vórðu eydnusom í okkara hjúnalagi, kunnu takka Gudi, uttan at leggja fót fyri onnur. nicolina Jensen Beder