fríggjadagur 19. februar 2010síða 11

nr. 35 · 19. februar 2010 11 VIKUSKIFTI VøddasVinn Snorri Brend snorri@sosialurin.fo At fáa vøddasvinn sum tilkomin er sín søk. Men at gerast bundin til ein el ek­ tron iskan koyristól sum 12 ára gamal, er ein heilt onnur søk. Fyri 20 ára gamla Róar Hansen hevur hvørki sjúka ella hjálpitól forð­ að honum í at liva eitt rættiliga van ligt ungdómslív í heimbygdini og í høvuðs­ staðnum. Í vardu íbúðini í Havn kann hann liva sítt lív. Við serbygda bussi sínum kann hann ferðast hagar hann vil. Og á skúlabonki kann hann nema sær kunn­ leika, sum ger at hann sjálvur megnar at breyðføða seg. Lívsmótinum bilar í øllum førum einki: – Einaferð doymdi eg um at gerast bakari, men tann dreymurin, hann er langt síðani farin. Nú er teldan mítt eitt og alt. Og tað verður hon uttan iva eisini í framtíðini, sigur brosandi nóls­ oyingurin. Róar hevur tikið við teim møgu­ leikum og avmarkingum sum sjúka hans ara hevur: Við hentum hjálpitólum og einum góðum vilja at læra nakað nýtt, ynskir hann í dag at arbeiða við teld um. Beinini fær hann ikki brúkt, men hendurnar og eitt gott høvd eru álit hansara á, at til ber at skapa sær eina framtíð, hóast hann ongan veg sleppur uttan koyristólin. – Fólk eru ógvuliga hjálpsom. Eg eri kanska eitt sindur smæðin, og royni at gera tað sjálvur sum eg kann. Men tá eg so biði um hjálp, ja, so fái eg bein­ anvegin hjálp frá fólki, leggur hann aftrat. Frá dreymi til veruleika Tað er ikki hvør sum helst sjúka, ið Róar Hansen er raktur av. Vøddasvinn er ikki at spæla við, tí vísindin hevur enn ikki funnið nakra viðgerð, sum kann grøða sjúkuna fullkomuliga. Í dag ber til at liva við vøddasvinni og samstundis hava eitt virðiligt lív. Hetta hevur kortini havt sína stóru ávirkan á likamligu støðuna hjá unga nólsoyinginum. Men lívsneistan og lívsgleðina hevur sjúka hansara kortini ikki nortið við. Heldur ikki ætlanir hans ara fyri framtíðina. Róar gongur í løtuni á Tekniska Skúla í Havn, har hann á el­deildini tek ur fyrstu stigini, til tess at røkka máli sín um at gera teldur og kunningartøkni til eitt lívsstarv. Við likamliga brekinum er hann fult greiður um, at møguleikar hansara fyri starvi, frítíðarvirksemi og ferðing eru og verða avmarkaðir. – Ein má bara síggja veruleikan í eyguni. Eg verði nokk ongatíð bil­ mekan ikari, kemur tað – hóast alt – bros andi frá Róari. Hann hevði í síni tíð ein dreym um at arbeiða við m.a. antennum og út­ varps tólum sum radiomekanikari, men í dag er tíðin líkasum farin frá hesum møgu leikanum. Einu tíðina lá arbeiðið sum bakari framm arlaga í huga hansara, men í dag er allur ivi sópaður av borðinum: Nú er tað teldan, sum er og verður hans­ ara snúningspunkt, bæði í arbeiði og frítíð. Ætlanin er nevniliga at læra til KT­tøkning. – Tá hugsi eg um at arbeiða við teldum, kanska at umvæla tær ella okk­ urt tann vegin, greiður Róar frá. Vanligt lív Róar var ikki serliga gamal, tá hann fekk staðfest sjúkuna. Tað byrjaði við, at foreldur hansara løgdu merki til, at hann datt so oftani. Vøddarnir í beinunum megnaðu snøgt sagt ikki at bera hann, og sum 12 ára gamal gjørdist koyristólurin hansara flutningstól og akfar. Hetta hevur kortini ikki forðað Róari at ganga tey fyrstu níggju skúlaárini í heimbygdini Nólsoy, tíggjunda árið í Eysturskúlanum í Havn, taka koyrikort til bil, starvast hjá Føroya Tele og hava sín egna og umbygda buss at ferðast við. Í dag býr Róar í vardari íbúð í Stoffa lág, saman við tvíbura sínum, Rúna sum gongur í Hoydølum. Her livir hann sítt ungdómslív, væl vitandi um, at sjúkan tíbetur hevur staðið í stað tey seinnu árini. Men tað er kortini ógjør ligt at siga um tað verður soleiðis í fram tíðini. – Mær dámar væl at lurta eftir tón­ leiki. Eg hugsi faktiskt um at læra meg at spæla klaver!, sigur Róar Hansen. Heldur hann á við hesum, fer hann kanska at fylgja í fótasporinum hjá einum øðrum nólsoyingi, Kim. Teir bera sama eftirnavn og eru í familju. So hví ikki?! Eg havi jú »bara« vøddasvinn – Eg havi onga orsøk at síggja negativt uppá framtíðina. Eg mEini, tað Eru so mong onnur, sum Eru nógv vErri fyri Enn Eg. Eg havi jú »bara« vøddaSvinn, sigur róar terjaSon HanSen úr nólsoy Hóast Róar ber likamligt brek, er hansara gerandisdagur ikki so øðrvísi enn hjá øðrum 20 ára gomlum dreingjum. Hann fer frá húsum 20 minuttir áðrenn skúlin byrjar kl. 8:10, og fer síðani til hús at gera heimaarbeiðið til dagin eftir. Ávísar dagar í viku fær hann vitjan av stuðlum sínum, har teir gera heimaarbeiðið, keypa inn, vaska bilin og tílíkt. Onkutíð bíleggja hann og bróðurin mat uttanífrá. Róari dámar væl at sita framm­ anfyri telduna, og er spælið »World of Warcraft« ofta á skíggjanum. Hann er eisini á Facebook og dám ar væl at hyggja eftir filmi. Um vikuskiftið er hann onkutíð í Nólsoy, men fer eisini oman í býin, eins og vinmenn hansara gera. Dagsskráin týsdag 16. februar 2010 Vaknaði kl. 7, rakaði sær og lat seg í. Kvøldið fyri var hann í brúsu, fyri at sleppa undan at brúka tíð uppá tað á morgni. Eftir at hava fingið sær ein te­ munn og fransbreyð, ætlaði hann sær beint út í bilin og við honum í skúla. Men í gjár fann hann út av, at lyftin til bilin rigg aði ikki, og tí mátti hann fáa MBF­bussin at koyra seg. Hann gjørdist tí nakað seinur í skúla. Fyrsta tíman var eitt el­fak á skránni, næsti tímin enskt og síðani eitt sindur um, hvussu ein stovnar eitt partafelag. Lukkutíð fyri Róar og floksfelagar hans ara var tann næsti lærarin sjúkur, so teir fingu frí um middagsleitið. Seinnapartin var blaðmaður frá Sosialinum á vitjan, og síðani fór hann undir heimaarbeiðið. Seinni um kvøldið kom pápin framvið og skuldu teir eta ein døgurðabita saman, og síðani varð restin av kvøldinum brúkt við telduni. Vanlig dagsskrá