týsdagur 23. februar 2010síða 10

10 tíðindi Nr. 37 - 23. februar 2010 Seks føroyingar vóru á Madeira, tá náttúruvanlukkan rakti oynna um viku­ skiftið. Av teimum 42, sum higartil eru funnin deyð, er ein útlendingur, ein bretsk kvinna MADEIRA Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Myndir: Magni Arge Í gjár máttu fleiri fólk á Madeira flyta úr heimum síðnum, tí vandi var fyri fleiri skriðulopum. Sam­ stund is lýsti Portugal tríggj­ ar dagar landasorg fyri tey 42 fólkini, sum doyðu í náttúru vanlukkuni um viku skiftið. Bjargingarfólk vænta at finna fleiri lík í yvir floymd­ um parkeringskjallarum og húsum, sum eru undir í móru. Eitt portugisiskt krígs skip við tyrlum, heili­ vági og neyðhjálp er komið til Madeira, og fleiri bjarg­ ingarfólk og neyðhjálps­ arbeiðarar eru komin til oynna. Stórur vandi er framvegis at vera í húsum í økjum, sum eru rakt av skriði­ og áar lopunum, og og fleiri fólk eru evakuerað frá heimi teirra við Ribeira Brava, 20 kilometrar frá Funchal. Fólk eru eisini evakuerað frá Ponta do Sol vestanfyri, meðan tyrlur royna at fáa greiðu á vanlukkuni. Eitt føroyskt ferðalag var á Madeira, tá náttúru van­ lukkan rakti um vikuskiftið. Ein av teimu seks í ferða­ lagnum var Magni Arge, stjóri í Atlantsflog. Hann greiðir frá, at tað ser liga vóru handils mið­ støðir í miðbýnum í Funchal og búsetingarnar í Nunnu­ dalinum, sum myndug leik­ arnir óttaðust fyri. – Í keypsskálanum Dolce Vita í miðbýnum eru par­ keringspláss á fleiri hædd­ um undir jørð. Sum skilst fóru nógv fólk oman eftir bilum sínum, tá tey vóru ávarað um, at áirnar lupu, og flóðin fór at gera um seg í býnum. Enn veit ongin, um nakar ella fleiri fólk vóru í parkerings kjallar an­ um á Dolce Vita og í einum øðrum keypsskála tætt við, greiddi Magni Arge frá sunnudagin. Tá var heldur ikki greitt, hvussu vorðið var í Nunnu­ dalinum. Har er ringt at sleppa til, og eitt bjarg­ ingarlið, sum kom á staðið til gongu sunnudagin greiddi frá, at í hvussu er sjey fólk eru deyð. Sagt varð frá fleiri ræðu­ søgum. – Ein maður greiddi frá einum vinmanni, sum sá grannahúsini niðan fyri seg smokka saman og skola oman eftir brekkuni. Hann visti, at tey vóru fimm fólk í húsi. Ein annar greiðir frá einari familju, sum var rakt, tá tey komu koyrandi eftir vegnum, og áin leyp. Maður og kona og barn sluppu úr bilinum, men mistu sam­ bandið við hvør annan. Barnið er afturfunnið, men var ikki á lívi, og konan er horvin. Maðurin, sum for­ telur søguna, hekk fastur í einum træ og bjargaði sær tann vegin, greiðir Magni Arge frá. – Í gøtunum í Funchal verður dúgliga arbeitt við at rudda, og í góðveðrinum í sunnudagin sást ikki so nógv til vanlukkuna á høv­ uðsvegnum út til flogvøllin, men sporini vóru kortini týðulig, har sum mold, eyrur og grót var komið út á vegirnar og inn í tunl­ arnar, greiðir hann frá. Miðbýurin er stongdur fyri ferðslu eins og fleiri tunlar. Gravimaskinar og lastbilar í hópatali rudda og flyta tons oman á tons av tilfari, sum ruddi oman í býin leygardagin. Ritzau skrivar, at nógvar moderniseringar eru gjørdar á Madeira seinastu 30 árini. Vánalig býarplanlegging hevur ført til, at áarlop eru vorðin ein stórur vandi og ein hóttan móti fleiri heim­ um, tá vegir og marg lætis­ gistingarhús eru beygd, har vatnið fyrr kundi leiðast burtur av vandaleið. Myndugleikarnir óttast, at talið av deyðum og særd­ ur fer at økjast. Í gjár var almenna talið framvegis 42 fólk, fýra eru saknað og 120 eru særd. Ein breti er fyrsta út ­ lendska ofrið við náttúru­ vanlukkuni á Madeira. Sam bært bretskum bløðum er talan um ein 50 ára gamla kvinnu, Pamela Gaines. Vandi fyri fleiri skriðu­ lopum á Madeira Gravimaskinur og ein hópur av lastbilum fóru sunnudagin undir at flyta fleiri tons av tilfari, sum var flutt oman á koyri vegin við havnalagið. Vatnið fleyt tá framvegis í stríðum streymin oman gjøgnum tunnlarnar, sum annars vóru ætlaðir at koyra í Niðri við havnalagið í Funcshal leygardagin um 17 tíðina Ein matstovueigari situr upp á takinum og kannar skaðarnar