hósdagur 25. februar 2010síða 14

14 Nr. 39 - 25. februar 2010 Sosialurin Olju/gassmenning við Hetland týdning fyri okkum SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Jaspur Langgaard jaspur@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Svein Rógvi Nielsen Ljósstein sveinrogvi@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00-20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1330 Síðani oljufund vórðu gjørd vestan fyri Heltand, eisini nevnt Atlantsmótið fyri 15 til 20 árum siðani hava al - tjóða oljueygu eisini verið vend móti Føroy um og okk- ara landgrunni. Á sama hátt sum olju- og gass fund í Norðsjónum fingu oljufeløgini at hyggja longur vestur- eftir, soleiðis hevur gongdin vestan fyri Hetland eisini fingið oljufeløg at hyggja uppaftur longur vestureftir. Henda gongdin saman við teimum hepnu sann royndum, at danir góvu okkum rættin til ráevni í undir grundini og bretar góvu seg og lótu okkum mið linju mark, hevur gjørt, at føroyska undir grundin nú í mong mong ár hevur verið partur av leitiætlanum hjá fleiri altjóða oljufeløgum. Og síðani nýggj fund eru gjørd tætt upp at før oyska mark inum er áhugin fyri føroyaøkinum bara vaksin enn meira. Hetta sóu vit ítøkilig tekin um, tá fleiri av feløgunum, sum eru virkin í bretskum øki, eisini søktu um leitiloyvi á føroyska landgrunninum. Sostatt kunnu vit konkludera, at útviklingurin vestan fyri Hetland hevur alstóran týdning fyri, hvat hendir í okkara øki, ja fyri áhugan hjá oljufeløgunum at gera íløgur á føroyska land grunninum. Nú fellur so enn ein brikkur eftir øllum at døma uppá pláss vestan fyri Hetland. Franski olju- og gassrisin Total, sum hevur gjørt fleiri gassfund vestan fyri Hetland sein- astu 20 árini, fer í næsta mánað at gera endaliga av, um farast skal undir menning av teirra gassleiðum. Nógv fundarvirksemi hevur verið við myndugleikar í Het- landi og við bretsku stjórnina um hesa risaverkætlan fyri íalt 20 milliardir krónur. Talan er um at leggja fram- leiðsluútbúnað á havbotnin, gera eina gassleiðing til lands og byggja stórt gassvirki í Sullom Voe í Hetlandi. Herfyri boðaði bretska stjórnin frá, at hon fór at slaka í skattakrøvunum til tey oljufeløg, sum vórðu sinnað at byggja út sítt gassvirksemi vestan fyri Hetland. Henda avgerð hevur sjálvandi stóran týdning fyri Total og onn- ur feløg, sum nú skulu til at gera milliardaíløgur í gass- framleiðslu. Søgan er enn meira áhugaverd enn vit gera okkum greitt, tí hon skal tryggja bretska heima marknaðinum gass til egið brúk í mong ár fram. Hví er hetta so áhugavert fyri okkum eisini! Jú tí ein infrastrukturur so nær markinum kann fáa alstóran týdning fyri útbyggjan av møguligum gassfundum á okkara landgrunni. Samanumtikið eru hetta sera góð tíðindi fyri føroyskar oljumyndugleikar og vinnulív, tí við hesum avgerðum fellur enn ein brikkur uppá pláss í tí enn lítið kenda før - oyska oljupuslispælinum. Aðrir líknandi brikkar eru tey stóru oljufundini, sum eru gjørd beint hinumegin markið. Alt bendir á, at tey eisini verða útbygd, og nú Stat oil hevur gjørt av at bora ein brunn skamt frá hesum í før- oyska loyvi tesss 008, so sær føroyska oljuframtíðin enn meira áhugaverd og spennandi út. Helst er tað bara ein spurningur um tíð, til olja/gass er funnið okkara megin markið, og tá koma vit at uppliva eitt nýtt tíðarskeið við gevandi samstarvi og samspæli mill um bæði oyggjalondini á Atlantsmótinum, Føroyar og Hetland. Tá kunnu vit av røttum tosa um Føroyar-Hetland oljulandlutin. Hóast eg als ikki hevði ætlað mær persónliga at gjørt viðmerkingar til løgnu niðurstøðurnar hjá Jørgen Niclasen um Fíggjar málaráðið, so kenni eg meg nú noyddan at gera tað. Um ikki annað, so fyri at sannleikin eisini fær rúmd. Meðan vit sótu í lands­ stýrinum frá 1994 til 96 við Edmundi Joensen sum løgmanni, gjørdi løgmaður av at fáa eina danskan em ­ bætismann at siga okkum, hvussu miðfyrisitingin skuldi skipast. Vit í Javn­ aðarflokkinum og mong onnur sóu skjótt, hvønn veg tað bar við einari skjótt vaksandi og dýrkandi almennari umsiting. Hetta hevur so eftirtíðin ríkiliga prógvað. Tá ið royndin at steðga hesum ikki fekk undirtøku, valdu vit at fara úr tí samgonguni. Sum einasta ráð av øll­ um táverandi aðalráðum, valdi Fíggjarmálaráðið ikki at fylgja leistinum hjá Nor­ mann­Christensen. Ráðið og landsstýrismaðurin ynsktu snøgt sagt ikki at draga øll direktoratinum inn undir sjálvt ráðið. Tað var ein skilagóð avgerð, lat tað verða sagt. Mangt bendir á, at onnur aðalráð nú eisini síggja hetta, tó als ikki Uttanríkisráðið. Í 1998 var táverandi Fíggjar­og búskapardeildin í landsstýrinum umskipað til Fíggjarmálaráðið. Fíggjarmálaráðið ráðgevur landsstýrismanninum í fíggjarmálum og tekur sær av planleggingini og stýr­ ingini á økinum hjá lands­ stýrismanninum t.v.s. innan fíggjarmál, búskaparmál, skattamál og lønarmál. Stórur dentur var lagdur á ikki at hava málsviðgerð av einstaka borgaranum og einstøku fyritøkuni í sjálv­ um ráðnum. Hetta var gjørt fyri, at landsstýrismaðurin ikki skuldi enda sum eitt slag av supermálsviðgerða og fyri rættarkensluna hjá borgarunum, soleiðis at einstaki borgarin ikki skuldi fáa ta fatan, at polit­ isk atlit vóru tikin, tá av ­ gerðir um hansara viður­ skifti vóru tikin. Hetta førdi m.a. við sær, at táverandi løgmaður Ed ­ mund Joensen hótti táver­ andi landsstýrismann í fíggjarmálum Anfinn Kalls berg við uppsøgn, tí hann ikki lýðin fylgdi boð­ unum frá teimum, sum nú vóru spent fyri at gera ætlanirnar hjá hesum stóra danska reformatori til veru leika. Men so kom eitt løgtingsval, og Fíggjar­ mála ráðið slapp nøkulunda snikkaleyst undan Nor­ mann­leistinum, tí næsti løgmaður gjørdist sami Anfinn Kallsberg. Eitt annað úrslit av hesi støðutakan er, at Fíggjar­ málaráðið hevur ein flatan bygnað í mun til øll hini ráðini. M. a. eru ongar deild ir í Fíggjarmála ráð­ num og tí heldur eingir deildarstjórar. Í so máta má sigast, at Uttanríkisráðið hevur kanska verið tað ídn­ asta til at fylgja boðunum frá Normann við sera nógvum deildum og eins nógvum deildarstjórum. So her er sanniliga munur á uppfatanini hjá núverandi og táverandi formanni í Fólkaflokkinum. Fíggjarmálaráðið er projekt­orienterað. Tann, sum bestur er til tað, átekur sær uppgávuna. Manningin er í dag 7 starvsfólk ­ tann sama sum í 1998. Minni enn tvey ársverk verða brúkt frá direktoratunum Taks og Gjaldstovuni. Men venda vit nú aftur til Jørgen Niclasen og hansara niðurstøður og brúka hansara logikk, so er Heilsumálaráðið »enormt«. Tí sambært honum skulu vit telja við øll starvs fólk­ ini á Landssjúkrahúsinum, Klaksvíkar Sjúkrahús og Suðuroyar Sjúkrahús. So fer ráðið upp um 1000 starvsfólk. Almannamálaráðið er enntá uppaftur størri og ivaleyst eisini Menta mála­ ráðið við øllum sínum lærarum. Men øll vita jú, at soleiðis hanga viður­ skiftini als ikki saman, og tað veit Jørgen sjálvandi eisini. Men kann hann flyta fokus frá útskeldaða Uttanríkisráðnum, so er tað ivaleyst royndina vert. Men harvið gerst tað ikki til meira sannleika, men er framvegis bert eitt roykslør til tess at flyta fokus. Fíggjarmál eru umfatandi málsøki, og tey stívliga 200 starvsfólkini hjá Fíggjarmálaráðnum gera eitt gott arbeiði. Fíggjarmálaráðið hevur sent út tíðindaskriv, har ið boðað verður frá, at tað einans starvast 7 fólk í Fíggjarmálaráðnum. Sam­ bært upplýsingunum til fíggjarlógina fyri 2010, sum Fíggjarmálaráðið hevur latið Løgtinginum stendur at lesa um starvs­ fólkatalið hjá hesum ráðið: Stjórnarfyrisitingin: 12 starvsfólk KT­fyrisiting: 12 starvsfólk Gjaldstovan: 35 starvsfólk Hagstovan: 21 starvsfólk Taks: 131 starvsfólk Í alt: 211 starvsfólk Allar hesar deildir og fyri­ sitingarligu eindir hjá Fíggjarmálaráðnum hava til felags, at landsstýris­ maðurin kann leita sær ráð hjá teimum, og hann kann heita á tey um at loysa ministeriellar uppgávur fyri seg. Tað veri seg at fyrireika lógaruppskot, at veita ráð og útvega honum hagtøl og upplýsingar. Tey gott 200 starvsfólkini hjá Fíggjarmálaráðnum gera eitt gott arbeiði, og sjálv­ andi kunnu sjey fólk ikki røkja allar hesar uppgávur. Løgin logikkur hjá Jørgeni JóANNES EIdESgAArd Rætt skal vera rætt JørgEN NIcLASEN