mikudagur 10. mars 2010síða 12

12 Nr. 48 - 10. mars 2010 Sosialurin Gylta leiðin millum spar­ ingar og nýggjar inntøkur SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Jaspur Langgaard jaspur@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Svein Rógvi Nielsen Ljósstein sveinrogvi@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00-20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1330 Ráðini frá Búskaparráðnum eru púra greið: Neyðugt er at halda aftur í alemnnum útreiðslum. Neyðugt er at breiðka skattagrundarlagið hjá landskassanum. Og neyðugt er at vit fáa betri lønsemi í fiskivinnuna. Soleiðis kunnu vit samanfata tað, sum búskapar- frøðingarnir í Búskaparráðnum mæla okkara kosnu monnum og kvinnum at gera. Vit hava hoyrt mikið frá politikarunum seinastu dagarnar, og tað tykist einki at bera til við at finna eina semju. Í sendingini DVPluss í gjárkvøldið hoyrdu vit Jóannes Eidesgaard, Jørgen Niclasen og Tórbjørn Jacobsen tosa um neyðugu búskaparligu inntrivini saman við Thomasi Dam, formanni í Búskaparráðnum. Tað er ein hugsjónarlig gjógv millum Javnaðar- flokkin og Fólkaflokkin. Tað er eyðsæð, og hendan gjógvin kemur til sjóndar við jøvnum millumbilum - samstundis sum flokkarnir til aðrar tíðir kasta saman, so sum vit skrivaðu fyrr í vikuni, har vit vístu á, at bæði Arbeiðsloysisskipanin og Samhaldsfasti Arbeiðsmarknaðareftirlønargrunnurin vórðu samtykt av hesum flokkunum einsamøllum í stjórn. Meðan Javnaðarflokkurin tosar um at breiðka skattagrundarlagið samstundis sum vit finna fleiri inntøkur, so heldur Fólkaflokkurin fast við, at hallið á fíggjarlógini skal fáast upp á pláss við sparingum. Heldur naviv tankagongd hjá Fólkaflokkinum. Tórbjørn Jacobsen og Tjóðveldisflokkurin tykjast hella til politikkin hjá Javnaðarflokkinum - og part- víst Sambandsflokkinum við - har mælt verður til at gera nøkulunda í tráð við tilmælini frá Búskapar- ráðnum - hóast Javnaðarflokurin blankt afturvísir tilmælinum um ognarskatt. Harvið kann eisini stað- festast, at ognarskatturin ikki kemur á hesum sinni. Vit hava eisini nevnt tað fyrr, at blokkstuðuls lækk- ingin og skattalættin hjá ABC-samgonguni svara nøkulunda til hallið á fíggjarlógini. Við hesum skulu vit ikki siga, at hyggjuráðini eru at hækka skattin uppaftur og fara við húgvini í hondini niður á Christiansborg at biða um blokkstuðulshækkin. Men hava fólk dirvi til slíkar lækkingar, so mugu tey samstundis hava dirvi at gera neyðugu inntrivini, tí tey ikki megnaðu at útvega inntøkur í staðin fyri blokkstuðul og skattalætta. Hóast tað hevur sæð svart út, so hómaðist okkurt konsensus millum hesar tríggjar flokkarnar, sum vórðu umboðaðir í sjónvarpinum í gjárkvøldið. Hugsanin hjá løgmanni kann uttan iva skvisast inn í millum hesi sjónarmið - so vit sleppa kanska undan nývali kortini, spurningurin er kanska, um tað er Fólkaflokkurin, sum fer út og Tjóðveldi inn - ella um vit fáa ta utopisku søguligu tjóðarsemjuna. Tit harmast, at ein herferð er farin í gongd ímóti røktarheimsbyggingini í Føroyum. Hartil er stutt at siga: SYRGILIGT AT HON IKKI ER KOMIN FYRR. Tað er óhugnaligt at síggja, hvussu lítið tit sum politikarar, Hans Pauli enntá sum eks landsstýris­ maður á økinum, vita um gongdina innan eldraøki, í londunum vit plaga at sam­ anbera okkum við. Tað er als ongin grund til at uppfinna djúpa tallerkin einaferð enn, hann er her – brúkið hann. Tað slag av røktarheim­ um, sum skal byggjast fyri fleiri hundrað mill. kr. her í Føroyum er forboðin fyri 10­15 árum síðani í okkara grannalondum, og tey gomlu røktarheimini eru umbygd til smáar íbúðir ella seld til onnur endamál t.d. »kolegier«. Tað vit eiga at byggja er eldrasentur, sum nøkta nógvar uppgávur innan eldraøkið. Í hesum sentr um skulu sjálvandi eisini vera íbúðir. Fyrimunirnir við hesum er nógvir. Eg skal nevna nakrar. • Fólk hava sítt egna heim, sum tey ráða yvir • Hjún kunnu halda áfram at liva saman, sjálvt um annar parturin verður illa fyri • Tey, sum hava røkt fyri neyðini 24 tímar um døgn ið, fáa ta røkt tey hava brúk fyri • Fyribyrgjandi arb. fyri allar eldri borgarar verður gjørt á sentrinum • Sosial eldratilboð á sama staði • Loyvi íbúðarfeløgum, so kann byggjast uttan at tað kostar landskass an­ um eitt oyra til bygging. • Landskassin skal bert gjalda rakstur av personali Ein og hvør borgari hevur krav uppá, at hava sítt persónliga frælsi, líka til sísta dag. Hetta er ikki nakað eg finni uppá, men nakað eg havi sæð og arbeitt við í Danmark. Um vit gjørdu eina kost bennefit kanning, røktar­ heim kontra eldra sentur, eri eg vís í, at kanningin bleiv til fyrimun fyri eldrasentrum. Kort og gott. »Vit fingu meir fyri pengarnar« Niðurstøðan er Hans Pauli, Jógvan og aðrir: Byggjast má og skal, men tað má vera tað rætta. Kjarnu­ trupulleikanir skulu loysast við bygging, sum røkkur inn í framtíðina. Tað sum bygt verður í dag, má dekka tørvin tey næstu 15 ­ 20 árini ( við tørv meini eg, tey krøv komandi eldri seta til síni ellisár). Tilboð­ ini á eldraøkinum mugu vera soleiðis, at eldri fólk hava hug, at gera brúk av tilboðunum, eisini tey kom andi eldru. Vælsignaðir politikarar, hyggið rundan um tykkum, annars bítur øll henda bygg ing seg sjálva í halan og kemur tá at kosta enn fleiri mill. kr. til um bygg­ ing. PS. til Jógvan Arge Ketan hoppar av hjá tær og fleiri við tær, tí tit ikki hav sett tykkum inn í eldraøki 2010. Tað ber væl til at geva óhjálpnum, eldri fólkum, eitt bæði sømuligt og virði­ ligt lívskvøld, uttan gammeldags røktarheim ið vera bygd hjá okkum í dag. Farið og hyggið, eg skal geva tykkum góð dømir, um tit hava hug. Finn eina breiða politiska búskaparsemju millum tingfólk grundað á ta frá­ greiðing, sum Búskapar­ ráðið er komið við. Ber ikki til at finna semj ur NÚ, hví skuldi tað so eydnast at funnið semju aftan á eitt val? Er tað nakar, sum veruliga trýr uppá, at vit vóru so heppin, at øll tingmanningin aftan á eitt val verður skift út? Nei – teir trupulleikar, sum eru millum flokkarnar ella leiðsluna í flokkunum, verða ikki burtur eftir eitt løgtingsval! Er búskaparstøðan vána­ lig nú, verður hon ikki minni vánalig eftir eitt val. Og tora tingfólk ikki at taka neyðugu stigini nú – tora tey enn minni at gera hetta aftan á eitt val. Løgmaður! Fólk eru livandi troytt av politiska klandrinum, av politiskum ódugnaskapi og máttloysi og hava mist álitið á politisku skipanina. Tak stigið nú! Tað ER neyðugt at blanda kortini av nýggjum. Møguliga skal verandi samgonga um skipast og grundast á eitt nýtt samgonguskjal, ella møguliga skal nýggj samgonga skipast. Vit sleppa ikki undan at taka neyðug stig til halda aftur í almenna rakstrinum og breiðka inntøku grund­ arlagið hjá lands kassanum. Ein breið búskaparsemja kann føra við sær, at flokk­ ar ella tingfólk noyðast at slaka í tjarnumálum. Og tað finnast flokkar og tingfólk, sum vilja hetta. Megnar løgmaður ikki at standa fyri eini slíkari til­ gongd, eigur hann at lata onkran annan sleppa at taka við leiðsluni. Eitt val nú er ringasta loysnin fyri samfelagið. Harra løgmaður! Eru allir møguleikar troyttir, royn so at savna teir flokkar ella tey tingfólk, sum vilja stuðla eini savningarstjórn, og sum eru sinnaði at gera eina breiða búskaparliga semju um at venda gongd­ ini og bjarga landinum úr kreppuni – møguleikarnir er so avgjørt til staðar. Tíðin er komin til at hugsa yvirskipað. Kjarnutrupulleikar á eldraøkinum Tvøroyari MArjUN OLSEN Áheitan á løgmann! tingmaður POUL MIcHELSEN