leygardagur 29. desember 2001síða 5

8 Nr. 250 - 29. desember 2001 Nr. 250 - 29. desember 2001 9 Fyrsta januar verður evnan sjónligt gjald- oyra í fleiri londum í Evropa. Í Føroyum verða fyrstu seðlarnir at síggja 3. januar. Hetta fer ikki at á- virka føroyska bú- skapin ella donsku krónina, metir fíggjarleiðari EVRA Heri á Rógvi Hin 1. januar í 2002 koma nýggir pengaseðlar og nýggjar myntir á gøtuni í 12 av teimum 15 ES-lond- unum, sum skulu avloysa tey galdandi gjaldoyruni. Tað eru bert Ongland, Svøríki og ríkisfelagin Danmark, sum ikki vilja hava evruna at vera gald- andi gjaldoyra í egnum landi og ríki. Tað er tó framleitt so mikið, at hesi londini – eins og onnur – eisini fáa nakrar seðlar sendandi á nýggjárinum. Í Føroyum verða fyrstu seðlarnir ikki her fyrrenn 2. januar og almenningurin fær ikki hendi á teimum fyrrenn 3. januar. Eftir hvat Sosialurin skilir, so verður hetta gjørt av trygdaráðum, tí danir tora ikki at senda seðlar til Føroya, áðrenn nýggjárið er skotið inn, tí hetta kann seta trygdina í vanda. Føroysku pengasamlarnir kunnu sostatt fara í pen- ingastovn seinnapartin hós- dagin 3. januar og ogna sær nýggju evruseðlarnar. Trý ár Finn Danberg er fíggjar- leiðari fyri Føroya Spari- kassa, og hann sigur, at hetta ikki er nøkur stór- hending í fíggjarheiminum, tí evran hevur verið gald- andi gjaldoyra síðani 1. jan- uar 1999. Hann sigur, at evran nú telist millum tey gjaldoyruni, sum teir hava mest við at gera – bæði teir sjálvir og kundar hjá Spari- kassanum. –Stórhendingin á nýggj- árinum verður bert tað, at fólk fáa nýggjar seðlar um hendi, men hetta fer ikki at ávirka fíggjarheimin nakað stórvegis, tí hon hevur ver- ið til í góð trý ár, sigur Finn Danberg. Føroyingar, føroyski bú- skapurin og danska krónan hava einki at óttast fyri, um tú altso ikki eigur eina rúgvu av D-markum liggj- andi undir madrassuni. –Danska krónan er í einum fastkurssamstarvið við evruna, og hetta ger, at tað verður rættiliga javnur kursur, og vit hava ikki og fara ikki at merkja nakað stórvegis til evruna, sigur Finn Danberg. –Fær okkurt ES-land tað trupult, so vil hetta eisini geva útslag á virðið á evruni, men tað kemur mestur ikki at ávirka okk- um nakað stórvegis, sigur Finn Danberg. Hann sigur víðari, at kursurin hevur ligið í miðal á 7,46, t.e. 746 DKR fyri hundrað evrur. Higartil hava bert heilt lítil frávik verið at sæð, og kursurin hevur í seinastuni ligið um 7,44. Fyri Føroya Sparikassa og aðrar peningastovnar í Evropa verður tað lættari, tá tað ikki eru so nógv gjaldoyri at velja ímillum. Tað hevur eisini verið borið upp á mál, at danir møguliga fara at broyta hugburð, nú teir fáa evruna millum hendurnar, og hon ikki longur verður eitt gjaldoyra, sum ikki kann síggjast nakrastaðni. Prýddir Teir pengaseðlarnir, sum flestu evropearar fara at kenna nógv betri komandi tíðina eru prýddir við al- skynsmyndum. Tað er nevniliga soleiðis, at hvørt landi sær eigur aðru síðuna av seðlunum, har landið sostatt kann seta eina ella aðra mynd, men virðið er sjálvsagt tað sama. Tað er eitt sindur ymist, nær tað ymisku gjaldoyruni fara úr gildið, men tað er í øllum førum vist, at tey øll fara úr gildi. Hjálparfelagskapir hava roynt at fingið hendur á teimum mongu pengunum, sum kanska fara til »spillis« fyrst í komandi ári, men hetta hevur bert eydnast partvíst. Í Føroyum kunnu vit enn halda okkum til drótning- ina og føroysku náttúruna í komandi ári. Í nýggja árinum verður einki samband við NMT 900 fartele- fonir, tí henda skip- anin heldur uppat at virka. Talan er um eina doyggjandi skip- an og tí verður latið aftur fyri henni, verð- ur upplýst av Føroya Tele FJARSKIFTI Heri á Rógvi Tey, sum í løtuni eiga og nýta eina NMT 900 far- telefon mugu hesar næstu dagarnar ringja so nógv sum tilber, tí 1. januar verð- ur eingin at ringja til við teimum telefonunum, tá ið teir verða settar úr gildi, og skipanin gevst at virka. Í løtuni eru einir 470 NMT 900 felagar í Føroy- um, og hesir mugu venja seg við tankan, um at teir mugu nýta fastnet ella annan hátt at samskifta við. Hjallgrím Hentze, tekniskurstjóri fyri Føroya Tele, sigur, at talan er í roynd og veru um eina doyggjandi skipan, og hetta hevur higartil merkt, at onnur lond hava valt at gevast við hesari skipanini, og tað verður sostakk eisini gjørt í Føroyum. Føroya Tele hevur ikki gjørt íløgur í NMT í góð seks ár, og tað verður held- ur satsað upp á GSM. Sum heild eru tað nógv viðurskifti, sum gera, at tað ikki loysir seg hjá Føroya Tele og øðrum veitarum uttanlands at hava hesa skipan. Í løtuni hevur Føroya Tele millum 25 og 26.000 GSM felagar, og tað verður mest sannlíkt eisini henda skipanin sum í framtíðini verður ment og nýtt. Eisini NMT 450 skipanin verður tikin av. Hetta verð- ur gjørt í seinastal lagi 31. desember í 2006. Liðugt við NMT 900 Hetta verður ein nógv meira sjálvsom sjón í framtíðini. Frá 1. januar ber ikki til at nýta NMT 900 í Føroyum. Ein tílíkur 500 evruseðil fer at kosta einar 3.720 krónur at ogna sær, men so kann hann eisini nýtast nógvastaðni. Evruseðlarnir á markaðin: Evran kemur til Føroya 3. januar Føroysk kvinna hópneyðtikin Ein 25 ára gomul kvinna, sum 7. des- ember var neyðtik- in av fleiri monn- um á einum jóla- borðhaldi á Nørre- bro í Keypmanna- havn, er føroysk. Hetta visti danska Ekstrablaðið at siga hósdagin, og tað váttar Frode Olsen, kriminalinspektør- ur, fyri Sosialinum Rúnar Reistrup Tilsamans ellivu mans eru í løtuni skuldsettir fyri at hava tikið lut í hópneyðtøku av einari 25 ára gamlari føroysk- ari kvinnu. Níggju teirra hava sitið fongslaðir um jólini. Hinir tveir og goyma seg fyri løgregl- uni. – Teir eru eftirlýstir, og vit leita eftir teimum. Teir verða helst funnir innan stutta tíð, sigur Frode Olsen, kriminal- inspektørur á løgreglu- støðini á Frederiksberg við Sosialin. Hann vil ikki gera nakrar beinleiðis við- merkingar til málið, men váttar at kvinnan er føroysk. Ikki vandamiklir Hóast tveir av teimum skuldsettu monnunum enn ganga leysir, og før- oyska kvinnan fyri stutt- um var um at taka frá- boðanina um hópneyð- tøkuna aftur av ótta fyri hevndaratsóknum, hevur løgreglan á Frederiks- berg ikki valt at verja kvinnuna á annan hátt enn at halda tagnar- skyldu um málið. – Eg meti ikki, at hasir menninir eru vanda- miklir, sigur Frode Olsen, kriminalinspetør- ur, og sipar her til teir báðar menninar, sum løgreglan hevur leitað eftir, síðan rætturin um miðjan desembur av- gjørdi, at skuldsettu menninir skulu varð- haldsfongslast. Annar av monnunum, sum í løtuni goyma seg fyri løgregluni, sigur í Ekstra Blaðnum hósdag- in, at kvinnan ikki varð neyðtikin, men sjálv valdi at hava kynsligt samband við ellivu av teimum 27 monnunum, sum vóru savnaðir til jólaborðhald hjá einari handverksfyritøku í Keypmannahavn. Jólaborðhald 25 ára gamla kvinnan hevur greitt løgregluni frá, at hon hevði verið til eina aðra veitslu og var á veg heim, tá hon kom framvið hølunum, har teir 27 menninir høvdu jólaborðhald. Sambært frágreiðingini hjá kvinn- uni, møtti hon tveimum av monnunum á gøtuni uttanfyri veitsluhøli, og tók av, tá teir bjóðaðu henni inn um tvey tíðina leygarnáttina 7. desem- ber. Hvat síðan hendi, eru kvinnan og teir ellivu skuldsettu og varðhalds- fongslaðu menninir ósamd um. Kvinnan sigur, at hon varð neyð- tikin av fleiri monnum í garðinum uttan fyri veitsluhølið, meðan menninir vilja vera við at kvinnan ikki varð neyðtikin, men hevði havt kynsliga samveru við menninar av egnum vilja. Løgreglan kannar nú málið út í æsir, millum annað við DNA kann- ingum, áðrenn møgulig- ar ákærur verða reistar. KONSERT Tíðindaskriv Í Bø hava tey eitt nýtt kór, nevnt Bíggjarkóri. Á ársins síðsta sunnudegi býður kórið til konsert í kirkjuni í Bø. Á skránni verða mest jólasálmar, onkur nýggjárssálmur, og eis- ini fer Signhild Jacobsen at spæla klarinett. Bíggjarfólk eru syngj- andi fólk, og eitt viku- skifti í november møtt- ust ung og eldri í kirkj- uni at vita, um til bar at fáa í lag eitt kór, sum kundi seta dám á jóla- hátíðina. Kórið hevur verið saman aftur nøkur vikuskifti síðani, og undirtøkan hevur verið so góð – við uttanbíggja bíggjarfólki um 30, sum er helvtin av mann- talinum í hesari lítlu bygd – at kórið nú heldur seg til at bjóða fólki til hesa sang- og tónleikaløtu, sum verður sunnudagin kl 17. Kórkonsert í Bø Tað er alment kent, sum fordómur, at mannfólk duga betur at koyra bil enn konufólk. Um tað sama er galdandi eftir at nakrir snapsir eru glidnir niðurum, man vera ringt at døma um. Men hagtøl benda á, at føroysk mannfólk um ikki annað halda seg duga betur at koyra bil rúsaðir enn konufólk Rúnar Resitrup Bara fýra fólk av kvenn- kyni vórðu tikin fyri rús- drekkakoyring í árinum 2000. Talið á rúsaðum bil- førarum av hinum kyninum var 138. Tað vísa hagtøl í ársfrágreiðingini hjá Rús- drekka- & Narkotikaráðn- um. Umleið sama lutfall var millum kvinnuligar og mannligar rúsaðar bilførar- ar í 1999, tá eisini bara 4 kvinnur vórðu tiknar fyri at koyra við kenning, meðan 123 menn vóru tiknir fyri sama lógarbrot. Tikið sum givið, at ferðsluløgreglan ikki sær millum fingrarnar, tá vøkur sprund koyra full, og at lut- fallið millum tey, sum koyra við kenning, og tey, sum verða tikin fyri at koyra við kenning er nøk- unlunda rætt, kann við vissu staðfestast, at rús- drekkakoyring er nakað, sum menn, og næstan bara menn, kundu funnið uppá. Av teimum, sum tikin vórðu fyri rúsdrekkakoyr- ing í 2000, høvdu bert 10 fólk eina promillum mill- um 0,5 og 0,8, sum fyrr var markið fyri rúsdrekkakoyr- ing. Vanligasta promillan lá millum 1,5 og 2,0. Ein einsamallur bilførari var so dýrandi fullur, at hann hevði meira enn 3 promillu av alkoholi í blóðinum. Rúsdrekkakoyring er fyri menn Heini O. Heinesen hevur 1. januar verið bygdaráðsformaður í Kunoy í 25 ár. Upprunaligu vallyft- ini um fast samband til Borðoynna fekk hann av vegnum fyri nógvum árum síðani. Nú eru tað bleytu virðini, sum liggja fremst í huga BYGDARÁÐS- FORMAÐUR Eyðun Klakstein Nýggjársdag verða tað 25 ár síðani, at Heini O. Hein- esen tók við sum bygda- ráðsformaður í Kunoy. Undan kommunuvalinum í 1976 lovaði hann at arbeiða fyri, at Kunoyggin fekk samband við restina av norðoyggjum, og tað val- lyftið helt hann. – Størstu løturnar hesi 25 árini eru uttan iva, tá tað var koyrandi um Haralds- sund, og tá tunnilin kom ígjøgnum til Kunoyar. Hetta hendi innan fyri eitt hálvt ár, sigur Heini O. Heinesen. – At vit fingu samband við Borðoynna hevur havt avgerandi týdning fyri oynna. Fólkatalið minkaði nógv í árunum framman- undan vit fingu byrgingina og tunnilin, og hevði hetta sambandið ikki komið, so rokni eg við, at ta hevði staðið illa til í Kunoy í dag, sigur Heini. Hóast arbeiðið at gera byrging og tunnil var ein landsuppgáva, so heldur Heini, at forarbeiðið hjá Kunoyar kommunu við út- stykking og vegagerð í kommununi hevði avger- andi týdning fyri at tað bar til at fáa samband við rest- ina av norðoyggjum. Telir niður Tvær bygdir eru á Kun- oynni, og hóast haralds- sundsmenn stundum hava havt meirilutan í bygda- ráðnum, so hevur tað hvørja ferð verið semja um, at kunoyingurin Heini skuldi vera formaður. – Samstarvið millum báðar bygdirnar hevur ver- ið sera gott, og eg havi altíð lagt meg eftir, at arbeiða fyri báðum bygdunum, sig- ur Heini O. Heinesen. Heini varð valdur í bygdaráðið á valinum í 1976, og hann tók við sum bygdaráðsformaður 1. januar í 1977. Síðani hevur hann sitið í hesum sessi utt- an steðg. – Eg veit ikki, hvussu leingi eg verði sitandi, men tá tú hevur sitið í 25 ár, so telir tú niður, sigur Heini. – Vit hava nátt teimum upprunaligu málunum, vit settu okkum fyri, og nú eru tað meira tey bleytu virðini, sum vit skulu arbeiða við komandi árini, sigur hann. Heini O. Heinesen er eis- ini løgtingsmaður fyri tjóð- veldisflokkin, og hann hev- ur verið formaður í flokkin- um. Hann er íðin talsmaður fyri fiskimenn, og hevur í nógv ár havt stóran veljara- skara í norðoyggjum. Nýggjársdag skipar bygdaráðið fyri móttøku í bygdahúsinum í Kunoy í sambandi við, at tað eru 25 ár síðani, at Heini O. Heinesen gjørdist bygda- ráðsformaður. Heini helt lyftini – Eg veit ikki, hvussu leingi eg verði sitandi, men tá tú hevur sitið í 25 ár, so telir tú niður, sigur Heini O. Heinesen C M Y K 9 8