hósdagur 11. mars 2010síða 10

10 tíðindi Nr. 49 - 11. mars 2010 Manglandi politiska dirvið til at skilja ímill um ítriv og yrkis list er drepandi fyri alt tað listarliga umhvørvið í Føroy­ um, var ein av niður­ støðunum á kjakfundi í Miðlahúsinum gjárkvøldið Listakjak Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Møguliga var tað eitt tekin, at onki umboð fyri ment­ anarpolitiska mynduleikan hevði ómakað sær á kjak­ fund í gjárkvøldið, um hvør skal gera av, hvat góð list er, hvat slag av list skal stuðl ast ella um listin í Før­ oyum yvirhøvur eigur at fáa almennan stuðul. Í øll­ um førum var breið semja á fundinum um, at manglandi politiska dirvið til at skyna ímillum úrvalslist og fólks­ liga list endar við, at hvørg­ in fær røttu karmarnar at arbeiða í og harvið heldur ikki møguleika at menna seg. Palleba sum serfrøðingur Ræðslan hjá føroyskum politikararum fyri at peika út serliga góðu listina og har við tey fólkini, sum duga at meta fakliga um list, er ein tann størsti trupul leikin í listarliga um ­ hvørvinum í løtuni, vildu fleiri vera við. Tí sum onkur tók til »Fellur úrvalslistin, so tekur hon áhugalistina við sær í fallinum«. Hví politikarar eru so bangnir fyri at lata listarligu faklig­ heitina sleppa framat, er ilt at gita um, men kanska er tað óttin fyri at missa at ­ kvøður í breiðu fjøldini, fyrislóð Sjúrður Skaale, orðstýrari og stigtakari til fundin, sum Tjóðveldi skip­ aði fyri. Sambært Inger S. Søren­ sen má listarliga umhvørvið í øllum førum bara stað­ festa ferð eftir ferð, at tað ikki fellir fólki ella politik­ arar um natúrligt at lurta eftir mein ingunum hjá fak­ fólk um, tá tað ræður um list. Sjálv hevði hon undr­ ast yvir, at fleiri eftirlýstu Palle ba í panelinum, nú hesin kjakfundurin um list skuldi fáast í lag, har hon sjálv sum listfrøðingur, Oddfríður M. Rasmussen, sum rithøvundi og for mað­ ur fyri Listafólka sam­ bandið, og Jenny Petersen, stjóri á Tjóðpallinum vóru biðin at taka lut. – Hevði tað eisini verið nátúrligt at biðið Palleba komið við einum innleggi á einum fundi um búskapar­ ligu støðuna í landinum ella um krabbameinsgransking? Hví er tað so umráðandi at hava ófaklærd fólk við, júst tá tað ræður um list? Jú, tað er sjálvandi tí, vit ikki vilja hava serfrøðingar at fortelja okkum, hvat vit skulu dáma, og hvat góð list er Hetta hóast tað bæði krevur vitan um og fatan av list at skapa røttu umstøðurnar, so listin kann mennast, segði Inger Smærup Søren sen Um onkur allíkavæl hevði hug at fýlast á, at panelið hetta kvøldi var nakað innetið, kundi hon ugga við, at hugburðurin um at »Alt er list« hevur tað betri enn nakrantíð. Bæði í miðl­ unum og á Facebook eins og hjá politikararum og stuðulsskipanum, so tann síðan av sakini skal nokk klára seg. Verri er við yrkislistini, tí sum er, klárar onki listafólk seg fíggjarliga í longri tíð við stuðlinum, sum tað al ­ menna letur, minti Odd­ fríður M. Rasmussen á. Og møgulig snýr tað seg nettupp um politiskar at ­ kvøður, helt hann. – Um list var ein banki ella Smyril Linie, so skuldu milliónirnar nokk komið á borðið. Sjálvt tey, sum aldrin ferðast við Smyril Line, mugu finna seg í, at teirra skattakrónur máttu spýtast í fyritøkuna. Hví skal tað so vera ein grund­ geving, at vit ikki kunnu stuðla úrvalslist, tí so fá brúka hana, spurdi Odd­ fríður M. Rasmussen. Listin eigur ongan Pál Joensen Møguliga hongur tað sam­ an, við at list ikki kann mát ast, skjeyt orðstýrarin upp. Kanska orsøkin er, at listin ongan Pál Joensen eigur, sum kann peika politik ararum á, hvussu nógv sekund hann svimur skjót ari enn onnur. Ein um ­ sókn um stuðul frá venj ar­ anum hjá Pál fleyg gjøg­ num løgtingið, uttan at nak­ ar settir spurnartekin við tað, tí úrslitini hjá svimj ar­ anum jú kundu mátast, minti orðstýrarin á. Hetta helt Jenny Petersen, stjóri á Tjóðpallinum, vera eina heldur ullinta grund­ geving. – Um politikararnir ikki halda seg duga at máta list, so skulu teir jú nettupp kalla listarligu fakfólkini inn, at vísa teimum, hvussu man ger, helt hon. Alt gott um Pál Joensen, »men hann kann jú bróta beinið í morgin«, sum Inger S. Sørensen tók til. Tí dugdi hon heldur ikki at síggja, hví manglandi vissan fyri ítøkiligum úrslitum skal vera ein grundgeving fyri, at tað er truplari at stuðla listini Eisini Andrea Heindriks­ dóttir, tónleikari, fýltist á samanberingina við ítróttar­ fólk. Veruleikin er, at nógv av teimum ítróttaravrikum, sum verða blást upp í miðl­ unum, ikki standa mát í altjóða høpi, vísti hon á. – Onkur føroyingur endar sum nummar 44 í onkrari ítróttarkapping uttanlands, og beinanvegin verður tað hálova sum nakað heilt fantastiskt. Veruleikin er, at nógv føroysk ítróttarfólk klára seg munandi verri enn nógv føroysk listafólk utt­ an lands, men hava kortini nógv lættari við at fáa al ­ mennan stuðul, segði Andrea Heindriksdóttir. 40.000 kr fyri 7 ár Ein orsøkin kann vera, at føroysk listafólk ikki duga nóg væl at gera seg sjálvan sjónlig, helt Birgir Kruse, ritstjóri. – Sum er, hevur listin ong an veruligan, aftur­ vendandi platform at gera vart við seg á. So kravið til listafólk má vera, at tey leggja størri orku í at gera vart við seg eisini uttan­ lands, segði Birgir Kruse. Men tað er kanska ikki heilt so einfalt, tí nógv før­ oysk listafólk eru bundin av føroyska heima marknað­ inum – ikki minst tey sum skriva, minti Carl Jóhan Jensen, rithøvundur, á. – Mín skaldsøga Ó hevur selt á leið 1200 eintøk, og tað gevur mær 40.000 krón­ ur í løn fyri sjey ára arbeiði. 1200 eintøk høvdu svarað til eini 100.000 í Danmark, og tað hevði givið mær eina milliónainntøku, segði Carl Jóhan Jensen. Eisini Tróndur Patursson, listamaður, avdúkaði, at hann ongantíð hevur havt fíggjarligt rásarúm til savna seg um sína list í longri, samanhangandi tíðarskeið. – Tí havi eg eisini hugsað um at taka av einum tilboði um at gerast lærari í glaslist uttanlands. Eisini tí tað er so óliviligt her sum lista­ fólk, so leingi ófaklærd fólk stinga listarligar kósir út í kortið og tey faklærdu, sum vit hóast alt hava her heima, áhaldandi verða ignorerað, segði Tróndur Patursson. Kopiveldið má steðga Uttan listina, sum skarar framúr, flyta vit heldur ongi mørk, staðfesti Sunleif Ras­ mussen, komponistur. – Vit halda okkum vera so ómetaliga original, men veruleikin er, at vit liva í eini listarligari kuvøsu, har lítil og ongin luft kemur úti frá. Tí eiga listafólk at fara út um land oddarnar og royna at gera seg galdandi aðrastaðni, um vit skulu mennast listar­ liga. Hetta listarliga kopi­ veldið, sum ræður her heima, má steðga. Og fyrsta treytin er, at vit duga at skyna á, hvat veru liga góð list er, segði Sun leif Rasmussen, sum eis­ ini fýlt ist á, at eitt nú Sosial­ urin er farin at kalla ann­ aðhvørt fólk fyri listafólk. Besta dømið um at politik ararnir ikki duga at anda inn, tá verulig góðsku­ luft endiliga kemur úitfrá er lagnan hjá stóru Lista­ Politiskt støðuloysi Nógv fólk var møtt til fundin um støðuna hjá listini í Føroyum, men onki umboð fyri mentanarpolitiska mynduleikan var at hóma Emanuel í andróðri Starvsfólkaleiðarin í Hvítu Húsunum, Emanuel Rahm, sum er ovasti embætismaður hjá Barack Obama, forseta, er komin í politiskan andróður. Ein demokratiskur politikari vil vera við, at starvsfólkaleiðarin kom við illsinnisglepsum og hóttanum ímóti sær í einum skiftirúmi í Kongressini. Sum embætismaður skal Emanuel Rahm royna at tryggja uppskotum forsetans nóg nógvar atkvøður í Kongressini, men fleiri kongresslimir siga, at hann er bæði ógvusligur og ósiðiligur í sínari framferð. Rotin fiskur í Rio Tað luktar sera illa á teirri annars so væl umtóktu Ipanema­strondini í Brasil í hesum døgum, tí nakað norðari liggja umleið 80 tons av deyðum fiski. Tað er líkt til, at fiskurin rak á land seinasta vikuskiftið, og fiski­ frøð ingar halda, at hann kann vera deyður av eitrandi algum. Ein onnur frágreiðing kann vera, at fiskurin doyði, tí sjógvurin kølnaði ógvuliga knappliga, skrivar AP. Myndugleikarnir halda ikki, at tilburðurin hevur nakað við dálking at gera, men tann møguleikin verður kortini kannaður.