hósdagur 16. mars 2000síða 4

7 tíðindablaðið sosialurin Nr. 53 - 16. mars 2000 6 tíðindablaðið sosialurin Nr. 53 - 16. mars 2000 Nú mugu Karsten og Signar semjast – Arbeiðssteðgurin hjá lærarunum er ein politiskur spurningur, sigur for- maðurin í Skúlaráðnum í Havn áheitan. –Sum umboð fyri for- eldrini heita vit á partarnar í ósemjuni í fólkaskúlanum um at fara undir sáttmála- samráðingar sum skjótast og at finna eina virðiliga loysn á hesum máli, so at tann kravda undirvísingar- skyldan hjá næmingunum verður vird og at næming- arnir fáa teir undirvísing- artímar, sum teir eiga eftir lógini. Í áheitanini minnir Skúlaráðið eisini til við- merkingarnar, sum tað hevði, tá ið hendan nýggja fólkaskúlalógin varð til við- gerðar. – Vit vóna, at myndug- leikarnir liva upp til sína skyldu á skúlaøkinum og megna at fylla lógarkarm- arnar út, so sum ætlanin er við nýggju fólkaskúlalóg- ini. Skúlaráðið sigur, at tað ÁKI BERTHOLDSEN –Vit heita á partarnar í ó- semjuni í fólkaskúlanum um at fara undir samráð- ingar sum skjótast. Nú er eisini Skúlaráðið í Havn farið at gera vart við seg um standin í fólkaskúl- anum, eftir at teir sáttmála- settu lærararnir løgdu ar- beiðið niður mitt í farnu viku. Týsdagin hevði Skúlaráð- ið í Havn, sum umboðar ein góðan triðing av føroysku skúlabørnunum og foreldur teirra, fund um støðuna, sum hevur tikið seg upp, aftaná at lærararnir løgdu arbeiðið niður. Niðurstøðan á fundinum var, at ráðið samdust um at senda Lærarafelagnum, Signari á Brúnni, landsstýr- ismanni í skúlamálum og Karsten Hansen, landsstýr- ismanni í fíggjarmálum eina tekur málið í størsta álvara og at tað vónar eina skjóta og góða loysn. Ein politiskur spurn- ingur Egon Øregaard, formaður í Skúlaráðnum í Havn, vísir á, at ráðið hevur ikki mynd- ugleika til at gera nakað sum helst. Og tískil fær Skúlaráðið heldur onki gjørt, uttan at vísa á, hvussu óheppin støðan er. Hann vísir eisini á, hetta er ein spldurnýggj støða, tí hetta er fyrstu fer, at lærarar leggja arbeiðið niður. – Tí er tað eitt sindur trup- ult at vita, hvussu farast skal fram. Men hann leggur dent á, at Skúlaráðið vil ikki leggja seg út í samráðingarnar sum so og tað vil tí heldur ikki fara í parti við øðrum part- inum ímóti hinum partin- um. Og tí hevur Skúlaráðið heldur onga meining um, hvør av pørtunum hevur skyldu at taka stig til at taka samráðingarnar uppaftur. Sjálvur heldur hann, at ósemjan í fólkaskúlanum er ein politiskur spurningur. – Eg haldi, at fyrsta treyt- in fyri, at koma víðari, er, at Karsten Hansen, lands- stýrismaður í fíggjarmálum og Signar á Brúnni, lands- stýrismaður í skúlamálum semjast um, hvat hendan nýggja fólkaskúlalógin ber í sær. Hann heldur, at trupul- leikin liggur í, at politik- ararnir hava samtykt eina nýggja fólkaskúlalóg. Men samstundis hava teir ikki verið til reiðar at seta tann peningin av, sum er neyð- ugur til at seta lógina í verk. Egon Øregaard vísir á, at, Skúlaráðið hevur alla tíðina, vita at tað fór at fáa fíggj- arligar avleiðingar at seta nýggju fólkaskúlalógina í verk og tað vísti Ráðið eis- ini á, tá ið lógin var til við- gerðar. – Tí havi eg ilt við at síggja, hvussu vit kunnu koma víðari, fyrrrenn Sign- ar á Brúnni og Karsten Han- sen eru blivnir samdir um, hvat tann nýggja lógin ber í sær. Og fyrrenn teir báðir eru blivnir samdir, fær fíggj- armálastýrið sum so onki gjørt. – Tí er hetta fyrst og fremst ein politiskur spurn- ingur. Men við hesum hevur hann tó ikki sagt, at løg- tingið eigur at leggja upp í og at enda arbeiðssteðgin við lóg. Og hann leggur enn eina- ferð dent á, at hetta er hans- ara egnu sjónarmið, tí hetta eru spurningar, sum Skúla- ráðið ikki hevur viðgjørt. Týsdagin hevði Skúlaráðið í Havn fund í býráðssalinum um støðuna í fólkaskúlanum, nú teir sáttmálasettu lærararnir hava lagt arbeiðið niður. Frá vinstru eru tey Lissy Hansen, sum er varalimur hjá Svenningi av lofti úr Miðflokkinum, Síðani situr Johan Samuelsen, sum umboðar Javnaðarflokkin, Jákup Simonsen er skrivari, fólkafloksmaðurin, Egon Øregaard, er formaður og ytst høgrumegin situr Hildur Patursson, sum umboðar Tjóðveldisflokkin Allan og Rúni bíða framvegis fyrrenn teir fáa eina bein- leiðis áheitan. – Vit kunnu ikki fara til arbeiðis, uttan at arbeiðs- gevarin, Lærarafelagið og fíggjarmálastýrið biðja okkum um tað, sigur hann. Men hann leggur afturat, at sum støðan er í løtuni, er onki, sum bendir á, at boð verður eftir teimum í bræði. – Partarnir standa rætti- liga langt frá hvørjum øðr- um. – Øðrumegin stendur fíggjarmálastýrið við einum aðalmáli um ikki at víkja frá einum ávísum fíggjarligum karmi. – Og hinumegin standa so lærararnir við einum aðal- máli um, at nýggja fólka- skúlalógin áleggur teimum eitt stórt, eyka arbeiði, sum teir mugu fáa tíð til at gera. Tí mugu fleiri lærarar set- ast. Og tað kostar pening útyvir teir karmar, sum fíggjarmálastýrið arbeiðir innanfyri. Og Allan Skaalum heldur, at fyribils tykist tað ikki, sum um partarnir hava nak- að sum helst at tosa um. Men hann viðgongur, at tað kom eitt sindur óvart á hann, at báðir partar skuldu vraka semingsuppskotið. – Vit hildu okkum hava funnið eina millumloysn, sum gav báðum pørtum eitt sindur í part. Somuleiðis settu vit í semjuna nakrar grundgev- ingar fyri, hví hesar sam- ráðingarnar eru heilt ser- ligar og ikki kunnu sam- anberast við aðrar samráð- ingar, sum hava verið á ar- beiðsmarknaðinum. – Uppá ein máta, raktu vit eina javnvág. Men hendan javnvágin vísti seg tíverri at vera undir vatnskorpuni, sigur semingsmaðurin. Hann heldur, at sum støðan er, verður tað ikki løtuverk at fáa semju í- millum partarnar, so enn eru ongi útlit fyri, at læraranir fara aftur til arbeiðis. – Hóast semingsroyndir- nar skuldu byrja skjótt aftur, hevði tað helst tikið fleiri dagar at komu til eina semju, heldur hann Annar semingsmaðurin í Semingsstovninum, John Rajani væntar ikki, at semingsroyndirnar høvdu verið øðrvísi um tað var stovnurin, sum stóð fyri teimum. – Aðrir semingsmenn arbeiða ofta eftir lógini, hóast teir ikki formliga eru bundnir at henni, eins og semingsstovnurin er. – Semingsstovnurin kann útseta eitt verkfall eina viku, men aftaná tað, kunnu partarnir leggja ar- beiðið niður, nær tað skal vera. Og er ongin møgu- leiki fyri semju, so er onki at gera. – John Rajani sigur, tó at semingsmenninir kunnu taka semings- royndirnar uppaftur, uttan beinleiðis at vera bidnir um tað. – Tað kann vera eftir eini ábending í fjølmiðl- unum, ella tí at aðrar á- bendingar gera, at sem- ingsmenninir halda, at tað er vert at royna aftur, sig- ur hann. Tað kom eitt sindur óvart á Allan Skaalum, semingsmann, at báðir partar skuldu vraka semingsuppskotið Heinesen, ikki gjørt nakrar royndir at fáa lærararnar og fíggjarmálastýrið til sam- ráðingarborðið. – Vit kunnu ikki taka semingsroyndirnar uppaft- ur, fyrrenn partarnir bein- –Tað verður ikki løtuverk at fáa semju ílag ímill- um lærararnar og fíggjarmála- stýrið, heldur Allan Skaalum, semingsmaður ÁKI BERTHOLDSEN – Enn eru ongar ábend- ingar yvirhøvur um, at partarnir eru til reiðar at taka samráðingarnar upp- aftur. – Og fyrrenn vit fáa eina beinleiðis áheitan, fáa vit onki gjørt. Enn sita teir báðir, sum skuldi royna at finna semju í trætuni ímillum Lærarafelagið og fíggjar- málastýrið bara og bíða. Síðani samráðingarnar slitnaðu, hava teir báðir semingsmenninir, Allan Skaalum og Rúni leiðis heita á okkum um at gera tað, sigur Allan Skaal- um. Hann sigur, at teir eru ikki semingsmenn hjá semings- stovninum og tí kunnu teir ikki taka arbeiðið uppaftur, – Hatta er fjas Soleiðis sigur Karsten Hansen, fíggjarmálaráð- harri, til tað, sum forkvinnan í Før- oya Lærarafelag hevur ført fram um, at Fíggjar- málastýrið eigur næsta leik í ó- semjuni teirra millum. Hann vísir á, at tað var Lærarafelagið, ið boðaði frá verk- falli DAGFINN OLSEN Arbeiðssteðgurin hjá sátt- málasettu lærarunum hevur nú staðið við í meira enn eina viku og einki samband hevur verið millum Føroya Lærarafelag og Fíggjar- málastýrið, síðani 7. mars. Fíggjarmálaráðharrin Karsten Hansen metir, at tað er av allari leið, tá forkvinn- an í Føroya Lærarafelag, Elsa Birgitta Petersen, førir fram, at bólturin liggur hjá Fíggjarmálastýrinum í ó- semjuni millum Føroya Lærararfelag og Fíggjar- málastýrið. Fjas – Tað er fjas, at bólturin liggur hjá okkum. Lærara- felagið boðaði frá verkfalli og segði við semingsmenni- nar, at vit fara í verkfall á miðnátt (týskvøld 7. mars, blðm.).Semingsmenninir eftirlýstu, um teir skuldu halda fram og royna semju og tað vóru vit til reiðar til, men Lærarafelagið segði nei. Elsa Birgitta Petersen takkaði semingsmonnunum fyri gott arbeiði, men gjørdi greitt, at brúk var ikki meira fyri teimum. At siga, at vit hava bóltin, tað skilji eg ikki. Tað eru ikki vit, sum eru farin í verkfall, men vit eru framvegis til arbeiðis, sigur Karsten Hansen. Krøv Føroya Lærarafelags Niðanfyristandandi hoyrir við til ta generellu lønarhækkingina Generell lønarhækking 6,5% Ískoytiseftirløn til allar eftirløntar limir felagsins. Nakrar umflokkingar, sum ikki komu við í seinastu semju. Dagføring av ferðaendurgjaldi hjá lærugreinaráð- gevum o.ø. Reglugerð fyri nýggja álitisfólkaskipan sambært nýggju fólkaskúlalógina. Nýggj semja um arbeiðs- og lønarviðurskiftir hjá limum felagsins á Sernámsdeplinum skal staðfestast. Viðmerkingar til setanarsáttmálan frá 1998 skulu staðfestast Næmingatalið í øllum flokkum í fólkaskúlanum skal ikki fara upp um 24. Av tí at niðanfyristandandi er nýtt ar- beiði, sum er álagt lærarum við lóg, krevur Føroya Lærarafelag, at hetta skal haldast uttan fyri ta generellu lønarhækkingina Í punkt 5 í semju millum Føroya Lærarafelag og Fíggjarmálastýrið frá 31. okt. 1999 stendur, at sam- ráðingarnar skulu verða um broyttar og meira álagdar uppgávur sambært nýggju fólkaskúlalógini. Hetta eru okkara krøv. Víst verður til tær greinirnar í nýggju fólkaskúla- lógini, sum áleggja lærarum økta arbeiði. 1. Tíð til felags ráðlegging, felags fyrireikina og felags eftirmeting sambært § 14. 2. Tímaniðurskurð fyri økta umsiting og leiðslu sambært § 21 og § 55 3. Tímaniðurskurður fyri økta flokslæraraarbeiði sambært § 21 4. Dagføring av tímanýtslu í námsfrøðiliga tæn- astudeplinum/skúlabókasavninum sambært § 23 5. Skipan fyri skúlavegleiðarar 6. Skipan fyri telduvørar 7. Skipan fyri savnsrøkt og røkt av serstovum. 8. Eftirútbúgvingin av fólkaskúlalærarum eigur at víðkast. Vil tað so siga, at talan er ikki um arbeiðssteðg, men um verkfall? – Tey hava fráboðað verkfall. Vit hava ikki frá- boðað verkbann, sigur Kar- sten Hansen. Karsten Hansen sigur, at í Fíggjarmálastýrinum verð- ur arbeitt víðari við máli- num. – Men kostnaðin kunnu vit ikki ganga við til. Tað ber ikki til og tað veit felag- ið eisini av, men vit eru altíð til reiðar at samráðast, sigur Karsten Hansen. – Nú er verkfall og vit kenna sjálvsagt okkara á- byrgd og royna at finna eina loysn, vísir Karsten Hansen á. Tílmatalið Tað er arbeiðstíðin, ið skilir partarnar? - Ja. Nú sigur forkvinnan í Lærarafelagnum, at trupul- leikin er ikki viðvíkjandi lønini, men við semings- menninar segði hon, at hon var ikki nøgd viðvíkjandi lønini, vísir Karsten Hansen á. Hann viðgongur tó, at stóra ósemjan er um niður- setta undirvísingartímatalið. – Tað kann dokumenter- ast, at í løtuni er bara Svø- ríki, ið hevur lægri tímatal. Hini londini liggja oman- fyri, sigur Karsten Hansen, sum veit, at Føroya Lærara- felag hevur víst hesum aft- ur, men hann sigur seg ikki vita, hvar tey tølini stava frá, tí Fíggjarmálastýrið hevur síni tøl frá myndug- leikunum í okkara granna- londum, sum umsita hetta. Játtan fylgir ikki við Er hetta mál dømi um, at peningajáttan fylgir ikki við lógunum, sum ført hevur verið fram? – Tað hava vit so mong dømi um. Tað er ofta, at lóg verður smíðað, men pening- ur kemur ikki eftir einum ári. Hetta er einki eindømi, sigur Karsten Hansen, ið kann nevna fleiri dømi um hetta, men hann vísir sam- stundis á, at fólk fara ikki til hús av hesi orsøk Ikki ósemja millum partamenn Karsten Hansen vísir eisini aftur prátinum um, at tví- dráttur er millum parta- menninar Signar á Brúnni og Karsten Hansen, ið um- sita ávíkavist skúlamál og fíggjarmál. – Tað er eingin tvídráttur okkara millum, hóast vit kanska síggja málini frá ymsum síðum, men tað hevur sínar náttúrligu or- søkir. Men tá ástendur, so vita vit hvar ábyrgdarbýtið er, sigur Karsten Hansen. Kann taka langa tíð Hevur fíggjarmálaráðharr- in nakað boð uppá, hvussu longi íkomna støðan við ar- beiðssteðgi kann vara? – Nei, tað havi eg ikki, men forkvinnan í Føroya Lærarafelag hevur sagt fleiri ferðir, at tað verður longi, sigur Karsten Han- sen. Karsten Hansen sigur seg ikki hava umhugsað møgu- leikan, sum Føroya Lærara- felag nevnir í Sosialinum í gjar, um at lærarar, ið eru tænastumenn, kunnu koma fyri tingið og lønin har verður ásett við lóg. – Tað er sjálvsagt ein møguleiki, men í mínari verð eru samráðingar nú einaferð samráðingar mill- um tveir partar. Lat okkum halda okkum til tað, sigur Kartsen Hansen. Hvussu longi kann slík støða halda fram. Hevur samfelagið ráð. Tað kann jú hugsast, at foreldur fara ikki til arbeiðis, tí børnini eru ikki í skúla? - Eg veit ikki reiðiliga. Støðan er sjálvsagt óheppin fyri børn og foreldur, men tað er undirvísingarskylda og tað hava vit eitt stýrið at taka sær av sigur Karsten Hansen, sum í dag er ímill- um teirra, sum fer til Dan- markar at samráðast við danir um framtíðarstøðu Føroya í ríkisfelagsskapi- num. Men hann ger vart við, at hann er aftur longu í viku- skiftinum og at fólk í Fíggj- armálastýrinum taka sær av málinum millum Føroya Lærarafelag og Fíggjar- málastýrið. Men skal Karsten Hansen gera eina langa søgu stutta, so er niðurstøðan, at bólt- urin liggur ikki hjá Fíggjar- málastýrinum. Tað eru ikki vit, sum eru farin í verk- fall, men vit eru framveg- is til arbeið- is, sigur Karsten Hansen, fíggjarmála- ráðharri, sum ikki skilir, at Føroya Lær- arafelag metir, at Fíggjar- málastýrið eigur næsta leik í ósemj- uni millum partarnar Frá samráðingum. – Tey hava fráboðað verk- fall. Vit hava ikki fráboðað verkbann, sigur Karsten Hansen. Kelda: Føroya Lærarafelag Óivað eru fleiri, ið ikki heilt hava fingið eina heildarmynd av, hvat tvídrátturin millum Føroya Lær- arafelag og Fíggjarmálastýrið snýr seg um Her er í stuttum tað, ið Lærarafelagið hevur ført fram við samráðingarborðið Fakta