hósdagur 18. mars 2010síða 14

14 Nr. 54 - 18. mars 2010 Sosialurin Óhugnalig tøl frá løgregluni SAMBAND eirikur liNDeNSkov eirikur@SoSiAluriN.fo tlf 341800 viðmerkingar Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Marknaðarleiðari: Jaspur Langgaard jaspur@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Elin Vatnhamar Olsen evo@sosialurin.fo Svein Rógvi Nielsen Ljósstein sveinrogvi@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Inna Törnroos inna@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Rigmor Dam rigmor@sosialurin.fo Leo Poulsen leo@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Árni Joensen arni@sosialurin.fo Anna V. Ellingsgaard anna@sosialurin.fo Rógvi Nybo rogvi@sosialurin.fo Eirikur í Jákupsstovu eij@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Mánadagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Týsdagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Mikudagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Hósdagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Frí. kl. 09 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39 mm og rúmið millum teigarnar er 4 mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blað leiðsl an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Kykmyndir: Alvin Elleby Andersen alvin@ras2.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 228814 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo !!! Haldarar sum ikki hava fingið blaðið, kunnu ringja til 341818 frá kl. 8.00-20.00 og boða frá Uppseting/prent: Uppseting: Sosialurin Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Tórsgøta 1, 100 Tórshavn Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1330 Fríggjadagin visti Rás2 at siga frá løgregluni, at bøturnar fyri eitt nú at tosa í telefon og fyri at koyra uttan trygdarbelti eru eksploderaðar í ár. Eisini varð sagt, at í ár eru nógv klipp givin fyri, at fólk ikki hava børnin íbundin í bilinum. Tað má vera vorðið sum gáloysni, at foreldur og fólk fáa seg til at fara avstað við bili uttan at tryggja sær, at børnini eru trygt íbundin. Skipanin hevur nú verið galdandi í fleiri ár, at øll í bilinum skulu nýta trygdarseðlan. Tað var longu í 1986, at lóg kom í gildi, at trygdar- seðlar skulu vera bæði aftan og framman í bili – og nakað seinni kom lógin í gildi sum segði, at trygdarseðlar, sum eru tøkir í bilinum, skulu brúkast. Tað gekk ein tíð, har fólk kjakaðust um, hvørt trygdarseðlar nú eru so tryggir, sum man vil vera við. Men tann mytan, at fólk verða bjargað, tí tey ikki sita í trygdarseðlunum, er langt síðani manað í jørðina. Tvørturímóti, so hevur landslæknin fleiri ferðir víst á, at um fólk høvdu nýtt trygdarseðlar, so vórðu hundraðtals mannalív bjargað. Fyrsta ferðsluvanlukkan í Føroyum, sum kravdi mannalív, hendi á Varmakeldueiði í Eysturoy 2. september í 1928. Síðani tá eru umleið 270 fólk deyð í ferðsluni í Føroyum. Tað skerst ikki burtur, at ferðslutrygdarmenningin seinnu árini heilt víst hevur bjargað nógvum manna- lívum. Her í Miðlahúsinum í Vágsbotni kunnu vit fylgja við, hvussu Ferðslutrygd hvønn fríggja- dag eggjar ungum til at hava fyrilit fyri ferðslu- trygdini. Tí í grannahúsinum, Peruni, bjóðar Ferðslutrygd framhaldsskúlanæmingum á skeið, har tey fáa eina gjølla frágreiðing um Ferðslutrygd, har ferðsluoffur greiða frá, hvussu teirra lív er broytt av syndarligum ferðslu vanlukkum, og har tey ungu sleppa at royna trygdarseðlan í Hvølvusi-bilinum hjá Ferðslutrygd, sum melur runt, so fólk kunnu royna at sita í einum rullandi bili. Jú, nógv góð framstig eru í ferðslutrygdartil- vitanini hjá fólki. Men tá fólk í hópatali verða tikin, tí tey ikki hava tryggjað sær at børnini eru íbundin, tá er kortini okkurt, sum ikki ruggar rætt. Hesi fólk eiga at skamma seg, tí eingin hevur rætt at seta barnsins lív í váða í berum gásloysni. Við tí breidd, sum Vinnu­ málaráðið hevur, er skráin hjá ráðnum tilsvarandi breið. Hinvegin er umráð­ andi at prioritera og ikki at arbeiða við ov nógvum uppgávum í senn. Eg havi sum landsstýrismaður serliga lagt meg eftir støðugt at halda viðlika og betra um karmarnar hjá vinnuni umframt at leggja meg eftir inntøkuskapan. Fyri at at samfelag okkara skal vera attraktivt hjá okkara ungu at virka í, er ein av fortreytunum, at møguleikarnir at byrja egnu fyritøku ella at fáa boðið áhugaverd og spenn­ andi størv er tilstaðar. Og við tí støðu, sum lands­ kassin er í, er tað umráð­ andi at økja um aktivitetin í samfelagnum Tað kann verða gjørt bæði við til­ tøkum, sum virka upp á stutt sikt og sum nýggjur varandi vinnuligur aktivi­ tetur. Vit hava fleiri dømir um, hvussu týdningarmikið tað er at veita vinnu trygg­ ar og góðar karmar at virka undir, so sum alivinnan og nú FAS og vónandi harav avleitt virksemi. Hetta arbeiði verður sum sagt at halda fram, og ætlanin er at taka vinnugrein fyri og aðra eftir fyri at meta um karmarnar og gera uppskot til neyðugar ábøtur. Hin parturin av okkara høgt prioriteraða arbeiði er sum sagt inntøkuskapan. Eg havi lagt fyri Løgtingið eina frágreiðing ”Vøkstur og Virksemi”, sum lýsir 23 átøk innan 18 ymisk øki, sum ætlanin er at seta í verk fyri at bøta um støðuna hjá verandi og nýggj um vinnum, og harvið skapa vøkstur og tryggja arbeiðspláss, bæði uppá stutt og longri sikt. Hesi 23 átøk eru grundað á eitt tætt samskifti við ráð, felagsskapir, virki og fólk úr vinnuni, sum eru biðin um at leggja fram síni uppskot og eisini at um mæla lidnu ætlanina, umframt at orðaskifti hevur verið um ætlanina um vegis heimasíðu Vinnu­ málaráðsins. Tey 23 átøkini eru bólkað í fýra sløg av átøkum. Hesi eru: • Átøk at betra um vinnuligu karmarnar • Átøk at menna nýggjar vinnur • Førleikamenning og útbúgving • Marknaðarføring av Føroyum Tey ymsu átøkini eru størri ella minni í vavi og virka á ymsum økjum, men kunnu summi av teimum – fara tey at eydnast – fáa heilt stóra ávirkan á inntøku­ skapanina og harav fylgj­ andi tal av arbeiðsplássum, um tað t.d. eydnast at fara út á hav at ala ella at virka stóran part av pelagiska tilfeinginum í Føroyum. Eydnast at fáa gongd á og meira vinnugransking ella at fáa útlendskar íleggjarar at gera íløgur í føroyska hátøkniliga framleiðslu, fer tað eisini at medvirka til at gera tað áhugavert hjá føroyingum at koma heimaftur eftir lesna uttanlands og veita sítt íkast til neyðugu virðis økingina. Eg haldi, at virksemis­ skapan skal standa fremst á breddanum, nú ið farið verður undir gerð av fíggjarlógini fyri 2011. Skráin hjá Vinnumálaráðnum JoHAN DAHL Konservativar kreftir í Løg tinginum vilja draga Føroyar aftur í tíðina til eina valskipan, ið mest av øllum tænir áhugamál un­ um hjá teimum sjálvum. Fá munnu hava forstáilsi fyri tí, sum fyriferst í Løg­ tinginum í hesum døgum. Fortelur tú útlendskum starvsfeløgum ella vin fólk­ um, at Løgtingið í dag viðger ikki færri enn trý ymisk uppskot um valskip­ aninina, nú tvey ár eftir, at valskipanin seinast varð broytt, rysta tey við høvd­ inum. Tað sama gera skilafólk her í landinum. Kortini er veruleikin, at fólkavald sita og diskutera, hvussu tey skulu pilka við eina valskipan, so hon kann avskeplast og gerast ótíðarhóskandi og órættvís. Hetta er væl at merkja samstundis, sum landið er um at fara av knóranum, tí hallið veksur upp um oyr­ uni á okkum. Er hetta rímiligt? Svarið kenna øll. Fjórða uppskotið í sam­ band við valskipanina eigur undirritaði. Hví? Jú, tí eg haldi, at vit, sum sita í Løgtinginum, eiga at lata skipanina við einum val­ dømi fáa frið. Mítt uppskot snýr seg um at senda spurningin um valdømi út til fólkaat­ kvøðu. So kunnu fólk sjálvi gera av, um farast skal frá tí eina valdøminum ella ikki. Tað er hitt mest demokratiska at gera, nú Løgtingið ikki kann semj­ ast við seg sjálvt um at lata skipanina við einum val­ dømi sleppa at royna seg. Hini trý uppskotini benda øll meira og minni á tann bógvin, at tey vilja draga Føroyar aftur í gomlu støðuna, ið hoyrir einari farnari tíð til. Hetta var ein tíð tá Føroyar vóru eitt avbyrgt oyggja sam­ felag, har fólkatal, búseting og liviumstøður vóru heilt øðrvísi enn í dag. Tá høvdu lokalir kongar og barónar eina valskipan, sum mest av øllum tænti teirra egnu áhugamál un­ um. Hesir eiga ikki at fáa loyvi at draga okkum aftur í gomlsu støðuna, ið var ein orsøk til støðugt meira klandur og stríð enn neyð­ ugt millum útjaðaran og miðdepilin í Føroyum. Tað er gleðiligt at støðugt fleiri hava gjørt alment vart við seg sein­ astu dagarnar. Eg hevði tó ynskt, at fleiri søgdu hart og týðiliga, at tey ikki bert vilja varðveita skipanina við einum valdømi. Eri bangin fyri, at her skal meira til, um fólkavald skulu fáast at lurta. Her má koma eitt krav um at fáa málið til fólkaatkvøðu. Vit, sum vilja lata for­ nuft ina ráða, mugu eina ferð fyri allar greiða Løg­ tinginum frá, at Tingið skal lata veljaran taka avgerðina um, hvørt farast skal frá tí eina valdøminum ella ikki. Afturhaldið vísir sítt ljóta andlit í Løgtinginum løgtings- og fólka- tingsmaður EDMUND JoENSEN