mánadagur 22. mars 2010síða 12

12 tíðindi Nr. 56 - 22. mars 2010 Fyri fáum árum síð­ an vóru vónirnar um al ing av toski av Fø r­ oya banka rættiliga bjart ar. Hesin fisk ur hev ur góðar vakstrar ­ egin leikar, og mong vóru tey, sum mundu hal da, at nú bíðaði okk um eitt rættiligt nýbrot og ævintýr í før oyskari alivinnu. Men líka so stórar, sum vónirnar vóru, líka so sikkurt er tað í dag, at øll toskaaling í Føroyum fyribils er søga Toskaaling Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Norðmenn munnu vera teir her um okkara leiðir, sum hava gjørt flestar royndir við aling av toski, men í dag eru bert fáa feløg í Noregi, sum hava vinnuliga toska aling. Tá hugt hevur verið í norsk bløð eftir úrslitum hjá toskaalarum, hava stór reyð tøl verið á botnlinjuni hjá teimum flestu. Men tað var eisini tann tíð, tá vónir­ nar hjá norðmonnum um toska aling vóru bjartar. Fyri hálvum triðja ári síð an fingu norskir alarar ”knall góð a n” prís fyri ald­ an tosk. Onkur fyritøka, vit leit aðu fram og nevndu, hevði tikið 200 tons av tos­ ki í eitt ár, sum vórðu seld fyri ein miðalprís uppá ein­ ar 50 krónur fyri kilo. Lagt á hillina Í Føroyum hava eisini tvær royndir verið gjørdar við al ing av toski, ein í kørum í Hvalba og ein í ringum á Árna firði. Faroe Cod Farm­ ing átti virksemið í Hvalba, og Bakkafrost átti virk sem­ ið á Árnafirði. Sosialurin hevur tosað við Richard Rognsøy, sum var stjóri í felagnum í Hval­ ba og við Regin Jacobsen, sum er stjóri í Bakkafrost. Tað er nú ein tíð, síðan seinas tu toskarnir, sum gin­ gu í kørunum í Hvalba, vórðu tiknir til sláturs, og í fjør summar tók Bakkafrost seinas tu toskarnar úr ring u­ num á Árnafirði. Í Hvalba hevur talan verið um at útbyggja toska­ alingina við nøkrum nógv størri kørum enn teimum ver andi, og áður hevur eisini ljóðað, at ætlanin í Hval ba stóð og fall við lendis viðurskiftunum til æt laðu útbyggingina og møgu leikunum fyri fígging. Talan hevur eisini verið um, at Richard Rognsøy hevði ætlanir um at flyta toska alingina til Noregs, um neyðugu karmarnir ikki kundu fáast upp á pláss í Hvalba. Men í dag er Richard ikki so bjartskygdur um toska­ aling, tí prísirnir á aldum toski eru falnir so ógvuliga nógv. Hann vísir á, at tá ætlanin í Hvalba varð sett á kjøl, kundi aldur toskur seljast fyri einar 35­40 krónur fyri kilo, men í dag fæst ikki meiri enn tað hálva fyri hend an fiskin. Flestu fiskaprísir hava verið fyri stórum falli, síð­ an búskaparkreppa fór at herja um lond, og hetta hava so toskaalarar so sanni liga eisini merkt svið­ an av. Richard Rognsøy sigur, at soleiðis, sum mark nað ar­ støðan er vorðin, verður eing in toskaaling aftur í Hvalba fyribils. Hinvegin hava hvalbingar ikki pú ra s­ ta slept ætlanunum um al ing. ­ Vit umhugsa um at søkja um loyvi til laksaaling her suðuri, men enn eru vit ikki komin stórt longri enn tað, sigur hann. Hann vísir á, at gongdin í laksaalingini er nógv áhuga verdari enn toska­ aling í løtuni, og tí umhugsa vit at søkja um loyvi til laksa aling, sigur hann. ­ So leingi, sum prís út­ litini á aldum toski ikki eru betri, enn tey eru nú, kunnu vit siga, at toskaaling í Hval ba er løgd á hillina fyri bils. Richard Rognsøy sigur seg á standandi fót ikki kun na siga, hvussu nógv toska alibrúk eru virkin í Noregi í løtuni, men hann held ur, at nú eru bert fá eftir. Eina royndarætlan Regin Jacobsen, stjóri á Bakka frost, sigur, at tey vórðu liðug at taka toskin, sum gekk í ringum á Árnafirði, í fjør summar, og í løtuni eru ongar ætlanir um at seta toskayngul út af­ tur. ­ Hetta var ein roynd, vit vildu gera, og vit mugu siga, at biologiskt eydn að­ ust royndin væl. Tað ber væl til at ala tosk, og fisk­ urin trívist og veksur skjótt og væl. Regin vísir á, at Bakka­ frost setti umleið 100.000 toska yngul út á Árnafirði, harav meginparturin var toska yngul undan toski av Før oya banka. ­ Biologiskt var úrslitið við royndini á Árnafirði fult so gott, sum úrslitini hjá okkara kapp ing a r neyt­ um aðrastaðni. Stjórin í Bakkafrosti sig­ ur, at skal lønsemi vera í toska aling í Føroyum, er neyðugt, at prísirnir fyri kruvd a n fisk við høvdi í minsta lagi liggur um einar Øll toskaaling í Føroyum er fyribils søga Richard Rognsøy, stjóri í Faroe Cod Farming og Regin Jacobsen, stjóri í Bakkafrost, eru samdir um, at toskaaling fyribils er løgd á hillina Tveir bilar horvnir Løgreglan í Havn leitar eftir tveimum bilum, sum um vikuskiftið eru stolnir ­ og horvnir. Leygarnáttina fekk løgreglan í Havn fráboðan um, at ein Toyota­bilur varð horvin á kajøkinum, aftanfyri Smyril Line. Talan er um ein si lvurlittan Toyota Corolla frá 1993, við nummarspjaldrinum BK 444. Seinni bilurin er ein grønur Audi A4 við nummarspjaldrinum DM 334. Fráboðan um henda bilin kom til løgregluna seint seinnapartin leygardagin. 3200 færri lærarar um 10 ár Donsku fólkaskúlarnir mugu klára seg við 3200 færri lærarum tye komandi 10 árini, uttan at tað gongur út yvir talið av børnum fyri hvønn lærara. Orsøkin til hetta er at finna í lítlum árgangi av ungdómum. ­ Tað verða færri næmingar í danska fólkaskúlanum. Tað eigur at merkja, at tað eiga at verða færri lærarir, um ein skal halda fast við lutfallið millum talið av lærarum og næmingum, sigur kenslumálaráðharrin, Tina Nedergaard til P3 Nyheder.