mikudagur 24. mars 2010síða 7

7 tíðindi Nr. 58 - 24. mars 2010 Fyri at minka um hallið á fíggjar lóg ini vil lands stýris mað­ ur in í fíggjarmálum, at skip og virki skulu be ta la 10 oyru í ser­ lig um oljuavgjaldi og hjá vanligum fólki verð ur eisini dýrari at fylla tangan á bilinum og bátinum LandskassahaLL Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Allir føroyingar skulu nú ha va eina eyka rokning upp á 30 milliónir fyri at fylla hol­ ið í landskassanum. Fyri at minka um hallið á fíggjarlógini ætlar lands­ stýris maðurin í fíggj ar mál­ um, at áleggja øllum eitt eyka oljuavgjald, sum til­ sam a ns fer at geva honum 30 milliónir eyka í lands kass an. Tað upplýsti hann fyri sín ­ um egnu veljarum á fundi fyri javn að ar áhug að um havnarfólki í gjár kvøld ið. Hann segði, at hetta er ein partur av telvingini í sam­ gonguni um fíggjar lóg ina fyri næsta ár. Men hann legði afturat, at hetta er eisini eitt av mál­ unum, sum samg ongu flokk­ arnir eru ósamdir um. Eykagjald á hvønn litur Jóannes Eidesgaard sigur, at hansara uppskot er, at nú skal eitt eyka oljuavgjald upp á 10 oyru leggjast á hvønn einasta litur av olju, olju úr dráttum og bensini, sum verður selt í Føroyum. Hetta skal bæði vera gald­ andi fyri skip, vinnulív á lan­ di og vanlig fólk. Fyri at fáa tað at glíða lætt­ ari niður, verður hetta ikki kall að oljuavgjald, men eitt CO2 avgjald. Frammanundan betala hús ar hald eitt oljuavgjald upp á 80 oyru fyri liturin. Og samstundis sum æt lan­ in er at áseta eitt ser ligt olju­ av gjald upp á 10 oyru fyrl lit ur in, er ælanin at lækka av gjaldið til vanlig hús ar hald nið ur í 70 oyru, so at tey ikki verða harðari rakt, enn tey eru nú, men koma at betala tað sama. Hvørt ár verða einar 270 milli ónir litrar av olju seldir í Før oyum og hetta fer at geva lands kassanum eina eyka inn tøku upp á 38 mill i ón ir krónur, upplýsti Jóan nes Eidesgaard. Landsstýrismaðurin í fíggjarmálum miðjar eftir, at lønirnar hjá teim um alment løntu skulu ikki hækka, tá ið lønarsamráðingar verða í heyst. Eydnast tað, fara pensjónir og lestr ar stuðul heldur ikki at hækka LandskassahaLL Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Tey næstu árini skulu hvør­ ki almennar lønir, pensjónir ella lestrarstuðul hækka. Tað miðjar javn að ar­ flokkurin nú samgongan telv ar av lívsins kreftum um fíggjarlógina fyri næsta ár. Tað upplýsti tingfólk og lands stýrisfólk hjá Javn­ aðar flokkinum á fundi fyri javn að aráhugaðum í Havn í gjárk vøldið. Tey staðfestu, at sostatt verð ur miðjað eftir, at sátt­ mála samráðingarnar ímill­ um fíggjarmálaráðið og fak feløg ini á almenna arbeiðs mark naðinum í heyst, skulu føra við sær, at lønir nar standa í stað. Hendir tað, verður av leið­ ingin, at pensjónir og lestr­ ar stuðul og aðrar veitingar frá tí almenna, heldur ikki verða framskrivaðar. Fólkaflokkurin hevur skot ið upp, at ásea lønar­ steðg við lóg, men tað vil Javnaðarflokkurin ikki hoyra talan um. Kortini vil flokkurin ikki leggja upp fyri lønar hækk­ ingum á fíggjarlógini fyri næsta ár John Johannessen, po lit­ isk ur formaður javnað ar­ flok sins, metir ikki, at hetta er at leggja seg út út sátt­ málasamráðingar. ­ Hækka vit lønarkarmin 2% á fíggjarlógini, er tað eisini at leggja seg út í sam­ ráðingarnar, tí so geva vit ábendingar um, at ein løn­ ar hækking upp á 2% er tað, vit kunnu góðtaka. ­ Enda samráðingarnar í heyst við lønarhækkingum, hóast endamálið er tað øvug ta, verður tað tikið upp til ta tíð, sigur hann. Yvir 100 milliónir dýrari Landsstýrismaðurin segði, at metingar siga, at næsta ár verður føroyska samfelagið yvir 100 milliónir dýrari at reka, enn tað er í ár. Nakrar orsøkir til tað eru, at ellis­ og røktarheim verða tikin í brúk og bara á teim um verða útreiðslurnar til lønir einar 25 milliónir næsta ár. Samstundis hækk­ ar talið á pensjónistum. Samstundis arbeiðir sam­ gong an við eini meting, sum sigur, at næsta ár verða inn tøkurnar hjá lands­ kassanum 2% hægri enn í ár. ­ Tað er ein sera varislig met ing, tí Búskaparráðið met ir, at vøksturin verður eitt vet størri. Hinvegin ætlar hann, at næsta ár skulu útreiðslurnar á fíggjarlógini verða lægri, enn tær eru í ár, hóast rakst­ urin verður góðar 100 mill­ i ón ir dýrari. Tað merkir, at spar ingar skulu setast í verk fyri minst 100 milliónir. Landsstýrismaðurin í fíggj armálum sigur, at til­ samans verður úrslitið, at hall ið á fíggjarlógini næsta ár verður slakar 600 mill­ ón ir, ella 200 milliónir min ni enn tað er í ár. Sparingar ella inntøkur Spurningurin er so, hvussu hetta mál skal røkkast. ­ Javnaðarflokkurin vil hæk ka inntøkurnar hjá lands kassanum við tilfeing­ is gjaldi og avgjøldum og minka útreiðslurnar við ný skipa num í fólka skúla­ num, heilsuverkinum og við at niðurlagað sjó man­ na frádráttin. Men hendan ætlan møtir stórari mótstøðu frá hinum samgonguflokkunum, ser­ liga Fólkaflokkinum, sum vil spara seg burtur úr kreppu ni. ­ Javnaðarflokkurin vil ei si ni spara, men tað skal gerast við størsta varsemi, utt an at ganga væl ferðar­ tæn astum ov nær, legði Jóan nes Eidesgaard, dent á. Samgongan hevur nú slept ætlanin um at áleggja fiskiflotanum tilfeingisgjald. Aftur­ fyri vil Jóannes Eides­ gaard nú hava, at fáa reið arar onkran óvan­ lig an vinning, skulu teir betala eykaskatt av tí LandskassahaLL Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Fáa reiðarar óvanligan vinn ing av teirra virksemi, skulu teir betala ein eyk a­ skatt av tí. Tað er eitt uppskot, sum lands stýrismaðurin í fígg j­ ar málum hevur lagt fyri sam g onguna í eini roynd at minka hallið á fíggjar­ lógini. Jóannes Eidesgaard dylir ikki fyri, at hann tekur undir við at reiðarar betala til feingisgjald fyri rættin til at fiskiríkidømið. Tað kundi verðið gjørt við at stovna ein fiski daga­ marknað, ella ein fiski­ daga banka Men tað við Fólka flokk­ urin ikki hoyra talan um. ­ Tí hava vit í fyrstu at løgu slept ætlanini um at álegg ja flotanum tilfeingis­ gjald, viðgekk lands stýris­ maður in á fundi fyri javnað aráhugaðum í Havn í gjá rkvøldið. Ístaðin vil lands stýris­ maður in hava samgonguna at semjast um, at hava reið­ ar ar ein óvanligan vinning av tí, at teir hava atgongd til eitt avmarkað tilfeingi, skulu teir betala ein eyka­ skatt av tí, sum eitt slag av til feingisgjaldi. Eitt dømi um ein óvan­ ligan vinning kann eisini vera, at teir selja eitt skip fyri meiri enn tað er vert. Men tað kann eisini vera vinningur, teir fáa av at fáa framí hjárætt til eitt av mark­ að tilfeingi. Vanligi part a felags skatt­ urin er 18%, men hava reið­ ar ar óvanligan vinning, skulu teir betala ein skatt upp á 27% av honum. Talan er sostatt ikki um at áleggja eykaskatt av feløg­ um, sum hava vanligan vinn ing av teirra virksemi. Skulu betala eyka skatt av óvan ligum vinn ingi Lønir og pensjónir skulu ikki hækka næstu árini Fyri at avmarkað hallið á fíggjarlógini, miðjar samgongan eftir, at almennu lønirnar, pensjónirnar og lestrarstuðulin skulu standa í stað næstu árini Ætla at senda føroyingum rokningar fyri 38 milliónir Toskurin má víkja Í mong ár hava bretar brúkt tosk til ta kendu máltíðina fish­and­chips, men teir bretar, sum keypa sær eina tílíka máltíð í dag og í framtíðini, kunnu als ikki vera vís í, at tað er toskur, sum tey eta. Bretskir fjølmiðlar skriva, at annar fiskur er komin inn á tann marknaðin, og at talan millum annað er um fiskaslagið pangasius, sum er alifiskur úr Vietnam. Orsøkinn er písmunurin. Fjølmiðlarnir skriva, at eitt kilo av toskaflaki kostar umleið 12 sterlingpund í Bretlandi, meðan eitt kilo av pangasius­flaki fæst fyri umleið sjey pund. Sjómenn harta Altingið Fakfelagið hjá teimum ísloendsku sjómonnunum, Sjómannafélag Íslands, er sera misnøgt við, at Altingið gjørdi av at forða flogternunum hjá Icelandair at fara í verkfall. Flogternurnar skuldu fara í verkfall í síðstu viku, men eftir uppskoti frá stjórnini samtykti Altingið at seta forboð fyri verkfallinum. Felagið hjá teimum íslendsku sjómonnunum sigur í einari yvirlýsing, at fyri fakfeløgini hava sáttmálasamráðingar einki virði, tá arbeiðsgevararnir kunnu fáa stjórnina og Altingið at seta fakfeløgini til viks. Sjómannafelagið heldur, at Altingið skuldi skamma seg.